Rusya yayılmadan duramıyor mu? Prof. Dr. İlber Ortaylı yanıtladı
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=7SjHF1Vf8IY.
Rusya baktığımız zaman işte bugünkü pek çok egemen devlete büyük devlete oranla aynı Amerika gibi çok geç kurulmuş bir devlete. Moskava’nın kuruluşu 8. yüzyıl ama bunun bir devlet hane gelmesi, bir büyük devlet hane gelmesi ancak Petro’dan sonra başladı. Ama şey size söyleyeyim Avrupa’da da bir sürü devletin kuruluşu bu. Sen çok Fransız bakıyorsun işte. Fransa evet 500’lerde tamamlandı.
Yani değil mi? İlk şeyde biliyorsun vaftiz edildiğine göre Clovis kral işte ne bileyim büyük ve Canovis’in şeylerinden ellerinde kalanlar, ondan çıkanların hepsi yazılanlar o devrin şeyleri kronikleri falan. Ama bu Fransa için çok özgün olan şey acaba bütün Avrupa’da da geçerli mi yani? Alman tarihi için geçerli mi? Macaristan 800’lerde yani Polonya daha geç. İtalya zaten kuruluşu geçti şeyden Roma İmparatorluğu’ndan sonra. Kilisenin rolü var. İnsanları bir araya getirmek de doğrudur ama bir müddet sonra iş değişir. Yani ben millet ve devlet olarak Rusya’nın teşekkürü tabii erken değil ama o kadar
da geç de değil. Çok önemli bir şey bu. Şarkla da mukayese edemezsiniz. Şark başka. Şark başka yani bir İran İmparatorluğu, İslam İmparatorlukları, Türklerin Step İmparatorlukları onlar hepsi birbirinden farklı ayrı statüde şeyler. Diyeceğim şu yani şimdi Rusya’nın bu yayılmacılığı ne zaman başlıyor tam olarak yani ve niye yayılmacı Rusya yani? Yayılmadan duramıyor mu? Hayır duramıyor.
Çünkü coğrafya iteliyor. Daha Moskova hiçbir şey değilken doğru dürüst Moskova devleti ateşli silahlar bile yok. Yoken 3. İvan, 4. İvan zamanı denize çıkması lazım. Litvanya’yla Svepolonya’yla itişmeye başladılar o yüzden. Ardından İsveç’le itişmeye başladılar. Biliyorsun, İsveç Petrol’un en büyük problemi o ve çok uzun sürdü o itişme.
12. Şal bize sığındı, bizden sonra gitti bir daha yenildi falan. Poltava var arada Puruç Cenginden evvel Puru Puru Cenginden sonra Puru Cenginde Petro Karlofça anlaşmasında elde ettiklerini Azak denizi tamamen kaybetti. Karadeniz’den itildi gene, bitti yani Karadeniz’den çıkamadı. Rusya denizlere çıkabilen bir memleket değil, yeni yeni çıkıyor.
Ve ne kadar çıktığı belli değil. Denizci millet değil, orası da çok açık. Denizci olmak isteyen bir millet ama. Ama o çok zaman ister. Petro’dan beri uğraşıyorlar denizci olmuyor. Petro’dan beri uğraşıyorlar, olmuyor. Olmuyor mu? Nükleer denizci de olsan olmuyor. Nükleer deniz kuvveti var, olmuyor. Biliyorsun o gemilerden birisine, Mahocular protesto etmeye çıktılar.
Ziyareti hiç lüzum kalmadı. Kaptan gemisi, Adminal gemisi karaya oturdu Dolmabahçe’nden de. Yani bu çok grotesk bir olay ama maalesef bir tarafıyla bir teknoloji var, gelişme var. Mesela bütün Çarlık boyunca o zaman tabii bugünkü araçlar da yok. Gemiler Kronstadt’da kapanır, 6 ay 7 ay böyle oturur.
Buzlar eridikten sonra çıkarlar, bir gösterir, Çarlık şeyine bir manevra yapar, hurra çekerler. Bir, iki ay sonra hadi bir daha gel. Ama Japonya’ya sefere falan gittiler. Japonya’ya gittikleri zaman işte orada anlaşıldı. Karadan gidiyor. Japonya’dan, Vladivostok’tan çıkan gemi ta bu tarafa geleni veya Kronstadt’tan çıkan ta oraya gidene kadar amacerlan gibi gezdi. Yani hiç şeyin yoksa olmaz. Bu olmadı. Yani bunu göremediler.
Biz de mevsimle bağımlı tabii. Mevsimle bağımlı, o denizleri geçecek, alışmamış yani oralarda sefer tutmuyor. Bu önemli bir şey. Yani denizcilik dediğimiz olay bir zaman istiyor. Benim için hâlâ bir mucizedir. Bizim Anadolu’ya girişimiz bin yıl olmadı. Fakat denize çıkışımız 800 sene bile olmadı. Yani doğru dürüst denize çıkışımız, Akdeniz.
Nasıl oldu da biz orada donanma kurduk. Yani iki tane safha var. Yavuz Selim Kanuni ve bir safha da işte şimdi son zaman tabii üçüncü safha bir skandal Feth-i Bahriye’yi nüfuz etti. Yani bu olacak. Bu gösteriyor ki bunu dış kuvvetler, doğu bu hiç açık komplo teorisi değil. Feth-i Bahriye’yi nüfuz etmez. Feth-i Bahriye’yi yok etmeye çalışır. Dış kuvvetler doğuda istemiyorlar. Doğu Akdeniz’de Bahriye’yi istemiyorlar.
Yabancı Bahriye’yi istemiyorlar. Türk Bahriyesini istemiyorlar. Anılar, Tadide belki bilmiyorum. İstemiyorlar. Şimdi çok tehlikeli bir şey bizim için bir gelişme bu harp dolayısıyla Avrupa’nın en üretken, en zengin, en ihracatı çok yüksek. Babası, ağası Almanya askeri harcamalarını arttırdı. Arttırma karardı. İki büsten çıkardı.
Kararı da maşallah nasıl verdiler. Oh, hepsi ittifakla. Kırmızısı, yeşili hep bir arada. Yani çok iyi. Yeşil parti, kırmızı parti, kara parti yani şimdi muhafızlık yerler bu. Bir devir yani şeye geldi iş Rusya’nın küstahlığına karşı insan. Peki sence mesela bazıları şu tezi öyle söylüyor beraber diyorlar ki Amerika bu işi pompaladı, Amerika’dan başladı. E pompalardı tabii niye pompaladı? Bu gözümüzün bir kısım. Bu bir şey değil. Bu bir şey değil. Bu bir şey değil. Bu bir şey değil. Bu bir şey değil. Bu bir şey değil. Bu bir şey değil. Bu bir şey değil. Bu bir şey değil. Bu bir şey değil.
Bu bir şey değil. Bu bir şey değil. Bu bir şey değil. Bu bir şey değil.
Bu bir şey değil. Bu bir şey değil. Bu bir şey değil. Bu bir şey değil. Bu bir şey değil. Bu bir şey değil.
başka birine çok güzel, güzel bir şey. İran’dan kaçmış, kaçan bahsediyor. Tabii İran’ın bahçeleri gibi fakat bu mesela enstitüler var bunu tabii Ukraynalıların kendileri besliyor ama bu hep destek görüyor yani bunlar kullanılır icabında bu kendiliğinden olur öbürü bunu korur destekler işine yarar, organize etmeye çalışır. Şimdi bu mesela ne kadar etki eder?
Türkiye için Batı’daki şey çok önemli Pomeranistan Zoldat’ın denir buna Almanca’sı Pomeranya askeri yani ucuza mal edilen, ucuz tekçisi edilen vurdumuş şişiren cesur dayanıklı asker tipi ama bu orduya iyi komutan istemezler bu çok açık bir şey yani buna şeyleri yok. Donanma ise tamamen
teknik dolanım yani bir ilerlemedir ona hiç tahammülleri yok. Bizim Akdeniz’deki durumumuz son derece zor. Bu nedenle Montpran’ın hükümlerine tabi olmak zorundayız ve artık şurası açıkça görülüyor ki Rusya’yla Karadeniz’i paylaşacağız yani bundan kurtuluş yok. Yarın Cihat Yaycı da konuğumuz yarın bununla konuşacağız Cihat Yaycı. Evet yani hakikaten bu şey
Bariyacı’yla Erkan’ı daha iyi bilir. Böyle tecelli etti bu tabi Rusya nereye sahip olacağını nereye kontrol edeceğini iyi bilmeli. Biz de çok iyi farkında olmalıyız niye sahip olduğumuzu ve Karadeniz’e başka bir unsur girerse yani şeyleri bu Romanya Bulgaristan falan onlara ayrıca yani sahilde. Karadeniz’e sahile olmayan unsur girerse. Büyük unsurlar işte bu Alman, Amerikalısı, İngiliz’i Karadeniz’de dolanıp oturuyorlar zaten. Ayrıca Suriye’ye yerleşti Rusya. Başka yere de yerleşmesi mümkün olabilir. Burada bizim Suri Tikatiye’de Montre hükümlerine sadık kalarak
başkalarının bahri kuvvetine müsaade etmememiz gerekiyor. Bu çok açık bir şey yani.
O anlaşmanın ruhuna uygun olanı bu. Aksi takdirde Karadeniz’de büyük çatışmaları.