Farz Namazda Zamm-ı Sure Okumayı Unutan Kişi Ne Yapar? – Abdülhamid Türkeri Hoca
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=6XHgO2Ede8s.
Farz namazlar da, Fatiha’dan sonra zamlı sure okumayı unutan kişiler ne yapmalıdır? Bilindiği üzere, Hanif-i Mes’ebine göre farz namazların iki rekatında kıraat yapmak farzdır. Mutlak şekilde Fatiha olur, başka bir ayet-i kerim olur fark etmez, kıraat yapmak Hanif-i Mes’ebine göre farzdır.
Birinci ve ikinci rekatta Fatiha okunması ise Hanif-i Mes’ebine göre vaciptir. Fatiha’dan sonra zamlı sure okumak birinci ve ikinci rekatta aynı şekilde Hanif-i Mes’ebine göre vaciptir. Üçüncü ve dördüncü rekatta ise Hanif-i Mes’ebine göre kıraat açısından vacip bir ibadet yoktur. Sadece Hanif-i Mes’ebine göre orada Fatiha okunması sünnettir.
Şimdi bu şekilde söz gelimi bir kişi birinci veya ikinci rekatta farz namazlarda Fatiha’dan sonrasında bir zamlı sure okumayı unutacak olur ise bu durumda bu kişi vacip terk etmiştir. Burada kâyet kişi daha rukû’da ise rukû’dan kalkar ve zamlı sureyi tamamlar. Burada rukû’dan kalkıp zamlı sureyi tamamlamasına izin verilmesinin sebebi şudur.
Burada aslında rukû’ya gitti, rukû’ya gittikten sonra rukû farz, zamlı sureye geri dönüş aslında vacip. Eğer farzdan vacip’e dönüş Hanif-i Mes’ebine göre namazı bozar. Aslında böyle bir durum namazı bozması gerekirken fukaha burada namazın bozulmayacağını söyler çünkü niye? Evet rukû farz ancak rukû’dan geri dönmüş olduğu o kıyamdaki o kıraat aslında her ne kadar zamlı sure olsa da sonuçta farz olan kıraatin bir parçası. Kıyam ile kıraatin bir parçası.
Kıraatin parçası olduğundan dolayı burada rukû’dan vacip’e dönüş yani farzdan vacip’e dönüş değil, farz olan kıraate dönüş diye değerlendirilir. Bundan dolayı geri dönse de namazı bozulmaz. Bundan dolayı geri dönmesi gerekir. Geri döner kişi geri döndükten sonra ne yapar? Zamlı suresini okur, sonrasında tekrardan ne olur? Rukû’sunu yapar. Çünkü niye? Artık farz o olunca ilk rukû geçersiz olmuş olur.
İkincisi rukû’su asıl olan rukû olmuş olur sonrasında da safe sejrisi yapmış olur. Bu birinci durum. Yani kişi daha rukû’da, rukû’dayken aklına geldi zamlı sure okumadı. Geri dönmesi gerekir. Gönül dönümünde yapacak ve zamlı suresini okuyacak. Sonrasında rukû’sunu yapacak ve sonunda safe sejrisi yapacak. Bu bir. İki. Peki kişi zamlı sure okumadığını rukû’dan sonra seccede hatırlayacak olsa veya diğer rekatlarda hatırlayacak olursa bu durumda zamlı sure okumak vacip olduğundan dolayı ve bu kişi bunu kasıtlı değil de unutarak yaptığından dolayı kişi namazdan sonra sehir secdesi yapacaktır. Sehir secdesini yapacak olursa bu unutmuş olduğu vacibin, vacibi telafi etmiş olacaktır. Peki sehir secdesi de yapmayı unutacak olur ise bu durumda zamlı sure okumak farz olmayıp vacip olduğundan dolayı ve vacibin terkide namazı bozmadığından dolayı evet bu kişi zamlı sureyi terk etti.
Zamlı sureyi terk ettiği gibi sehir secdesini de yapmadı. Bu durumda vacibi terk etmiş olduğundan dolayı namazın farziyeti olur. Yani üzerinden bu sorumluluk düşer ancak vacibin terkinden dolayı yaptığından dolayı namazda kusur vardır. Buna biz küllü salâtün üddiyet mâ el kerahati deniliyordu kaynaklarımızda. Yani her namazki kerahat ile bir noksanla kılındı ki burada ne oldu vacibi terk etti kişi ve sehir secdesi de yapmadı. Bu durumda vecebet iade tühader fuka. Evet bunun iadesi vaciptir. Peki iade vacipten ne anlaşılması lazım? Bu kişinin namazı oldu yani üzerinden farziyeti düştü ama farziyeti noksan şekli ile düşürdü. Bundan dolayı bu kişinin noksan şekli ile düşürdüğünden dolayı namazını iade etmesi yani baştan kılması vaciptir hanefi mezhebine göre. O zaman toparlayacak olursak şahit kişi bu şekilde zamlı sureyi unutacak olursa eğer direkt rükudayken hatırlayacak olursa geri döner ve rükusunu sonradan yapar ve sonra sehir secdesini yapar. Bu bir. İki, rükudan sonrasını hatırlayacak olsa namaz sonrasında sehir secdesi yapar. Bu şekilde telafi eder burada namaza tamdır. Ancak eğer rükuda yapmadı, sehir secdesi yapmadı namazını o şekilde selam verip çıktıysa bu durumda namaz farziyeti düşürür. Sorumluluktan kurtulur kişi ancak noksanla kusurlu olduğundan dolayı namazın iade edilmesi yani tekrardan kılınması vaciptir.
Allahümme salli ala seyyidina Muhammedin ve ala ali seyyidina Muhammedin.