Sürücüsüz araçlar nasıl çalışıyor? Dr. Teoman Naskali yanıtladı
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=E4_r5pVB1Wc.
Tamam hocam şimdi benim açımdan en enteresan şeyi siz yapıyorsunuz. Onlar bilimsel açıdan çok önemli ama benim açımdan siz çok kemik bir şey yapıyorsunuz. Siz özellikle otomotiv konusunda yapay zeka kullanım edildiğin çok farklı bir, farklı yollar izliyorsunuz. Yapay zeka otomobil bağımlısı nedir, nerede kullanılır, neye yarayacak uzun vadede? Sadece otonom araçlarda mı yoksa başka şeylerde de işe yarayacak mı?
Yapay zeka otomobil sektörünün ve hani endüstredeki neredeyse bütün sektörlerin hani kullanabileceği teknolojilerden bir tanesi. Bizim çalışmalarımızda arabaların yakıt tüketimini düşürme üzerine çalışıyoruz. Buğra Aşen isimli öğrencimle birlikte. Burada şimdi arabanın yakıt tüketimi nasıl düşürürsünüz? Eğer büyük otomobil üreticilerinden birisiniz, işte rüzgar tünelinde erişiminiz var. Arabanın motorunu söküp laboratuvar ortamında testler yapabiliyorsunuz. En uygun hangi koşullarda çalışır? Bunlarla ilgili algoritmalar yazıp arabanın beynine yükleyebiliyorsunuz. Ama işte bunlar pek gerçek hayattaki kullanımlara uymuyor. Bugün mesela bir araba alacak olsanız işte yakıt tüketim verilerine bakıyorsunuz. Sonra bir İstanbul trafiğine giriyorsunuz işte üç katı dört katı çıkıyor. Yani bir üs elitrikli araçlar tam tersi.
Evet, elektrikli araçlarda rüzgar direnci olmadığı için fren yaptıkları zaman da o elektriği geri akülleri şarj edebildikleri için. Şehir içinde kullandığınız zaman tüketim artmaya tüketim az oluyor. Evet, daha yavaş oldukları zaman. Biz de şimdi ilk başta bu yakıt tüketimi nasıl düşürebiliriz? Bunu düşünmeye başladık. Araştırdığımız zaman işte arabanın erodinamiğini iyileştirmek mümkün. Aynaları kapatırsanız tam çevreyi göremiyorsunuz ama biraz daha şey olmaya başlıyor.
Başka birisi daha getiriyor. Bundan ötürü mesela Tesla’nın yeni arabalarında işte kamera koyacağız ki sürtüme yapmasın diyorlar. Şimdi bizim burada merak ettiğimiz soru şu. Daha küçük ayna koysam veya başka arabaya herhangi bir modifikasyon yapsam bunun etkilerini nasıl şey yapabilirim, ölçebilirim? Çoğu küçük küçük etkiler hani ölçmeniz çok çok kolay değil. Yani nasıl ölçersiniz? İşte otoyola çıkayım sabit 100 km süratle gideyim. Ne kadar yaktığına bakayım.
Bir yaklaşımla ilk saldırıyı yapabilirsiniz belki soruna. Bu arabalarda günümüzdeki arabalar yani bilgisayar mühendisinin alanına yaklaşıyorlar. Çevrimizdeki birçok cihaz gibi. Bugün alacağınız bir arabanın içinde yaklaşık 100 küsür tane minik bilgisayarcık var. Hocam şunu söyleseyim. Benim son kullandığım araç değil, ondan bir önceki aracın içindeki bilgisayar sistemi bizim gazetenin yazı işlerinin kullandığı bilgisayar isteden
daha yüksek kapasiteyi sahipti. O kadar bilgisayar var arabalarda otobüllerin. Bu işte bazen avantaj bozulduğu zaman da dezavantaj olabiliyor. Neyde dezavantaj? Neyse bu bilgisayar kendi aralarında haberleşiyorlar bir ağ üzerinden. Kenbass isimli. Aynı otobünün içindeki bilgisayar. Aynı otobün içindeki bilgisayarlar kendi içlerinde haberleşiyorlar. Motor, şanzmanla konuşuyor, o sileceklerle konuşuyor. Suspansiyonla konuşuyor. Suspansiyonla konuşuyor. Bu gereksinler de hep bizim…
Bunları belki bazıları şoförün hareketlerini izleyip ona göre bir uyarı veya bazı şeyler getiriyorlar. İşte bu uyarıları eyleme dönüştürebilmek için birbirleriyle haberleşmeleri gerekiyor. Bizim de tabii lüks ihtiyaçlarımız bitmiyor. Mesela arabayı geri vitese alınca aynalar aşağı insin, işte havalandırma içeride döndürmeye başlasın ki yani egzosofunun üzerinden geçeceğim içeri gelmesin. Bundan ötürü hani git gide daha komplike bir hale geliyor. Bizim çalışmamızda yaptığımız şey bu ağ üzerinden verileri alabiliyoruz. Yani bu modüller kendi aralarında nasıl konuşuyorlar bunu görebiliyoruz. Dolayısıyla arabanın her an ne kadar yakıt tükettiğini de ölçebiliyoruz. Bütün verileri hakim olduğumuz zaman arabanın sanal bir ikizini oluşturabiliyoruz. Yani nasıl bilgisayar çalışıyor? Otomobil mi?
Bilgisayarın içinde çalışan bir otomobil simülasyonu gibi. Peki kim kullanıyor onu? Bu otomobile istediğimiz işkenceyi yapabiliyoruz. Şimdi baktığınız zaman bir otomobilin orasını, burasını değiştirmeye kalkayım. İşte orasından su püskürteyim, burasını ısıtayım, orasını soğutayım dediğiniz zaman hızlıca masraflı bir sürece dönüşebilir. Sanalı olduğu zaman? Sanalı olduğu zaman ben bunun üzerinde istediğim türlü deneyleri farklı şeyleri araştırabiliyorum. Yapay zeka bunun neresinde?
Yapay zekanın makine öğrenmesi tarafı. Bu sanal ikizi oluşturduktan sonra hızlı bir şekilde simülasyonlar yapmanız da mümkün oluyor. Bu Warcraft oynayan yapay zekayı görmüşsünüzdür. Bu baya komplike bir… Ben onu duydum. Daha zor olan bir bilgisayar oyunu çok daha fazla veri var, çok daha fazla girdisi var.
Bu insanlara yenebilen bir yapay zekayı geliştirmek için 200 yıl boyunca bir simülasyonu koşturmuşlar. Yani 200 yıl boyunca bir antrenman yapmış yapay zeka. Yani bir bilgisayar açıp 200 yıl boyunca başına dikseniz zaten şey geçer, bizim ömrümüz geçer. Simülasyon ortamı olduğu zaman çok daha hızlı bir takım deneyler yapabiliyorsunuz. Buradan da mesela hani fabrikadaki makineler bozulacak mı, şöyle olacak mı?
Bunların… Genel olarak verimlilik üzerine yapay zekayı kullanmak mümkün yani. Peki hocam, mesela bunu yapmaktansa… Şimdi biliyoruz ki içten patlamalı motorlar zaten verimlilik konusu dünyanın var olabilecek en kötü şey. Yüzde 20 civardi bir verimlilik çalışıyor. Amacına, otomobilin amacı bir yerden bir yere götürmek ise eğer motor gücü harcanan enerjinin sadece yüzde 20’sini bu amaçta koyduğunun gerisi ısı olup kaybolup gidiyor.
Onu yapmaktansa trafik üzerine bütün araçların zekalarını birerde çalıştıracak, yani o söylediğiniz 100 bilgisayarın kendisi, bir otomobil içinde 100 bilgisayarın kendisi, otomobil içinde değil. Aynı zamanda birbiriyle konuşmasını ve o konuşmadan da genel bir trafik manasında bir anlam çıkarmalarını sağlayacak bir yapay zekanın üzerine çalışmak daha doğru olmaz mı? Yani böyle bir çalışma verimliği artırmaz mı? Siz motoru yüzde 50 verimliği de yapsanız, yüzde 100 verimliği de yapsanız, trafik tıkandığı anda itibaren o verimlilik sıfırıymış oluyor aslında.
Buna mukabil, siz yolu açmak için otomobilerin birbiriyle konuşup daha verimli bir şekilde trafiği kullanmalarını sağlayacak bir yöntem, bir yapay zeka şeyi yapmak verimliği doğrudan dolayı daha çok arttırmaz mı? Verimliği daha çok arttırır ama bizim yani arabalarda illaki A noktasından B noktasına gidecek arabaya ihtiyacımız olduğu müddetçe. Bizim saldırdığımız konu… Daha hızlı, daha çabuk, daha trafiğe takılmadan gitmenizi sağlamak daha verimli bir ortam sağlamaz mı?
Tabii ki daha verimli bir ortam sağlar ama araba yine A noktasında B noktasında gidecekse o süreçte de arttırmaya çalışıyoruz.