Çin ABD’nin mi, Rusya’nın mı yanında? Prof. Dr. İlber Ortaylı yanıtladı
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=jghAUDdOfS4.
Çin, ulusal gelirini, kişi başı düşen ulusal gelirini ciddi miktarda arttırdı. Arttırıyor da ne oluyor artınca? Şimdi de… Miktar ne kadar artıyor? Bir, ikincisi şeye bakacaksınız. Yani, Lawrence’e, Eylilerine. Ne kadar orada gelir dağlamında eşitlik var. Oralarda hiç hiç… Şimdi geleceğin onu biraz eşitlemek, ünvanlara gelmek. Nereden eşitleyecek? Lafla eşitlersin. Yani bu senin kabahatin ve kifayetsizliğin de değil.
Senin bir buçuk milyar nüfusun var. Bir buçuk milyar nüfusun üstte için gibi… Bir takım kaynakların kıt olduğu. Yani, nehirlerin rejiminin bile çok düzgün olmadığı… Bir coğrafyanın ortasında. Yani şaka maka yok. O memleketin bir kısmı da baya çöl yani. Önemli bir kısmı çöl. Şimdi mesela bazı yeni kaynaklar keşfedilmemiş olsa Doğu Türkistan’a hiç şimdi gitmezdi. Şimdi başladılar gitmeye ve problem çıktı. Oradaki propagandaları da çok komikti. Serda, böyle ben biliyorum bir akademik tebliğinde… Efendim, kompüter metoduyla Türkistan haydutları ile nasıl başlıyor Avrupa ile işbirliği diye şeyi veriyordu adam. Herkes ayaklandı, ne ayıp şey falan diye. Hatta Avrupa’da yaşayan Çinli alimler var onlar bile. Yani bu sabittir. Ben size bunu söyleyeyim. Şimdi bu bilmiyor da farkında değil bir adamlar ne yaptıklarını. Ama bu bir insanlığın hem neler yapabileceğini gösterir size. Çünkü eski bir medeniyettir. Kabiliyetleri, yetenekleri çok yüksektir.
O kıtlık devrinde bile mesela oraya kaçıp kurtulan bir Avusturyalı Yahudi dostum vardı. Arkadan karısı geliyor nişanlısı o Hırsıyanmış. Tamamen çulsuz yolluyorlar seyahat izni için naziler. Kadın gelmeden bu artık biraz para kazanmış.
Kadının giyeceği kıyafetlerin boyunu tarifle veriyor ama şeyini kalksa elini göğüs elini falan ezberliyor. Biri değil eski erkek. Şöyle biri diyor işte gösteri falan. Adamın diktikleri oturmuş kadıncağızın üzerine küt diye. Yani bunlar böyle kabiliyetli insanlardır dedi. Bunlar dedi yutarlar bu memleketi dedi. Bunu ilk diyen Karl Burger değil, Trochki de diyor komitende buna. Yani Manchester top atar eğer eteklerini bir parça uzatırlar veya kısaltırlarsa diyor. Yani kendi uzatır kendi üretir veya kısaltıverir tüketmeyiverir. Bir karış bak ne olur. Ve oldu da. Yani bunlar çok önemli şeyler.
Şimdi bu ülkenin büyük problemi şudur bizim aslımız için. Bu adamlar çevreyi kirletiyorlar, dünyayı kirletiyorlar. İklimin başlıca problem konusu bunlar. Nüfus kalabalık. Öbürü de Amerika. Şimdi bu herifleri ne yapacaksın? Bunlar hiçbir anlaşmayı milletler arası şeyleri agremanları, paksları bu konuda kabul edip uymuyorlar.
Tastik bile etmiyorlar. Ve biz Gecegen’de gidiyor işte kıtlıklar falan onun arkasından gelecek. Büyük bir problem. Bunlarla nasıl başlayacak bu dünya? Yani Amerika’yı mı tutacaksın, Çin’i mi tutacaksın? İkisi de berbat mısın? Bu büyük bir problem işte bitti. Ama şimdi Çin dünyayı kirletiyor diyor Batı propagandası. Ama Batı’ya üretim yapmak için dünyayı kirletiyor. Batı pis işlerin içinde yaptırıyor.
Evet ama ve kendi de zaten üretmeye ve tüketmeye çok meraklı. Tabii başka şeyler de var. Mesela Avrupa’da şey var. Dönüşüm çöpleri atıyorlar. Dönüşüm burada yapılıyormuş. O dönüşüm Çukurova’daki akademisyenlerin raporları malum. Yıldan yıla artıyor çöp fabrikaları ve düzgün çöp fabrikaları değil. Çöp yiyor artık. İngilizler protesto ediyor.
İngilizler öne kadar birbirisi muadri yaptı. Evet İngilizler dünyayı kirletiyorsunuz diyor. Oranın işte radikalileri böyle şeyler yapıyorlar. Yani bu o bakımdan Çin bizim için önemli. Tarihimiz için çok önemli. Ve size şunu söyleyeyim o derecede temaslarımız yoğundu ki bugün Topkapı’nın Çin koleksiyonu dünyada bir çin kendi dahil.
Yani hem sayı bakımından hem nitelik bakımından, örnekleri zenginliği bakımından. Bunun için maalesef büyük bir müze hala yapamıyor. Topkapı kendi yapıyor. Şimdi evet Topkapı. Olmaz abi ki bir şark müzesi kurmamız lazım Uzakasya. İran’da da var böyle kaliteli şeyler ama sayıca çok az. Bu kadar şey kabul etmez. Çin’in kendinde yok.
Allah Allah. Ne yok? Maoist kültür devrim bir aile bir şeyleri götürmüş. Ama bunların dışında zaten Şangaiş’i kaçarken Formoza’ya yani Tayyip Atatürk’e kurmak üzere birtakım şeyleri götürdü. Metal, işçilerin örneklerini, camları yoktur onların bilmezler. Çinileri falan.
Evrakları hatta kendi askerlerini iti bucaklarla doldurup götürmüş. Komünistlere bırakmam diye. Ondan sonra kültür devrimi, ona diyor ya işte demedik miyiz geldik. Fakat Tayvan’daki koleksiyonlar da en iyisi değil. San Francisco’daki Amerikan koleksiyonu da mukayesef kabul etmem. O kadar iyi bir şey.
Evet çünkü biz tarih boyu Çin’le İpek yolunu çok iyi işletmişiz. Bu 16. asla kadar gider. Yani Yavuz Selim’in Mısır’ı alması bu. Deryalara çıkma durumumuz yoktu. Portekiz, İspanya falan gibi, İngiltere gibi sonra. Fakat işte İpek yolunu tam kontrol için Mısır seferine gidildi.
Bir hamlede adam Suriye, Ürgün, Filistin falan ve Mısır’ı aldı yani. Kuzey Afrika’da da zaten Yavuz’un şey vardır. Bu önemli. Bu Çin nasıl gider? Bu büyük bir soru. Bundan nasıl hallediliriz?
Şuna inanmıyorum. Çin ile Rusya’nın müttefik kalacağına. Kalmazlar mı? Hayır kalmaz. Ve tarihi stratejiye bakarsanız Rusya’nın müttefiki ABD’dir. Yani iki cihanın arasında da müttefikti. Ciddi araştırmalar vardır Rus tarihçiliğinin Amerika ile ilişkide. Bunlar beraberdiler yani.
Yani sen diyorsun ki Rusya ile Çin değil Rusya ile Amerika müttefik kalacak. Rusya ile Amerika. Öbür taraftan enteresan olan bir şey var. Geçen asırda Çinliler Amerika’ya yamem yu xiao xin gibi bir laf söylüyorlar. Yani akıllı fikirli ve akil insanlar ülkesi diye. Bayılıyorlar oradaki işlemeye ve kapitalizme. Ölüyorlar.
Mesela Amerika’nın geniş Çinli kitlesi hiçbir şekilde ne otonomi isterler ne de kendi kültürlerini devam etmek için bir kıpırdanmaları vardır. Aksine aklı başında bütün insanlar çocuklarını İngilizce öğrenmesine dikkat eder. Başka şeye değil. Bu bellidir yani Çin mahallelerine falan da gidiyorsunuz. Yani orada millet Çince konuşmuyor.
Ama Çince konuşanlar da var. Var yeni gelmiştir veya hususi öğrenmiştir. Eğitimlerle konuşurlar. Mesela Ermenilerin bulunduğu yer doğuda Lübnan, Fransa, Amerika orada Ermeni okulu olsa da olmasa da bir sürü konuşan olur. Evde konuşuyor. Daha enteresan o evlerde Türkçe de konuşuyor.
Yani bu çok açık.