Türkiye’nin bir enerji politikası var mı? Prof. Dr. Uğur Emek yanıtladı
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=j-RXYW2XuYk.
Yüksek enflasyon fiyatları zaten yukarı çekerken bir de üstüne enerji fiyatlarındaki artış gelince ciddi bir enerji krizi oluştu. Bunlar tabii en çok etkilenenler az gelişmiş ülkeler ve Türkiye gibi az gelişmişlik üzerine bir de parası hızla değer kaybeden ülkeler oldu. Enerji fiyatları dünyada yüzde on, yüzde yirmi, yüzde otuz, yüzde kırk artarken Türkiye’de çifthaneli rakamlarla
hatta üç ani rakamlarla neresi artmaya başladı. Siz enerji krizini ve bunun Türkiye’deki etkilerini nasıl yorumluyorsunuz? Türkiye bu şiştin içinden nasıl çıkacak? Batih Bey eee başlamadan önce Mehmet Bey’le eee yaptığınız son bölümdeki bir eee şey kısa finansman konusunu eee konuştuğunuz Türkiye’ye gelecek para eee bizim bir eskata sözümüz şey der bilirsiniz. Bedava peynir fare kapanında
olur. Evet. Eee yani o kadar bedava para beklenmesin. Eee şey eee biz bir de eee yine Mehmet beni söylediği gibi uluslararası yatırımcı bir biçimde eee memnuniyet sırala getirdik, kaçırdık. Eee şimdi eee ben eski plancıyım akademiye gelmeden önce eee biz eee devlet planlama teşkiladında çalıştım. Biz de çok sevdiğimiz bir laf vardır. Plancı motlosu geleceğin en büyük özelliği gelmesidir. Eee bu bugüne eee gelirken eee biz çok stratejik
eee davranmadık. Stratejik bir enerji politikası yapmadık. Yapmadık diye düşünüyorum. Eee hatırlayın hafızamızı biraz güçlendirelim. Eee mevcut iktidar eee iki yılında eee iş başına geldiğinde altmış iki ay elektriğe zam yapmadı. Eee bunu eee Botaş’ından T’yi yaşına eee veya eee üretim aşağıya eee finansi ettirdi. Eee o kitleri inanılmaz derecede zarar
ettirdik. Eee onları borçlandırdık. Eee onların eee yatırım yapma alanlarını daralttık. Bu yapılan ilk hatalardan bir tanesiydi. Eee birine eee şey eee Mehmet Bey eee şeyi söyledi. Eee biz dedi termi termik santralleri, fosili biraz günah kesisi yaptık dedi. Eee onu eee günah kesisi eee yaptık. Eee en sonunda da Percin’i dedik. Eee Türkiye yakınlarında bir Paris İklim Anlaşması’nı
imzaladı. Paris İklim Anlaşması çerçevesinde iki bin elli üçe kadar sıfır karbon sözü verdi. O sıfır karbon sözü çerçevesinde kömürden çıkmamız gerekiyor. Kömürden çıkacağız iki milyar dolarlık oraya bir yatırım gerekiyor. Eee kömürden çıkacağımız zaman oradaki elektriğe bir yerden bulmamız gerekiyor. Bir yerden karşılamamız gerekiyor. Eee gene stratejik davranmadığımızı ııı düşündüğüm şeylerden bir tanesi de bu. Eee gene üçüncü olarak eee şeyi eee çeşitlendireceğiz. Burada bir seçerek eee başka bir seçenek yok. Elektrik kaynaklarını, öykelerini, enerji kaynaklarını ve öykelerini çeşitlendireceğiz. Ya burada bir şüphemiz yok. Eee olağan şüpheli de yenilebilir elektrik. Değil mi? Eee rüzgar, güneş eee ve su baraj elektrikleri. Türkiye’nin şu anda eee termik elektrik üretimi termikten üretimi yüzde altmışla yetmiş arasında değişiyor. Bazen yüzde altmış dört oluyor bazı aylarda bazı aylarda yüzde altmış
yediye oluyor. Güneşin payı yüzde beş, rüzgarın payı yüzde on. Bu ülke eee güneşli bir ülke eee güneşin payını hızla artırması gerekiyor. Artırması beklenir. Nitekim eee hükumette eee birkaç yıl önce bir düzenleme yaptı. Evet. Eee bu çerçeve dedik sanayici eee gidin kendinize güneş enerji santrali kurun. Eee ihtiyacınızı oradan karşılayın. Fazlasında gelin yeklemde satın. Denildi. Sanayici de buna
büyük bir iştahla. Eee hem kendi elektriğini bedavaya getirmek adına hem de artan elektriğine şey olmayacak. Elinde bir sorunu olmayacak. Finansı var sorunu yaşamayacak. Satacak sisteme. Sistemde eee güneş enerji kullanmış olacağız. Eee dört Ağustosya’ya alınıyorsan EPDK bir yönetmelik yayınladı. Dedi ki siz kurmuş olduğunuz santralleri kurun. Eee güneş enerji santralleri elektriğinizi tüketin. Artan olursa sisteme bedava vereceksiniz dedi. Eskiden satıyorlardı
insanlar ııı hükümetin bu sözüne güvendi. Epe bu düzenlemeye güvendi. O güvene istinaden eee yatırım yaptı. Eee kendi güneş enerji santralini kurdu. Eee Mehmet Bey yine eee konuşmasının başında üç tane genin önemine eee ön eee altını çizmişti. Güven güven güven. Şimdi bu politikalar çerçevesinde güven inşa edemeyiz. O yüzden diyorum stratejik bir enerji politikası eee düşünmüyoruz. Yapmamışız. Eee böyle eklektik adımlarla sorun çözümüne çalışıyoruz veya sorun yaratıyoruz. Hangisini tercih ederseniz ülkelerin eee çeşitlendirilmesi eee niye önemli? Eee işte bir ülkeyle başımıza bir sorun geldi. Öbür ülkeyle eee ben tedarik yapabilirim. Eee az önce Mehmet Doğan Bey’den öğrendim. Eee biz Rusya’da eee doğalgazda yüzde elliden fazla eee bağımlıymışız. Eee ithalat
yapıyoruz. Eee İbrahim Gülen hocanın da söylediği gibi eee düklerden yüzde on elektrik sağlayacağız ama bunlar Rusya’dan sağlayacağız. Yani eee Rusya’dan sağlayacağız. Eee Rusya’dan eee ki orada da bir bağımlılık söz konusu. Eee Akkuyu Nükleer Türk şirketi değildir. Bunu eee iki haftadır Galatasaray’a gazetede ki köşemde yazıyorum. Sizler de yazıyorsunuz. Eee bu Rusya’ya tam bağımlı olana bir projedir Akkuyu Nükleer Centrali. Tamamen de Rus şirketidir. Teknolojisi Ruslara
aittir. Finansmanı Ruslara aittir. Biz oraya on beş yıl boyunca eee otuz beş nokta iki milyar dolar ödeme yapacağız. Eee ve altmış yıl boyunca da Ruslar eee ekonomik ömrü boyunca da o santral işletecekler. Yani Ruslara bağımlılığımız yüzde altmış olacak. Eee enerji hakikaten çok önemli. Eee biz enerjiden dolayı ciharaç büyüyor. Eee zaten eee kurlar kendi yarattığımız bir iktisat politikası çerçevesinde belki az sonra konuşacağız. Eee kurlar zaten yükseldi gitti. Eee aldı başını gitti. Eee bizim enerji talebimiz nedeniyle de döviz ihtiyacımız artacak. Döviz ihtiyacımız arttığı için dışarıdan döviz talep edeceğiz, dövizin fiyatını ve maliyetini artıracağız. Eee bize finansman sağlamak koşullarını artıracağız. Ve daha önemlisi Fatih Bey. Eee iktisatta her tercih bir vazgeçiştir. Fırsat maliyetli bir kavram vardır. Biz eee yüzde doksan oranında eee yatırım ve ithal malı ithal ediyoruz. Eee yatırım ve eee aramalı ithal ediyoruz. Şimdi enerjiye kaynak aktaracaksanız eee yatırım ve aramal ihtiyacınızı talebinizi baskılacaksınız. Baskıladığınız zaman sanayiyi baskılamış olacaksınız. Eee ve eee böyle bir şey eee denge bozukluğu ortaya çıkıyor. Bu nedenle eee bu enerjik politikalarınız stratejik olarak zamanında hatta
şimdiden de planlanması gerekiyor. Eee ve eee bu eee bizim eee bahsettiğiniz gibi kendi paramızda ticaret yapabilen ülke değiliz. Biz başkasının parasıyla ticaret yapıyoruz. Başkasının parasıyla ticaret yapabilmemiz için de ihraiyat fazlası veriyor olabilmemiz lazım. Eee bir şeyleri daha çok satıyor olabilmemiz lazım. Orada da iyi değiliz. Iıı eee cari açımız giderek artıyor. Iıı işte bu kurkurvala mevduata geçtiğimizde aylık üç milyar dolar olan cari açık şu anda dokuz on milyarlara geldi aylık. Altı civar. Iıı orda
da bir dengesizlik yaratıyoruz. Eee tüm bunların sonunda eee biz bir eee enerji krizinden finansman krizine doğru evrilmeye başladık. Eee finansman krizi çözebilmek adına iktisat politikalarında radikal bir şeyler yapıyor olabilmek lazım. Gerçekten eee bizim eee dövize ihtiyaç olmaksızın enerji ürebilmemiz için yenilenebilir enerjiye hem hal önem veriyor olmamız lazım. O yenilenebilir enerjiyi
artırabilmemiz lazım ki nasıl yapacaksak artık eee bu da enerji politikası eee tasarımcılardır önceliklendirmesi gereken bir şey. Eee en son talilde biz eee Avrupa gibi eee Amerika gibi eee Japonya gibi kendi paramızla ticaret yapamıyoruz. Onlar Merkez Bankaları parayı basıyorlar. Eee ticaretini yapıyorlar. Biz o lükse sahip değiliz. O nedenle eee en büyük ithalatımızda en büyük payı alan aslan payını
alan enerjiyle ilgili önlemler almamız gerekiyor. Eee evet eee daha önce söyledim. Eee güneş enerji santralinin teşvik edilmesini sağlayacak. O eee sanayiciye gidin enerji santralinizi kurun denilen politika doğruydu. Sonra düğün değil bayram değil bir gece kaldık. Eee döndük. Eee kaldırdık. Eee o sanayicisi tekrar yatırım yapar mı? Eee o size güvendi o sanayici. Veya yeni sanayiciler böyle bir eee
yatırım kurgulayabilirler mi? Ben kendi eee güneş enerjimi üreteyim. Üretemediğim güneş enerjisini satarım. Eee politikasından doğru politikadan bir anda eee bambaşka bir sorun yaratılacak. Eee bu yenilenebilir enerjide desteklenmemiş olacak. Bu nedenle eee bu finansman krizine yolaşmadan enerji krizinin yerinde eee çözülmesi gerekiyor. Bizim finansman krizimizi zaten çözmemiz için yapmamız
gereken birtakım şeyler var. Eee bu kurun seviyelerini aşağı çekebilmesi için birtakım iktisat politikalarının geliştiriliyor olması lazım. Kurun çıpa ve sahipsiz bırakılmıyor olması lazım. Aksi takdirde eee bu kış sadece eee enerjideki kışı yaşamayacağız. Finansmandaki kışı da yaşayacağız. Eee artan enerji faturaları, artan elektrik faturaları, artan doğal gaz faturaları eee özellikle de özellikle de sabit ücretli, dar gelirliği giderek zorla
bırakacak. Eee bunu bunun bunun bir hemal bir stratejik olarak eee tedbirini alması gerekiyor Fatih Bey. Uğur hocam teşekkür
ediyoruz. Hemen