Namaz Vaktinin Daralmasından Dolayı Teyemmüm Alınır mı? – Fatih Kalender Hoca Efendi
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=0OUAuwbCcbw.
Namaz vaktenin daralmasından dolayı teyemmüm alınır mı? اَعَدِبِ اللّٰهِ مِنَّ شَيْطَانِ الرَّجِيمِ بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ الحَمْدُ لِلّٰهِ وَصَلَاتُ وَسَّلَامُ عَلٰى رَسُولِ اللّٰهِ وَسَلَّ اللّٰهُ تَعَالَى عَلَيْهِ وَسَلَّمْ وَبَعْدُ Teyemmüm abdestin halifi olan bir taharettir.
İsmi üzerine halif olduğu için aslın var olduğu yerde buraya gidilmemeli ama aslın özürlendiği bir noktada ise elbette halif asıl gibi değerlendirilir. Peki teyemmümü bir insanın alması ne zaman müba olabilir? Deniyor ki hakiki ya da hükmü olarak suyu kullanmaktan aciz olunduğunda ki hakiki aziyet fiili olarak suyun bulunmaması,
hükmü aziyette su var ama onu kullanabilecek sağlığınız yok ya da suyu alabileceğiniz alet ve edevatınız yok kuyudan suyu çekmek gibi. Böylesi bir durumda hükmen aziyette takuk etmiş ve bu kimsenin teyemmü olması caiz olur. Ancak sualde de ifade edildiği üzere vaktin daralması yani abdest alacak suyunuz var, suyu kullanabilecek maddi imkanınız var.
Bedensel gücünüz buna elverişti ama vakit açısından baktığımızda abdest alacak olursanız vakit kaçacak, ibadetiniz kazaya kalacak. Böylesi bir durumda teyemmüm alınır mı alınmaz mı soruyu bu şekilde netleştirmiş olduk. Burada kitaplarımıza baktığımız zaman vaktin daralmasıyla ibadetin kaçma meselesine şöyle irdeliyorlar. Bu ibadet, halefi olan bir ibadet midir? Yani o yapılmaması durumunda onun makamına kaim olacak başka bir şey yapılabilir mi yapılamaz mı? Eğer halefi olmayan bir ibadetse örneğin cenaze vakti hazır edilmiş namazı kılınacak ve siz o cenazenin velisi değilsiniz.
Çünkü velinin cenazeyi kılma hakkı vardır eğer ilk cenaze kılınma anı onun onayı ve rızası ile olmamışsa. Böylesi bir durumda cenaze namazını kaçırma durumunuz var eğer abdestle meşgul olursanız o zaman bu kişinin teyemmüm olmasına ruhsat verilir. Niye? Çünkü o namazın bir halefi yoktur.
Keza bayram namazına gittiniz, eskaza abdestiniz bir şekilde kaçtı. Eğer camiden çıkıp abdest alıp geldiğiniz zaman, bayram namazına yetişmenize engel olacak bir zaman dilimi ise ve bayram namazında bir halefi yok yani onun makamına kaim olan bir namaz yok. Böylesi bir durumda da kişinin teyemmüm olmasına ruhsat veriliyor. Ama cuma namazı aynı olay kişinin başına gelse deniyor ki bu cuma namazında olmaz. Çünkü cuma namazının yerine kaim olan vaktin namazı yani öle namazı vardır. Ya da herhangi bir namazın eda olarak vakti kaçacak. Böylesi bir durumda da teyemmü olabilir miyiz? Olmaz. Niye? Kaçacak olsa da kazası vardır ki bunu sizin kendi iradenizle, kasıtlı bir şekilde kazayla bırakmamış olduğunuzdan dolayı burada bir mesuliyet de söz konusu olmayacak. Siz elinizden gelen gayreti sarf edip gidip abdestinizi alırsınız. Ama bu zaman zarfında namaz kazaya kalmıyorsa da bu namazı kaza olarak kılarsınız. Dolayısıyla vaktin kaçmasından kaynaklı teyemmüm caiz midir sorusuna genel anlamıyla cevap vermek doğru değil. Meseleyi ayırmamız gerekir. O vaktin kaçması sebebiyle namaz eğer bir halefe intikal ediyorsa teyemmüm olmaz.
Ama eğer o ibadet bir halefe intikal etmiyorsa artık kaçtı mı bir daha onun telafisi mümkün değilse böylesi bir durumda teyemmüm caiz olacak. Cenaze namazı buna bir örnektir. Bayram namazı buna bir örnektir. Burada konuya dair şunu da ifade etmek isterim. Normal vakit namazı içinde bir şekilde abdestle meşgul olmanız veya bir şekilde o suyu aramanız vaktin kaçmasına sebebiyet verecek ama şunu biliyorsunuz ki eninde sonunda o var. Onu kullanabilirim. Hatta İbn-i Abidin rahimullah haşyesinde şöyle bir örnek getiriyor bu konuya. Bir kuyu olsa ve kuyunun etrafında insanlar olsa insanlar oradan su çekip abdest alıyorlar ama çok kalabalık olduğu için
size sıra gelmesi vaktin kaçmasına sebebiyet verecek. Böylesi bir durumda bu kişi teyemmüm alsın yoksa sırasını beklesin sıra geldiği zaman verir ki vakit kaçmış olsa da namazını kaza olarak mı kılsın el cevap beklesin sıra geldiği zaman vakit kaçmış olsa da kaza olarak kılsın. Niye? Çünkü orada su var kullanma imkanı da var ve kesin de kullanacaktır ama vakit buna elverişli değildir. Hatta bununla alakalı başka örneklendirmeler de var. İslam fıkhına göre namazın şartlarından bir tanesi de setre avrettir yani kişinin avret mahallini örtmesidir. Diyelim ki bir elbise var avret mahallini örtecek tek bir elbise var ama birden fazla kişi var. Tabi farazi olarak bunu konuyoruz ki bu da kitabidir. İbn-i Abidin rahimullah bunu da haşyesinde örneklendirimi olarak veriyor ve kişi sıra kendisine geldiği zaman vakit kaçacaktır. O kişi oryan olarak çıplak olarak yani setre avret farzını
yapmayarak mı kılsın vakit içinde yoksa beklesin vakit kaçmış olsa da eda ile setre avret farzını yerine getirerek mi kılsın. Deniyor ki el cevap beklesin sıra kendisine geldiği zaman o elbiseyi alsın setre avretini yapmış olsun böyle ki vakit kaçmış olsun önemli değil o kişi bu namazını kaza olarak kılacaktır. Günümüze hitap etme açısından örneklendirme de dializi de buraya örnek verebiliriz. Yani dialize giriyorsunuz işte üç buçuk dört saat orada kalıyorsunuz işte vücudunuzdan kan alınıyor makine o kanı temizliyor içindeki idrarı temizliyor suyu alıyor ve tekrardan size veriyor. Bu zaman zarfında o yataktan kalkma imkanınız yok ve o şekilde abdest alma imkanınız yok artı vücuttan zaten kan da çıkıyor devamlı yani almış olsanız abdestiniz bozulacaktır. Peki bu kişi teemümle yani özürlü bir konumda değerlendirerek bu şekilde namazını kılsın mı yoksa eninde sonunda zaten çıkacaktır diğer izler yani o kan durdurulacak tampon edilecektir vakit kaçmış olsa da kaza olarak ama namazını kâmi bir şekilde abdest ile kılsın mı aynı mesele bunun içinde geçerlidir bekler çıktıktan sonra vakit eğer henüz kaçmamışsa eda olarak vakit kaçmışsa da
kaza olarak bunu telafi eder ama tabi burada bilinçli olarak namazı da kazaya bırakmamak gerekir yani örneğin gittiğinizde daha vakit girmiş ve sizin diğerize girmeden önce namaz kılma imkanınız var ya ben gireyim de ondan sonra kaza ederim demek bu doğru değildir çünkü siz onu sağlıklı bir şekilde kaza bırakmış gibi bir şey olmuyor mu? Aynen öyle oluyor çünkü siz onun eda etme imkanınız vardı bunu bu şekilde hareket etme imkanı varken bilerek bunu yapmak günahtır ama hani bu saat dediğimiz gibi sizin elinizde olan bir şey değildir diğerinizde seanslar vardır bu seanslar sizin talebinizle sadece 1’e mi girmek istersiniz 2’e mi 3’e mi bu da müsaitse müsait değilse bu konuda sizin iradenizin hiç önemi yoktur böylesi bir durumda vakit kaçma durumu varsa o zaman yapılacak bir şey yok çıktıktan sonra abdestini alır normal abdestli bir şekilde kaza olarak o namazını kazasını yapar inşallah bu vesileyle de bu tarzda
hastı olan kardeşlerimize de Rabbim tez zamanda şifalar ihsan eylesin onlara sabırlar ihsan eylesin inşallah
Allah yardımcısıları olsun hepsini bütün hastalarımızı Allah’ımız şifalar ihsan etsin