Klad nedir? Prof. Dr. Celal Şengör yanıtladı
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=V_M_LBCVAW4.
Klad, tek bir atadan türemiş ve onun ve ondan türeyen tüm nesilleri içeren bir gruba verilen at. Yani bir ortak ata var, evrimle bunlar bir sürü nesil üretiyorlar. Bunların hepsi ortak ata ve ondan gelen nesillerin evri bir klad deniyor. Bu da bir kladistik denen bir yöntem var. Bakıyorsun organlar nasıl gelişmiş. Şu organ adım adım adım adım ne oluyor? Bu organ adım adım adım ne oluyor? Buna filojenetik sınıflama deniyor ve bu eski line sınıflamasını, çünkü line sınıflaması evrimi bilmiyor.
Türleri sabit kabul ediyor. Türlerin sabit olmadığı, evrimin gerçekleştiği görülünce bu gördüğün arkadaş Willi Hennig, bu Alman. Bu kladistik fikrini ortaya atıyor.
Bu arada bir araya gireyim Mersin’de polise evrimi saldırı olmuş. Meclis İlcesi’ne bağlı T.C. mahallesindeki polise evrakının da bir patlama meydana gelmiş. Saldırı değil özür dilerim. Yaralanan var. Allah’tan can kaybı yok. Çok iyi ya. Aman abi. İnşallah bir kaza mazama patlamasıdır yani inşallah saldırıydı. Tamam şimdi Willi Hennig diyor ki evrimi göz önüne almadan biz bu hayvanların birbirleriyle olan ilişkileri de anlayamayız diyor. Şimdi ona göre bak nasıl bir şey çıkıyor. Amniyoklar ikiye ayrılıyor. Sinapsitler diye absitler. Eskiden anapsit vardı ya o kalktı. Şimdi sinapsitlere gidiyorsun sinapsitlerin içinde memeller var. Fakat mesela pariyozor gibi bu eskiden memeli benzeri sürüngen denen sürüngen denen hayvanlar var. Ama şimdi diyoruz ki bunlar sürüngen değiller. Ama tam memel de değiller. Bunlara kökmemeliler deniyor.
Mesela dimetrodon falan onlardan. Peki bunların ortaya çıktığı tarih zaman ne zaman? Bu aşağı yukarı 300 milyon yıl. O kadar eski. Mesela dimetrodon, Permian yaşlı. 300’den sonra. Sırtında koskoca yelkeni var dimetrodonun.
Ve dişlerde farklılaşma var ilk defa. Mesela listrozor bunlardan. Gondwana landın ilk defa adam gibi kurulmasına imkan sağlıyor. Çünkü Hindistan’da bulundu. Efendime söyleyeyim Güney Afrika’da bulundu. Güneydoğu Asya’da bulundu falan. Gondwana kıtalarının bir arada olduğunu gösterdim. Tamam mı? Şimdi demek ki memeller var.
Bir de memeli olmayan kökmemeliler var. Diapsitlere bakıyorsun. Diapsitlerde bir kaplumbağa var. Yani eski anapsitler var. Yılanlar ve kertenkeleler var. Bunlar squamata diye ayrılmış. Ondan sonra arkozorlar var. Şimdi arkozorlara bakıyorsun. Arkozorların içinde dinozorlar var.
Bir de eskiden kuşlar dediklerimiz var. Onlar da artık bir klat kabul ediliyorlar. Şimdi buna göre sürüngenleri tek bir klat olarak kabul etmiyoruz diyoruz. Çünkü sürüngenlerin içinde memeller var, kuşlar var.
Yani tek bir ata ve ondan türeyenler olarak olamıyor. Aslında öyle ama çok gerilere gitmek lazım. Dolayısıyla sürüngenlerden de geriye gitmek lazım. Dolayısıyla o klat değildir deniyor. Şimdi bundan sonrasını alalım. Şimdi arkozorlar. Tamam mı abicim? İkiye ayrılıyorlar. Bir timsahlar ve yakın akrabaları. Bu soylu sukiya dedikleri. Yani bunu tercüme edersen yalancı timsah demek bu ama timsahlar ve timsah ataları diyelim bunlara. Bir de ava metatarsali yani metatarsaller şunlar. Kuş taraklılar bunlar. Bu kuş taraklılar da ikiye ayrılıyor. Dinozorlar ve pterozorlar. Demek ki dinozorlar ve pterozorlar arkozorların kuş taraklılarından türemişler. Akrabalık orada ve bu akrabalıkın kökü ta 250 milyon yıl önceye dayanıyor.
Hani büyük bir yok oluşuluyor ya 250 milyon yıl önce ondan hemen sonra bu farkı görmeye başlıyoruz. Aşağı yukarı 227-228 milyon yıl. Bundan sonrasını alalım. Pterozorlar, özür dilerim lafını keseceğim pardon. Şunu geçmeden önce. Peki bunun su içinde olanları ne?
Onlar da arkozorya içerisindeler. Onlar iştiozorlar. Pardon onlar arkozorya içerisinde değiller. İşte şeyler, pleziozorlar, iştiozorlar falan. Onlar ayrı bir altı. Şimdi bak erken pterozorlar bunlara ranforincoidler deniyor. Bunların özelliği bunlar çok büyük değiller.
Ama geç şurada 7 metre kanat açıklığına varanları var. Bunların özellikleri de kuyrukları var. Uzun kuyrukları var. Genellikle küçük, ağızlar dişli ve uzun kuyruklar. Geç pterozorlar bunlar pterodaktiloidler gibi lafı kullanılıyor hala.
Genellikle büyük işte yani 13 metre kadar kanat açıklığı olanlar var. Bunların dişsiz gagalı, çok uzun gagaları var ve kuyrukları var. Peki nasıl çiniyor bunlar? Çiniyemiyorlar. Taşlıkları var. Yutuyor. Bundan sonrasını alalım.
Şimdi bu Pteranodon. Bu Kansas’ta, O. Charles Marsh tarafından 1873 galiba bulunan, 3 kreteze yaşlı, aşağı yukarı 80 milyon niyobrara formasyonu içinde bulunan bir hayvan. İskeletini görüyoruz. Dikkat et gaga dişsiz ve bir de kafasında sorgucu var. Gagayı dengenmek için mi? Hiç bilmiyoruz. Bunlar ne tahmin ediliyor biliyor musun Fatih?
Şey dişiye gösteriş tahmin ediyor. Ama onun detaylarını göreceğiz. Bundan sonrasını alalım.