Cuma Vaktinde Kadınların Alışveriş Yapması – Fatih Kalender Hoca Efendi
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=cgED6RjsQSQ.
Cuma vaktinde bir kadının erkek satış görevlisinden alışveriş yapmasının hükmü nedir? Cuma saatinde alışveriş yapılması Cuma namazıyla mükellef olan kişiler açısından ve yapmış oldukları bu alışveriş neticesiyle de Cuma’ya gitmekten geri kalacaklarsa meyhunaat diye tabir ettiğimiz yatak kapsamındadır. Ayet-i kerimede اِذَا نُوْدِ الْصَلَاةِ مِنْ يُمْلِ جُمْعَةِ فَسْعَوْ إِلَى الْضِكْرِ اللّٰهِ
Ki Kur’an ifadesi yani Cuma günü, Cuma namazı için ezan okunduğu dağman alışverişi bırakın ve Allah’ın zikrine yani namaza koşun. Bu emirden dolayı ehli ilim diyor ki Cuma saatinde namaza halal getirecek herhangi bir ameliyede bulunmak ki alışveriş de bunlardandır, caiz değil. Ama bu kimin içindir? Elbette namaz ile mükellef olan yani farz olan kişiler için. Şimdi bayan’a Cuma namazı farz değildir.
Dolayısıyla bayan bu emir ile muhatap değildir. Ama karşısındaki kişi erkek olması hasebiyle, işte diğer Cuma’nın sıhhat şartları ve vücub şartlarını da üzerinde barındırmış olması hasebiyle Cuma ile mükellef olan bir kimse. Ama buna rağmen gitmiyor, dükkanını kapatmıyor, Cuma saatinde alışveriş yapıyor. Yani fasıklılığını izhar ediyor. Böyle bir durumda karşısındaki kişinin onunla alışveriş yapmasında bir kere söz konusu mudur değil midir? Atıf efendinin mecelli üzerine yazmış olduğu bir eser vardır, şerf vardır. Orada bu konuları irdelerken diyor ki bir akdin fasit, batıl veya mekruh olması akdi yapan taraflara göre değişkenlilik arz edebilir. Yani satıcı için batıl olan bir akit, alıcı için fasit olabilir.
Veyahut da satıcı için mekruh olan bir akit, alıcı için mekruh olmayabilir değişken olarak. Bu meselede de aslında konuya böyle bakabiliriz. Yani bayan için Cuma namazı farz olmadığı için o saatte alışveriş yapması kendisi açısından mekruh değil, günah değil. Ama karşısındaki kişi Cuma ile mükellef olduğu için o saatte alışveriş yapması onun için günah olacaktır. Ama bu kerahat her ne kadar alışverişten kaynaklı olarak kadına bir zarar vermese de
veya Cuma ile mükellef olmayan kişiye zarar vermese de kişinin günaha girmesine seyyidiyet verme, ve la teavvünü alel isim ayeti kerimesi yani günahta yardımlaşmama söz konusu olduğu için teşvik edilen, yapılmaması tavsiye edilen bir ameliyedir. Yani eğer burada bir emrin maruf yapma, işte karşı tarafa bir tavır ortaya koyma kabili indense yapmasın. Karşı tarafı da günah sevk etmesin. Belki o da bakar yer, Cuma saatinde açtık ama kimse de gelmiyor, alışveriş de yapılmıyor. Boşuna burada bekliyoruz diyerek. Onun için bir emrin maruf, bir tebrik olacak. Belki bir dahaki hafta dükkanını o saatte kapatacak, namaza gidecektir. Böyle bir durum söz konusu olmasa hasse bile yapmamasını tavsiye ederiz. Ama yok ihtiyaç sahibi illa olması gerekiyor, alınması gerekiyor. Veyahut işte bazen binek oluyor bir yerden bir yere gitmek gibi.
Bu dediğimiz gibi Cuma ile mükellef olmayan kimse için bir elinde de yani bir mecburiyet olması hasse bile herhangi bir kerahtan bahsedilmez yapabiliriz deriz.
Peki hocam teşekkür ederiz.