Squid Game oyun metaforunu nasıl kullanıyor? Prof. Dr. Nebi Sümer yanıtladı
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=P_G5CXDYops.
Hocam siz izlediniz mi? İzledim ben de dün bugün izledim programım için. Ne düşünüyorsun filmle ilgili yani? Birincisi merak edin, genel düşününizi alacağım ama……sorasını, evet sizinkini genel düşününle adım sorasını ben sorarım. Bir kere hakikaten film teknik bakımından Mehmet Bey gibi anlamamam……müthiş çarpıcı çünkü gerçekliği çok yüksek. Ama en çarpıcı noktası gerçek hayat metrop metaforlarını çok iyi kullanmaz. Birincisi oyun metaforu. Şimdi söylediğiniz şimdi oyun……psikolojide bir yeri var. Çocukluk……biliyorsunuz…
…canlılar içerisinde en uzun çağ insanlar da var çokça. Çocuk sayının belliyeceği özelliği bu çağın oyundur. Oyun nedir? Aslında bütün sosyal rollerin önceden……paddik yapılıp hayat hazırlandığı bir zamandır. Evcilip oyunundan sonra ne tip oyunda? Yani bu oyun aslında yetişkin yaşamındaki sosyal rollerin……küçük pratikleridir. Ve çok severim Atay Yörükoğlu’yla ünlü psikolojiler kullanırdı. Oynamayan Tay Atolmaz diye yani iyi oynayanlar……hayata iyi hazırlanırlar. Çok bunun işlevi vardır.
Bu metaforu çok kullanmış ve bu oyunu……hayata taşımış gerçekten. Ve büyükler de… Büyükler de taşımış ama tabi ki……film yapısı, sinema profisi içerisindeki teknikleri kullanarak yapmış. Kardeşim şu oyunun çok çarpıcı geldi bana. Gerçekten de gerçek hayattaki……bizim gördüğümüz bütün o……grup çatışmaları, insana güvenden kaynaklanan sorunlar……arruzu ettiğimiz şeye ulaşma hırsımız……dibe vurduğumuzda……neden farklılaşırız?
Neden insanlar ortama uymak için……farklı davranırlar? Ortamda insan karakteri nasıl etkileşir gibi……bizim hep konuştuğumuz bir sürü konuda……size bıdım bıdım gram gram parça parça bilgi veriyor. Bunların çoğunda……gerçek hayatta gerçekliği çok yakın veriyor. Yani hiçbir zaman için böyle bir acımaz yarışmada……yüzlerce insan ölmüyordur yapmıyordur ama……orada gerçek içerisinde……sembudiyeti, metafor……gerçek hayat çok uygun. Bir de siz Kore’yi biliyorsanız yani Kore tarihine çok uygun.
Çünkü Kore kültürü……böyle bir vahşi dönemden geçti. Yani çok hızlı kalkındı. Biliyorsunuz 1980’de aynı yılık gelir olarak……ismin edilir. Bizim gelimizde……bizde 500’larken, o da 300’lardır gelir. Daha sonra müthiş bir 90’lar yaşadılar. 90’larda müthiş bir toplumsal altyüsel oluş……bir yarım demokrasi, bir otoriter sistem……büyük gençlik hareketleri……İkizuniya Savaşı’nda Japonya ile……olayın nedeniyle kırılmış bir toplum. Onur’a kırılmış 200 bin kadın olayını biliyorsunuz Japonların. Herkes özür diledi. Kendi kimliğiyle sorumlu olan bir toplum……bütün anlamda. Bu da taşındığı için Müslümanlılık bunu çok iyi kullanmış. Budist toplumun yüzde 45’ini……Hristiyan yapmış. Orada bir Hristiyan fikir var. Çok güzel kullanılmış. O inanış yani o aidiyet. Yani toplumda göreceğimiz aidiyet, itaat, çatışma……bunlara yansıyan psikolojik dinamikler……her düzeyde. Hem birey düzeyinde……iş dünyayı anlatıyor……hem ilişki düzeyinde……hem çatma düzeyinde. Örneğine bahsettiğimiz misket oyunundaki durum.
Yani herkes grup kurarken……tabii ki de ayrışmayla başka grupla……yarışacağını düşünüyorum ama……arkadaş yarışacaksınız. Ne yaparsınız mesela……siz eşinizde ya da çocuğunuzla……yarışa girseniz. Mutlaka kazanmak zorunda olsanız. Yani bu müthiş bir buluş……film tekniği bakımından. Burada insan nasıl davranır? Buradaki nasıl davranacağın da……ilişkin bana çok gerçekçi. Yani filmin……biraz sonra belki daha uzun konuştururuz. Çok eleştirecek tarafı var. Yani özellikle……bu sosyal dergimizin konusunda……büyük eleştirilir olabilir ama…
…sosyal psikolojik yansımaları bakımından……ben çok gerçekçi buldum ve……çok mesaj veriyor. Hem kurat toplumuna……hem genel toplumlara……çok mesaj veriyor. En önemli……verdiği mesaj da şu bana göre. Dibe vurursa bir insan, yokluk,…kişlik hali olursa……hangi psikolojiye girer ve bu……kişlik psikolojisi de insan ne kurtarır? Konuşacak konu bu. Çoğunun durumu burada. Ama aynı zamanda……belki Müannet Bey nedir ona? Bir iyi karakterde var. Başvurun……özelliği, en sondaki karar der. Yani her koşula rağmen……aynen holokosta işte insanı kurtaran……aynen işte büyük olaylarda……isimsiz yardım edenler gibi……bir de iyiler var. Her türlü kötülüğe karşı o nereden geliyor? O ahlak, moral, etik nereden geliyor? Onu da veriyor. Dolayısıyla giriş olarak söyleyeceğim şu……metafor düzeyde, sembolik düzeyde……toplum ve bireyin……genel psikolojisinin ilişkilerini……küçük bir oyunda iyi yansıtıyoruz.
Zaten oyunun kendisi……insana özgü bir şey. Yani oyun kadar işten gelen bir şey değil ki……yani çocuklar şunu söyleyeyim……bir araştırmalar, oyun oynamayanların……daha çok suçlediği……düşüncelerden daha……soyut düşüncelerden daha zayıf olduğu. Yani oyun oynamayı engellerseniz……normal gelişimin bazı özgü engelliyorsunuz. Yani oyunun gelişiminde bir işlevi var. Onu çok iyi yakalamış. Ve bunu insan alayhine kullanmış. Tabii ki burada bir de sosyolojik…
…boyutu var. Bana göre çok ağır bir……neoliberal düzen eleştirisi. Yani bu acımasızlığı……altta kalanının canı çıksın……kim güçlüyse o olsun……onu eleştiriyor. Ben şunu çok iyi bulmuş……demokrasi seçim aslında……özgür irademiz mi? Yoksa hepinizin uyduğu bir sistem……şey mi? Bunu biraz konuşmak isterim daha sonra……şimdi çok tamamen bu sisteme meşrulaştırma……teorisi var bizim sosyal psikolojiler……kanıt temelli. Bunu çok iyi anlatıyor. Yani neden altta kalan insanlar……sisteme daha çok bağlanır? Neden insanlar kendi alayhine olan……partilere daha çok oy atar örneğin? Bu çok tatlı çıkmıştır burada. Neden yoksullar örneğin? Zengin parti Trump. En çok neden oya aldı? Mesela Trump çok anlatılır. Bunu hep beraber çekeceği. Neden yoksulanlar……enat olanların sisteme……aynı yeti çok daha yüksek olur……bağz durumda? Bunların hepsini ben tanımıyorum……yürütmeni ama müthiş zeki olduğu… Bu hepin daha önce benzer önemli bir işi var mı? Yok. Özellikle bu en onun…
…parladığı işi çok küçük bir şey söylemek istiyorum. Yazdığı zaman Trump yokmuş. Trump ortaya çıktığında değil mi? İyi ki yazmışım. Evet. Herkes Trump’ı bağladı. VIP karakterlerin biri sanki Trump gibi diyor. Ben onu yazmıştım sanki. Aslında müthiş tutmuş orada. Deklama etseler. Her yerde Trump dolu olduğu için yazılması mümkün. Trump’lar çok. Amerika başkanı olmayan hepsi belki ama……çok Trump hayatımızda. Bir de şeyde uyuyor. Aslında komploatörlerin de biraz……uyuyor. Çünkü bizim komploatör bu…
…Trump’dan sonra çok gelişen işte bir… Hocam neyi sonra konuştunuz? Onun ortalığını unutmayalım sonra. Bu sistemi meşhulaştırma……teorisi ve ölümlülük……duygusunu konuşalım. Çünkü çok… Ben tam onu konuştum. Ben de bunun da mesela……ölümlülük duygusunu yakaladım size söyledim ya. Evet. Onu çok etkiledim çünkü ben de onu konuşacaktım. Daha önce de konuştuk şeyde……Halun Bey ile yani neden……insanın şunu söyleyeyim……insanın diğer canlılardan ayıran……en büyük özelliği… Öleceğini bilmesi. Ah bravo.
Bak önümüzecektin. Yani yüksek……ön beyin kabuğu işlevi nedeniyle……geleceğe görmesi……başına gelecekleri önceden tahmin etmesi……bilmesi ve onu kontrol etmek……sizdir ve……bu öleceğin bildiği için de sembolik bir……ölümsüzlük peşinde koşması. Ölüm sonrası dünyaya… Ya dünyaya kazık atmak……bir şeyle, bir değerle, bir saygıyla……bir mikafatta, bir statüyle……dünya kazık atmak……ya da ölümsüz, sembolik ölümsüz ulaşmak……veylekmek. Yani bu……insanın çoğu da çimlendirilmiş. Bu çimlendirme……bireysel değil. Bir……ekokültürel sistem içerisinde oluyor……ekokültürel sistemle beraber oluyor. Mesela……çok sert ortamda, çok zor……ekolojik şartlarda……ön görülmez bir hayat sürenlerin……gideceği hayat faktı bunu konuşalım. Yaşam tarihi teorisi……bu çok popüler oldu. Bir evrim kuramıdır……aslında ama psikoloji çok yanıltılamış kuram. Neden zor şartlarda büyüyenler……hızlı kalmak zorunda……çok çoluk yapmak zorunda……elkevelenmek zorunda… Neden buradaki yoksuz insanlar……hemen kazanmak zorunda. Ama durumu iyi olanlar……gire yaslanırlar, düşünürler, alt harflere……değillendirirler, zaman alırlar, tek çolukla……idare ederler. Neden bu fark var? İşte hayatın yavaş ve……hızlı akışını zorlayan ekolojik sistem……bunu belirliyor. Bu sistemle……insan psikolojinin etkileşimi burada……müthiş vurulmuş. Bu iyi okuyan biri……öyle düşündüm ben.
Yani bizim derslerden anlattığımız……vekili sosyolojik kuramların çoğunu……parça parça yansıtmış bu yeri.
Müthiş.