Uzayda radyasyonla nasıl mücadele etti? André Kuipers yanıtladı
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=IcW7nDmZWeU.
Evet, kaldığımız yerden devam edelim. Şimdi radyasyon. Uzaydaki en uzun bir uzay yolcu, yani Mars’a gideceksek veya Mars’dan daha uzak bir yerlere insan yollamayı düşünüyorsak en önemli müsaaden bir tanesi bu az önce sizin bahsettiğiniz kemik kaybı, kas kaybı, kalp kasının zayıflaması ve varılacak yere varıldığında insanların yetişeceği güçlü olmaması bir sorun ama bunun dışında bir başka sorun da uzaydaki yoğun radyasyon. Bizim başta söylediğiniz gibi uzay aslında insanoğlu için düşmanca bir yer yani biz uzayda yaşamak, uzayda yol almak üzere evrilmiş yaratıklar değiliz. Biz dünya koşullarında kendimizi idare edebiliriz ama uzay bizim için yabancı bir mekan. Ama gitmek ve görmek istiyoruz çünkü böyle bir merakımız var. Hiçbir şeye yaramayacak bile olsa biz uzaya yine gidecektik ama bir işe nereye yarayacağını da düşünüyoruz.
Bu en temel mesele radyasyon ve bu radyasyonu engellemek için ya bazı metelik şeyler gerekiyor ki bu çok ağır, bunu bizim uzaya yollamamız ayrı bir maliyet ya da başka yöntemler geliştirmek gerekiyor. Uluslararası uzay istasyonunda radyasyondan nasıl korunuyorsunuz? Biliyoruz ki uçaklarda uçan pilotlar bile yüksek intifadan ötürü radyasyon riski altındayken siz atmosferin ve dünyanın manyetik alnının korumasının dışında yani korumanın
düşük olduğu bölgesinde bu radyasyondan nasıl korunuyorsunuz? Orada 6 ay kaldığınız zaman bu size ileride genetik birtakım bozukluklar riske getirmiyor. Şimdi biz dünyada korunuyoruz. Atmosferden dolayı öncelikle ve magnetik alan da var ancak uzay istasyonunda aslında
bu radyasyonun üzerindeyiz. Şimdi radyasyona bakacak olursak nereye uçtuğunuza bağlı olarak Güney Atlantik anomalisi olarak adlandırdığımız bir durum var. Güney Atlantik’te magnetik alan derinleşiyor. Eğer buradan geçerseniz radyasyonu görebiliyorsunuz bile. Mesela gözlerim kapalıydı ve bir anda fark ettim Retina mı vurdum?
Her yerde bu gerçekleşiyor. Dolayısıyla ekipmanlarınıza da zarar verebiliyor bu. Fotoğraf kameralarında çektiğiniz resimlerde mesela bir iki ay sonra hasar görüyorsunuz. İşte bu da aslında yine bir sorun. Kısa devre yaşadık mesela bir gün gecenin ortasında alarm çaldı. Gücümüzün %25’ini elektrikin %25’ini kaybetmiştik çünkü güneşten bir partikül elektroniğe zarar vermişti. Dolayısıyla aslında ekipmanınıza zarar veriyor, vücudunuza zarar veriyor, yüksek radyasyon seviyeleri. Şimdi bazen çok fazla solar faaliyeti var ve radyasyon var. Uzay istasyonuna gelebiliyor güneş parçacıkları, dolayısıyla insanların saklanması bile gerekebiliyor. Mesela malzeme olan yerlerde bulunuyoruz saklanabilmek için. Bu aslında radyasyon detektörleriyle korunmamız söz konusu oluyor bundan.
Mesela uyma kabinimizde, farklı alanlarda araştırmalar yapıyoruz, bilimsel araştırmalar yapıyoruz. Hangi partiküller nereden geliyor buna bakıyoruz. Dolayısıyla hem güneşten hem de kozmik radyasyondan gelen partiküller söz konusu olabiliyor. Dolayısıyla bizim bir yol bulmamız gerekiyor kendimizi koruyabilmek için. Uzun seyahatlere çıktığımızda mesela Mars’a gittiğimizde çok fazla fikir var bu konuyla ilgili olarak.
Çünkü eğer Mars’a giderseniz korunma söz konusu değil dünyada olduğu gibi. Magnetik alan yok ve uzun süre orada kalırsanız, 8-9 ay gibi, eğer büyük bir radyasyon gelirse ölümcül bile olabilir. Dolayısıyla belki de aslında beli başlı dönemlerde gitmemeniz gerekiyor. Mesela güneşin çok aktif olduğu alan dönemlerde gitmemeniz gerekiyor.
Aynı zamanda diğer radyasyon türlerinden de koruyabiliyor aslında güneşin aktif olduğu dönemler sizi. Peki siz nasıl koruyorsunuz kendinizi? Belki antioxidanlarla koruyorsunuz. İlaçlar söz konusu olabilir, gıda desteği alabilirsiniz, ekvitamin alabilirsiniz. Böylece bu radyasyonun etkisini minimize etmeye çalışabilirsiniz, azaltmaya çalışabilirsiniz. Antioxidanlarla su tabii ki işe yarayacak.
Su sizi çok iyi koruyor. Belki su tanklarının olması gerekiyor dışarıda. Ve son derece ilginç bir nokta var. Bilmiyorum mümkün olacak mı ama bir tür magnetik alan koruyabilir sizi. Mesela elektromagnetler sizi koruyabilir ya da en azından böylece partikülleri geri yansıtabilirsiniz. Bu tür ilginç fikirler de söz konusu radyasyondan korunmaya yönelik olarak.
Astronotları koruma noktasında yakın dönemde çeşitli kişiler bir yıllığına uzaya gitti birkaç kişi. Bir ikisi gitti özellikle. Nesastronotları biri kaldı biri dört siviyonluğuna gitti ve kromozomlarına baktılar bu astronotların ne kadar hasar aldığına baktılar ve hasar almışlardı. Yani tabi ki bildiğim kadarıyla kansere dönüşme gibi bir durum söz konusu değil.
Bildiğim kadarıyla oldukça sağlıklı zaten. Astronotlar buna göre seçiliyorlar. Statistiksel olarak ortalama kişilerin üzerinde sağlıkları ancak eğer astronotlar kozmonotlar belli başlı hastalıklar hastalıklara yakalanırlarsa radyasyondan dolayı mesela
tiroit tümörü ya da kan kanseri gibi o zaman endişelenmeye gerek var demektir. Ancak böyle bir şey görmüyoruz henüz. Dolayısıyla daha fazla radyasyona maruz kalmanız hepimizin kanser olacağı anlamına gelmiyor. Astronotlar olarak muhtemelen çok fazla kişi yok aslında kendimizi kıyaslayabileceğimiz statistiksel olarak. Henüz böyle bir durum söz konusu değil. Aynı zamanda bence ilginç yollarda bulabiliriz kendimizi radyasyondan korumak için çünkü
insanlar kesinlikle bir gün Mars’a gidecekler. Bu kesinlikle gerçekleşecek ve bence korunma önemli noktalardan biri. Yanlış insanlar için değil ekipmanı da korumak gerekiyor. Düşünülen kadar bildiğim kadarıyla düşünen sözünden bir tanesi de aracı bir aracın su yaposunu çevresinde yaparak o su ile korumayı planlayanlar da var diye biliyoruz. Hangisi olur, hangisi olmaz.
legitimate official