Enflasyon nasıl ortaya çıktı? Prof. Dr. Hurşit Güneş
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=cmCVZ3IRptM.
Fiyat para meselesi çok önemli. Yani bir, paranın gelişmesinde mübadelenin yoğunluğu meselesi önemli. İkincisi de ulus devletlerin güçlerini, egemenliklerini oturtma meselesi. İkisi de iki önemli parametre olarak duruyor. Şimdi fiyat parayı, yani kağıt para tabii onun en son aşaması tamamıyla fiyat para çünkü orada bir kağıt ucuz bir şey. Ama üzerine basılan para yüksek bir şey. Yani bir intresik value dediğimiz, yani bir iç değeri var ki bu metalik sistem ne var? Altın para sisteminde, işte gümüş para sisteminde. Onun iyiden iyi açılabilmesi için ulus devletin büyük bir güç izaf etmesi lazım. Bak ben bu kağıdın üzerine 100 lira yazıyorum, bu 100 liradır. Ulus devleti aşağı mı? İmparatorluk yapamaz mı onu? E o da yapabilir ama o da büyük bir güç.
Yani devletin çok güçlü bir devlet olması lazım. Devletin gücü önemli. Yani o küçük, irili, ufaklı devletlerin o işleri götürmesi mümkün değil. Bir de paranın gelişmesinde bu mübadelenin miktarı da önemli. Çünkü Şevket Bey şeyden bahsetti. İşte deniz tarağında kullanıyorlar filan bunlar tamam. Fakat burada şöyle bir sorun var tabii paranın gelişmesinde.
Niye mal ile mübadelenin yerine para aldı? Şimdi modern paranın temel fonksiyonlarını söyleyeceğim ama onu söylemeden bu paraya geçişi anlatmam lazım. Bir tanesi kabul edilebilir. Yani deniz tarağının burada birisi kabul eder, orada birisi kabul etmez. Aynen yani bir handaki çay markasını öbür yandaki komşu hanım kabul etmez. Ya bu acceptability kabul edebilir, etmeyebilir. İkincisi bölünebilir.
Tamam da mesela mübadelede danayı kullanıyorsanız ya 1.4 koyun diyorsa ne yapacaksınız? Bacağını keseceğim. Ölünebilik sorunu var. Bir de paranın durability, yani durability nasıl çevireceğim? Dayanıklılığı. Dayanıklılığı. Yani para bugün… Doğal şartlar. Yani elmayla yapıyorsanız çürür, hayvanla yaparsanız ölür. Yani kalıcı bir şey olması lazım. Şimdi bu üç fonksiyon tabii ki mübadeleden yani mal ile mübadeleden, para ile mübadeliye geçişin önemli etmenleri oldu. Tabii bir de modern, para da biz iksatçılar şu üç fonksiyonun üzerinde dururuz. Bu üçü olmuyorsa, yani programın başında kripto ile ve dijital parayla ilgili konuşmayacağımızı söyledik. Ama bu üç fonksiyon çok önemli. Bir tanesi para, bir değişim aracı, iki bir hesap birini ve üç biriktirme aracı. Bu üçü birlikte yoksa biz ona para demeyiz. Bunların ikisi var. İşte bak kredi kartı kullanıyorum. İyi ama işte değil o. Tam para değil o. Biz onlara yan para diyoruz. Dolayısıyla bu üçünün birlikte olması şart.
Ve bu da modern dünyadaki para, cebinizdeki cüzdanınızdaki para.