Sabah Namazına Kalkmayan Günahkar Olur mu? – Abdülhamid Türkeri Hoca Efendi
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=sylmvpM-Aek.
Hocam bir takipçimizden şöyle bir soru gelmiş. Sabah namazına kalkmayan günahkar olur mu? Bu konuyla alakalı Allah Resulü hadis-i şerifte, Bukhari’de geçen hadis-i şeriftir. Unutan kişiden veya uyuyan kişiden ve de aklı ermeyen deliden kalem kaldırıldı buyurmaktadır.
Yani melekler bu kişilerin yapmış olduğu hatalarından dolayı veya yapmamış oldukları ibadetlerden dolayı sorumluluk yazmaz buyurmaktadır. Diğer hadis-i şerifte Efendimiz, diğer hadis-i şerifte her kim namazı unutacak olursa veya o namazdan uyuyacak olursa فَالْيُسَلْيْهَا اِجَازَكَرْحَاَ buyurur. Onu hatırladığın zaman da o namazı kaza etsin buyurmaktadır.
Bundan dolayı Efendimiz hadis-i şeriflerde, özellikle sabah namazı da bu konu çok şey olduğundan dolayı uyuyan kişinin uyuması durumunda herhangi bir kasıt olmaması durumunda o kişinin sorumlu olmayacağından bahsetmektedir. Efendimiz sorumluluğun uyanık olan ve ayık olan kişide olacağını söylemektedir. Yani akıl sahibi olan ve uyanık olan kişinin sorumlu olacağını söylemişlerdir.
Hatta bu hususta kanefi kaynaklarında Allah Resulü’nün de belli bir toplulukla, belli bir sahabe cemaatiyle bir yere gittiği zaman da Bilal radiyallahu anhı sabah namazına uyandırmaları için bekçi olarak nöbetçi olarak diktiklerinde yorgunluktan dolayı Bilal radiyallahu anhın da uyuduğunu Allah Resulü hadis kaynaklarında ve fıkıh kitaplarına zikredilmektedir. Onun için Allah Resulü de sabah namazında bir gün ne olmuştur? Uyuyakalmıştır.
Güneş doğduktan sonrasında Allah Resulü cemaatle birlikte sünnetiyle farzını hep beraber kaza etmişlerdir. Onun için kişi eğer sabah namazında uyuyacak olur ise bu yönüyle İstan fıkhına göre kişinin sorumluluğu olmaz. Peki, evet kaynaklarımızda uyuyan kişinin bu yönünü sorumlu olamayacağı zikrediliyordur da Peki hangi uyuyan kişi? Yani hangi durumda uyuyan kişi sorumlu olmaz? Yani örneğin gece ikiye üçe kadar oturan muhabbet eden veya dizi film izleyen kişi sorumlu olmaz denilebilir mi? Hayır denilemez. Veya normal sayır herhangi bir gündeyik işinde uyanmak için her türlü tedbiri alıp o işiyle alakalı o dünyevi işiyle alakalı hiçbir şekilde geç kalmayan insan şayet söz konusu sabah namazı olduğu vakitte geç kalıyorsa bu insana sorumlu olmaz çünkü bu kişi uyuyordur denilmez. Veya aynı şekilde diğer herhangi bir şeyiyle alakalı onlarca tedbiri alıp ne bileyim telefonuna cep telefonuna alarm kurup normal saatine alarm kurup bu yönüyle birçok tedbiri alıp da söz konusu namaz olduğu zaman da tedbiri almayıp uyuyan kişi sorumlu olmaz denilemez. Onun için burada bu hadis-i şeriflerde bahsedilen kişinin uyuyakalması neyle alakalıdır? Gayri ihtiyari kulluk icabı bütün tedbirleri aldı bütün her yönüyle alınacak dünyevi ve aklı olan tedbirleri aldı. Efendimiz Nabila radıyallahu anh ünöbetçi olarak dikti ve onlar bir seferdelerdi hepsi de yorgunlardı. Böyle bir durum aruza olacak olsa kulun gevşekliğinden dolayı değil kulun yapabileceği ve takatinin getirmiş olduğu her tedbiri aldı ve o tedbire rağmen uyuyakaldıysa kul bu durumda sorumlu olmaz.
Ancak eğer kul alması gereken tedbiri almazsa bu yönüyle sabah namazının kaçırılma ihtimamlılığına özel bir takım hususi ilave tedbirler almaz ise veya geceliğin geç saate kadar oturur ve sonrasında kalkamama ihtimali olmasına rağmen yine bu yönüyle ihtimam göstermez ise bu kul mutlak suretle sorumlu olacaktır.
Kulun az önce dediğimiz gibi sorumlu olmaması bütün tedbirlerini alıp beşeri olarak beşerinin aklına gelecek olan bütün kendi tedbirlerini özel ihtimamlarını her şeyini alıp ona rağmen kaçırması ile alakalıdır. Ama öyle değil de bütünüyle gevşeklikten dolayı veya ihtimam göstermemesinden dolayı sahabe efendilerimiz yassı namazından çıktıktan sonrasında üstlerindeki elbiseleri çıkardıkları rivayet ediliyor. Niye? Çünkü tehcüde kalkacaklar.
İşte bu yönüyle ibadette şuurla beraber hareket eden kaçıracak olursa evet onda sorumlu olmaz. Ama öyle değil de yassı namazı geçmiş, teheccüd vakti geçmiş ama ona rağmen insanlar halen daha oturuyor.
Halen daha bir gevşeklik içerisinde ve böyle bir durumda sabah namazında uyuyakalınmış ise bu durumda kul mutlak surette sorumlu olacaktır.