İmam ile Cemaat Arasında Duvar Bulunması İmama Uymaya Engel midir?
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=owsDJ1Kq8kg.
İmam ile cemaat arasında duvar ya da kapalı bir kapı bulunması imama uymaya engel olur mu? Hanifi mezhebine göre imam ile cemaat arasında nehir veya umumi bir yol, yani insanların kullanmış oldukları bir yol bulunacak olursa
bu durumda mezhepte ittifakla imama uyması sahih değildir ve cemaatin imama böyle bir durumda uymak gibi bir durum söz konusu değildir. Ancak eğer imam ile cemaat arasında umumi bir yol veya nehir değil de bir yüksek bir duvar veya kapalı bir kapı,
yani ihtiyaç anında imama ulaşma gibi bir imkan, bir durum söz konusu değilse bu mesele Hanifi fakirler arasında tartışmalıdır. Zahir rivayede geçen görüşe göre imam ile cemaat arasında duvar olsa da imama uymada herhangi bir beis yoktur ve bu şekilde ki imama uyması sahihdir ve cemaat cemaatin namazı olacaktır.
Ancak nadir rivayede ise eğer imam ile cemaat arasında bir duvar var ise bu durumda cemaatin imama uyması sahih değildir rivayetleri de gelmektedir. Her ne kadar nadir rivayede bu şekilde yani imam ile cemaat arasında bir duvar olup veya kapalı bir kapı var ise ihtiyaç anında imama ulaşma imkanı olmaması durumunda imama uymak sahih değildir görüşü olsa da mezheb içerisinde tercih edilen asıl görüş imama uymanın imamın halinin bilinmesi durumunda sahih olduğudur. Bu kapalı kapı veya duvar olması durumunda imama uymanın sahih olmamasını savunanlara göre mutlaka ihtiyaç anında imama ulaşılabilecek ya açık bir kapı veya bir tabiri caizse duvarda bir kırık bir boşluk olup cemaatin ihtiyaç anında imama ulaşabilme imkanı şarttır bu görüşü savunanlara göre.
Eğer böyle bir durum değilse kapı kitli ise veya duvardan diyelim alt katta üst kattalar duvardan öyle o şekilde imama direkt ulaşma gibi bir imkan yok ise bu durumda imama uyması sahih değildir ve cemaatin namazı olmaz derler bu görüşü savunanlar. Ancak dediğimiz gibi mezheb içerisinde asıl olan ve hanefi fakihlerinin İbn-i Abidin, İmam Mardinani, İmam Serahsi gibi fakihlerini tercih etmiş olduğu asıl husus şudur.
İmam ile cemaat eğer farklı farklı meclislerde mekanlarda değiller ise aynı mekanlarda iseler bu durumda asıl olan imamın halinin bilinmesidir. Kapının kapalı olması, arada duvar olması önemli değildir. Bundan dolayı imam bir evde farklı bir odada, cemaat farklı bir odada, kapı kapalı olsun veya arada duvar olsun fark etmez. Bunlar mekan olarak aynı mekanda aynı mecliste bulunduklarından dolayı cemaat imamın halini yani şu an imam nerede? Rüküda mı? Secde de mi? Kıyamda mı? Kade de mi? Nerede? Onu biliyor ise tekbirleri duydu, intikalleri veya birlileri vasıtası ebildi. İmamın halini bu şekilde biliyor ise aynı mekanda olmaları durumunda imama uymak sahihdir. Saflar arasında mutlaka bağın olması imama uymanın sıhhati açısından gerekli değildir.
Evet saflarda boşluk olması durumda namazı mekruh olur ayrı mevzu ama imama uymak sahihdir ve kişinin namazı olacaktır. Yine aynı şekilde alt kat üst kat gibi bir konuda da bu görüşü savunanlara göre alt kat üst katta aynı mekan kabul edildiğinden dolayı bir alt katta diyelim bir evde imam var, üst katta başka bir cemaat var. O cemaatta yukarıdaki imamı uyabilecektir.
Çünkü burada aynı mekan kabul edilir, aynı mekan kabul edildiği yerlerde imamın halini bilmek asıldır. İmam şu an mikrofon vasıtasıyla duyuluyordur, rükuda. Ben de biliyorum rükuda. Veya imam şu an secdede, bunu biliyorum secdede. Bunu bilmem yeterlidir. Peki saflar arasındaki boşluk meselesi demin dediğimiz gibi saflar arasındaki boşluk evet tek bir kişi de olsa boşluk varsa namaz zaten mekruh olur. Ama bahsedilen imama uymanın sahih olmasıdır. Bu şekilde namaz kılınacak olursa imama uymak sahihdir.
Bazıları bu konuda yani iki kat ara iki kat alt kat üst kat gibi bir yerlerde namaz kılmanın sahih olmuş olduğu boşluklarda eğer saf yok ise bağ kopmuş ise uymanın sahih olmadığına yani cemaatin namazı o üst kattaki cemaatin namazı olmadığına dair fetva vermektedirler. Ancak İbn-i Abidin gibi fakirler buna karşı çıkarırlar. Mekan bir ise imama uymanın sıhhati açısından safun bitişik olması veya namaz kılmaya elverişli olan mekanların dolmasının bağ olarak dolmasının zorunlu olmadığını söylerler. Onun için bu görüşleri tercih edilen görüş değildir. Mevsepte asıl görüş o zaman eğer mekan bir ise mekan bir olarak değerlendiriliyorsa yani aynı daire veya alt kat üst kat gibi dairelerde bu tür yerlerde duvar olması engel olmaz. Kapalı bir kapı olması engel olmaz illa açık bir kapı açık bir duvar veya duvarın belli bir kısmının kırılması şeklinde bir şey hanifesimde tercih edilen görüşe göre gerekmeyecektir. Cemaat imamın halini ve durumunu bildiği zaman da yani şu an imam efendi nerede rükudumuz secdedemi bu biliniyorsa ve cemaat de ona göre şey yapıyorsa imama uyma sahihdir.
Ancak burada imama uymanın sahih olması başka bir konu namazın saflarda boşluk olup boşlukla kılması başka bir konudur.Bunu da karıştırmamak gerekir.