Bulunduğu Yerde Akşam ve Yatsı Namazı Vakti Girmeyen Kişi Ne Yapmalı? Abdülhamid Türkeri Hoca Efendi
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=HqEbGRdRixs.
Bulunduğu bölgede akşam ve yazsı namazı hiç girmeyen kişiler ne yapmalıdır? Bugün günümüzde Norveç’in bazı bölgeleri ve aynı şekilde Almanya’nın kutuplarına bakan bazı yerleri ve bu gibi bölgelerde yani kutuplara yakın bazı bölgelerde özellikle akşam ve yazsı namazı girmemektedir.
Akşam güneş battığı anda hemen güneş doğup sabah namazı ve güneş doğmaktadır. Sabah namazı vakti ve öncesi yaşanmaktadır. Şimdi bu gibi durumlarda hangi vakit olursa olsun, ister akşam namazı girmesin direkt yazsı vakti, ister yazsı vakti girmesin direkt sabah namazı vakti veya isterse de akşam yazsı veya sabah namazı vakti hiçbir şekilde girmesin.
Burada Müslümanlığı olarak bu kardeşlerimizin ne şekilde hareket edeceği ve namaz hususunda bu namazdan sorumlu olup olmamaları kadim kaynaklarımızdan beri tartışıla gelen bir konudur. Meclisette asıl olan görüş bu kişilerin kendilerine en yakın olan bölgeyi ve beş vakitin girmiş olduğu bölgeyi baz alıp bunun üzerinden hareketle etmekte yükümlü olduklarıdır.
Yani bu kişiler, efendim burada namaz girmiyor, bundan dolayı biz namazla sorumlu değiliz demeleri doğru olmaz. Bu kişiler kendilerine en yakın olan diyelim Almanya’nın bir bölgesinde takvimde akşam namazı ne zaman giriyorsa onu takip edecekler, o vakitte kılacaklar. Veya yazsı namazı vakti orada saat kaçta giriyorsa o vakitte kılmaları gerekir. Meclisette asıl olan görüş bu şekildedir.
Kaynaklarımızda bu konuda tafsilatlı bir şekilde araştırma yaptığımızda şu şekilde bir hilaf çıkmaktadır. Şem Süleyman Hülvani ve Ebu Min Enes Efi gibi fakihlerin bazısına göre eğer kişinin bulunmuş olduğu yerde namaz vakitlerinden belli biri girmiyor ise bu durumda bu kişi bu vakitte sorumlu olmaz.
Çünkü kişinin vakitle sorumlu olabilmesi için o vaktin girmesi gerekir. Söz gelimi diyelim bir kişi öğlen ve ikindi vakti arasındayız şu anda. Öğlen ile ikindi vakti arasında vefat ettiği zaman da ikindi vaktinden sorumlu olmaz. Niye? Çünkü yaşar şeklinde, hayattayken ikindi vaktinde müşahede edememiş ve ikindi vaktinde bu kişi yaşamıyordur. Bundan dolayı bu namazda mükellef olmaz. İşte tıpkı bunun gibidir vakit girmemesine rağmen kulun vakitte mükellef olması. Bundan dolayı bu fukaha ya göre bu fakihlere göre vakit namazın ve nefs-ül vücubuna yani kişinin üzerine bu ibadetin farz olmasına, vacip olmasına sebep olduğundan dolayı vakitte girmiyorsa bu durumda namaz ibadeti bu kişilere farz olmaz.
Aynı şekilde ikinci delilleri de örneğin abdestin farzı hanefi mezhebine göre dörttür. Yüzün yıkanılması, kolların yıkanılması, başın mesledilmesi, ayakların yıkanılmasıdır. Olur da bir kişinin kolu kesilecek olursa söz gelimi buradan yukarıdan kolu kesilecek olursa bu durumda buradaki vazife düşüyordur. E burası da normalde farzı ancak farz olan ibadet bu yönüyle o yıkamanın farziyeti ama mahal düşünce mahal düşmesi durumunda o zaman ibadetin sorumluluğu da düşer demektedirler. Bu fuka yani Şem Süleyman Hülvani ve Nesefi gibi fakihler her ne kadar bu kanaati benimseseler de mezhepte fukanın çoğunluğunun benimsediği görüş ise vakit girmese bile mükellefin bu ibadetlerle sorumlu olacaktır. Çünkü İbn-i Hümam Fethülkadir’de Allah Teala’nın mutlak ifadesiyle beş vakit namaz farz olur. Mevla Teala’nın nimetlerinin karşılığından dolayı bu ilahi emir bu ibadeti vacip kılar. Nefs-i vücub sadece kullar arasındaki bunu dizayn etmek açıklamak için kullanılır der. Hasılı asıl emir nedir? Mevla Teala’nın eqlim-i salih ifadesidir. Bundan dolayı kul mutlak suretle ne olur? Bu ibadetlerle sorumlu olur. İmam-ı Merhine Haninin Hidayet’e seçmiş olduğu ve Ömer Nusubi Men Hazretlerinin de Büyük İslam İlmahani’ne seçmiş olduğu görüş de budur. Ve ihtiyata da en uygun olan görüş de budur. Bundan dolayı bugün günümüzde, özellikle bu bahsetmiş olduğumuz Norveçin ve Almanya’nın belli bir bölümlerinde veya sahir ülkelerde kutuplara yakın yaşayan kardeşlerimiz
eğer bulundukları yerlerde vakit namazı girmiyor ise bu durumda ne yapacaklar? Kendilerine en yakın olan akşam namazı vakti nerede giriyor? Orada saat kaçta giriyor? Şu saatte o zaman ona göre hareket etmeleri lazım. Yassı namazı orada kaçta gidiyor? Şu saatte o zaman yassı namazını ona göre hareket etmeleri gerekir.
Allahümme salli ala seyyidina Muhammedin ve ala ali seyyidina Muhammedin