Muhammed Mahmut Bakır – Bâbıâli’de Hizip Çatışması! – CS (16)
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=UUI06P3gokY.
İngilizlerle bizim bürokratlar arasında ikili münasebetler başlıyor. Namık Paşa’yı yolluyoruz oraya sefir olarak falan. İngilizlerle hem askeri tırnak içerisinde modernleşmeyi sağlayacak uzman gelmesi meselesi o sıralarda konuşuluyor. Hem bu Kavalalı’ya karşı bir taarruzi bir ittifak ama gizli bir ittifak yapmak planı var. Bu planı gerçekleştirmek için çabalar devam ederken tabi biz aynı zamanda Ruslarla da yakınız. Ve içeride bürokratik ekipte de bir tarafta Pertayap Paşa, Mustafa Reşit Paşa’nın hamisi Pertayap Paşa. Bir diğer tarafta Akif Paşa. Hep siyasi basamaklarda Pertayap Paşa Ahmetçi oldu, Beylikçi oldu. Akif Paşa peşinden Ahmetçi oluyor. O Reşit kitap oluyor. O Beylikçi oluyor. Hep onun peşinden onu takip etmiş kıskanan bir kişidir. Aralarında böyle bir uyuşmazlık vardır. Sevmiyorlar birbirlerini. Bunu anlayabiliyoruz. Pertayap Paşa dahiliye nazırı, Akif Paşa da hariciye nazırı bu hengamede. Akif Paşa ekibi Hüsrev Paşa ekibiyle yakın ve bu hünkar iskelesini falan imzalayan adam. Bizim Fevzi Paşa ile beraber kaptan eder ya. Pertayap Paşa ise tam tersine siyasetini İngilizlerle daha sıkı fıkı kuran, onlarla anlaşılmaya dönük fiiliyata olan, hareketi olan bir kişi. Bu ekipler arasında da bir hizip çatışması var. Mevzu bahis. Tam bu sırada İstanbul’da çok garip bir hadise oluyor.
Bir İngiliz, William Churchill, ormanda avlanırken bir çocuğu vuruyor. Tabii bizim Akif Paşa da bu adamı alıp hemen çok sert bir muamele ile karşıladığı için İngilizler hemen nota veriyorlar ve diyorlar ki
Bu adamı hemen görevden alın. Akif Paşayı. Benim vatandaşıma sen nasıl böyle davranırsın şeklinde. İlişkileri iyileştirmeye başladığımız bir zaman dilimiydi bu. Tam o ittifakı yapıp kaval alayarak ve Ruslara karşı da kullanabileceğimiz bir zaman diliminde. İngilizler bunu bilerek de yapıyorlar. Rus yanlısı gruba karşı göstermedik bir sebebi bahane ederek bu adamların görevden el çektirilmesi gerektiğini söylüyorlar.
Akif Paşa başta. Ve Mahmut buna direnmesine rağmen yapamıyor bir şey ve Akif Paşa’yı görevden alıyor. Bununla da yetinmiyorlar. İngilizler bunu diplomatik bir avantaja çevirip bu bahsettiğimiz Churchill’e ilk yarıresmi gazetenin imtiyazını da alıyorlar ve Ceri de Yahvadis bu sayede kuruyor. Tabii. Evet. Yani ama bir bürokratını yabancı devletin arzusu ve talebiyle azletmek zorunda kalmak aslında iktidarın nedenini zayıfladığının da bir göstergesidir veya konjektürün nedenini aleyhine döndüğün de bir göstergesidir denilebilir.
Burada İngilizlerle aramızda inanılmaz bir birudet hasılı olmuş. Fakat Akip Paşa’nın görevden alınması bu birudeti tekrardan sıcaklığa doğru çevirecek.
Akip Paşa’nın görevden alınması mühim burada. Pertep Paşa görevde onun yerine Ahmet Hulusi Paşa’yı getirmiştir. İkinci Mahmut Akip Paşa’nın yerine Ahmet Hulusi Paşa’dan sonra da Mustafa Reşit Paşa görevi gelecektir. O çok mühim. O yüzden oraya zikrediyorum.
Bu sırada iktidar-hizip çatışmalarının nereliye vardığını şöyle ifade edelim. Akip Paşa mazlul görevden alınmış. Pertep Paşa orada devlet içerisinde çok önemli mevki de bulunan bir kişi.
Akip Paşa’nın bir tebiye Sultan’a, efendim bu Pertep Paşa’nın hali hal değil. Bu haşa kella İngilizlerle iş tutup sizi bazı şeyleri yapmaya zorlayacak. Bu İngilizlerle işi pişiriyor falan tarzında. Ben şimdi burada mealen söylüyorum. Elimizde tezkireleri var. Yani Akip Paşa’nın Padişah’a yazdığı yazılar var. Pertep Paşa’yı azlet. Azledilmesi lazım. Şöyle muzır bir adamdır, şöyle fena bir adamdır. Devletin başına bu sefer ne bela çıkaracak. Buradan da neyi söylüyor? Belki Rus Harbi’ne girmede Pertep Paşa bir rüya görmüş de o rüyada Rusları yeniyormuşuz. O yüzden harbe girmemiz gerekiyormuş gibi de bir rivayet var. Pertep Paşa bu gördüğü rivayet rüya üzerine harbe girilmesini tavsiye etmiş meşveret meclisinde.
Akip Paşa da diyor ki zaten orada bela açtı başımıza. Bak burada da yine bela açacak. Bu adamdan hemen kurtulmamız lazım diye diye diye diye Mahmud’un aklına giriyor. Pertep Paşa bir anda durduk yere normalde bunları bilmesek, bunlar geride saklı olsa Pertep Paşa’nın hemen azledildiğini Edirne’ye götürüldüğünü ve Edirne de Edirne varisi Emin Paşa tarafından ki Akip Paşa’nın adamıdır o da.
Öldürüldüğünü ifade etmemiz gerekiyor. Yani şöyle söyleyebiliriz. 2. Mahmud kardeşini en son öldüren son kardeş katlini yapan padişahıdır. Yani 4. Mustafa’yı. 4. Mustafa’yı. Abisidir. Kardeşi de değildir abisidir. Kardeş katli diye ifade ediyoruz. Son sadrazamını katleden padişahtır. Benderli Ali Paşa’yı 10-15 günlük sadrazamını. Son siyaseten katil yapıp bir bürokratını katleden padişahtır. Ondan sonra yoktur. Tartışmalı hani Mithat Paşa mevzudur falan ama net olarak Pertep Paşa’yı öldürmüştür. Ve bu öldürdüğü Pertep Paşa’nın yerine o Akip Paşa’yı getiriyor. İşin garip tarafı da. Ama tabi bu çok kısa bir sürelik iktidar hizipleşmesinde Akip Paşa’nın bir muzafferiyeti gibi gözüküyor. Ki işin garip bir alabete bakabiliyor musunuz? Orada kahvallı isyan etmiş bu kadar hadise var. İngilizlerle arayı düzeltmeye çalışıyoruz. İnanılmaz daha hariçte problemler var içeride. Merkezdeki çürümüşlüğün göstergesi bu aynı zamanda.
Birbirlerine sarıyorlar. Birbirleriyle savaşmaya çalışıyorlar.