İstanbul gelecekte nasıl olacak? Dr. İmdat As yanıtladı
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=RbIi7iI2EtM.
Benim çok aşina olduğum bir konu değil, meraklı olduğum ama nasıl olduğunu çok bilmediğim bir konu. O yüzden sizi biraz serbest bırakmayı planlıyorum. Bugün niye serbest bırakmayı planlıyorum? Yanlış bir yere sevk etmeyeyim diye. Ben kendi meraklarıma giderken sizi yanlış bir yere sevdim. Geleceğin şehrinde en önemli unsur ne olacak diye böyle bir havadan bir soru sorarak başlayayım. Tamam. Bence geleceğin şehrindeki en önemli unsur yaşanabilirdik.
Yani insan odaklı olması lazım. Herkes böyle insan odaklı. İnsan odaklı sürdürülebilir, vizyonu ve misyonu olan falan innovatif. Herkes böyle. Ama ben bunu aslında altında doldurmak istiyorum. Çünkü şimdiye kadar bizim alışa geldiğimiz şehirler tamamen arabanın hegemonyasının olduğu şehirler. Ve insan odaklı dediğimiz… Mobilite odaklı. Mobilite odaklı. Biz de burada eserlerde yapmaya çalıştığımız aslında insan odaklı diyorum ama gerçekten insanı yani yayağları ön plan aldığımız zaman, ana arterleri, yayağları kullanacağı arterlere dönüştürdüğümüz zaman ve araçlarda periferiye ittiğimiz zaman nasıl bir şehir meydana geliyor? Mesela her yer istiklal caddesi gibi düşünün ana arterler. Ve insan… Yani trafiğe kapalı kâltılar. Trafiğin bütün binalar arasından geçmediği kentler mi? Evet yani yaşanabilirlik aslında onu kast ediyoruz biraz. Tabii sürdürülebilir olması lazım. Akıllı olması lazım. Şimdi biz burada esenler veya… Akıllı şehir ne demek? Şimdi Çibidak bu konuda yani bir Çevreşehircilik Bakanlığı’nın akıllı şehirler haritası var.
Ve orada geleceğin şehirle ilgili bine yakın akıllı şehir uygulamalar var. Bunlar akıllı mobility’den, akıllı enerji, akıllı yapı, akıllı sağlık, akıllı güvenlik vesaire başlıklar altında değerlendiriliyor. Buradaki akıllı şehir aslında bu dijital uygulamalarla fiziki yapıyı bir araya nasıl getirebiliriz anlamlı bir biçimde.
Çünkü şöyle bir tehlike var. Yani akıllı şehir derken teknolojinin kölesi olmaması lazım. Biz mimarlar olarak biraz ona… Tabii Sinan mühendis ve mimar. Benim için o bize insanlara nasıl hizmet edebilir? Daha ambient, arka planda bu teknolojiler nasıl kullanabiliriz? Yani otomobil hegemiyosunu kırarken teknoloji hegemiyosunu kurmamak gerekiyor.
Teknolojinin ön planda değil, arka planda insana hayatı kolaylaştıracak şeyde kullanılması ama organizasyonun teknolojiye göre yapılmaması. Aynen, aynen. Yani teknoloji bunu dedi diye biz yollarımızı, hayatımızı değiştirmemeliyiz. Ama hayatımızı bize mutluluk getirecek, bizim refahımızı, sağlığımızı, saadimizi, mutluluğumuzu arttıracak ne varsa ona destek verebiliyorsa, augment edebiliyorsa o şekilde teknolojiyi kullanmak. Tabii geleceğin şehirleri…
Bize 113 tane slide verdi. Evet, evet. Onları kullanacağız gibi yerde. Evet, evet, slide’lere hemen başlayalım. Ben aslında şöyle bir başlangıç yapmak istiyorum. Yani geleceğin şehirine girmeden biz nereden geldik ve bu noktaya nasıl geldik? Onun çok fazla böyle bir tarih dersine dönüşmeden sadece ana hatlarıyla önemli… Keddeşmeye anlatacaksın. Evet, sadece önemli noktalarına değinme, yani seyircileri sıkmadan birkaç slide’le bir geçmek istiyorum.
Şimdi slide 01’e gelebilirsek… İbn-i Hoca’dan 1 numarası slide arkadaşlar. Evet. Şimdi bu slide’ı solda gördüğünüz aslında normal bizim bildiğimiz orta çağda veya yeni kurulan o zamanlarda kurulan şehirlerin kurgusu. Yani ne var? İşte iki tane… Sen orta çağ öncesine bakmıyorsun yani? Yani işte insanlar yerleşime başladıktan sonra aslında bu tip yerleşiyorlar.
Yani genelde işte yerleş… Tapınak oluyor işte biz cami, kilise vesaire ve iki kesişen yolun ortası. Yani o oraya ana bir meydana yani hem idari bina hem tapınak hem de alışverişin yapılığı insanların ürünleri…
…kendin merkezine ana arterlerden geliyor orta çağdır itibaren o ana arterlerden giren kentin merkezinde muhakkak bir tapınak. Tapınağın yakınında bir yerde yine aynı merkezde bir idari merkez, kral mıdır, nalimidir nedirse ve hemen yanında ticaret merkezi var. Evet, ticari merkez ve genelde Avrupa’da, Türkiye’de işte görüyorsunuz sağda da Nasuh Matrakçı’nın… Matrakçı Nasuh’un?
Evet, evet. Yani bu da bir de Kayseri minyatürünü görüyorsunuz. Yine aynı işte surlar var ve ortasına cami var, meydan var ve aslında aynı kurguyu izliyor. Burada bir de şeye dikkatinizi çekmek istiyorum yani teknik açıdan baktığınız zaman bu minyatürlerde resimler genelde böyle iki boyutludur. Yani perspektif yok daha icat edilmediği için. Gerçek icat ettikten sonra da, perspektif orta çağın sonunda başlayan bir şey ama minyatürün 23. zamanı. Evet, aynı. Yani derinlik verilmiyor ama derinlik yine burada işte üst üste koymayla, daha büyük göstermeyle vesaire hafif verilmeye çalışılmış. Ama bunu niye söylüyorum? Çünkü insanlar teknolojiyi meydana getiriyorlar. Teknolojide aslında insanlara etkisi oluyor veya şehirciliğe etkisi oluyor.
Bunu daha sonra perspektifle açıklayacağımız için buna bir dikkat çekmek istedim. Şimdi ikinci slayda gidelim. İki arkadaşlar. Şimdi ikinci slayda burada bir Florence’ı görüyorsunuz. Yine aynı işte cepherinde şehir surları var.
Ortada işte Duomo kilisesi var, katedrale. Aynı kurgu. Şimdi burada da yine görüyorsunuz. Burada yine perspektif de hala yok ve derinlik ortografik bir büçümde verilmeye çalışılmış hala.
Ama bunu göstermemin sebebi yani Kayseri gibi aslında Florence’ın da yapısı, kurgusu birbirine çok benziyor. Sonra ikinci slayda… Ortasından nehir geçiyor, iki parça var. Bildiğim kadarıyla ideari binalar nehrinin bir tarafında, diğer tarafta ise üst seviyenin yaşam alanları var. Evet orada Pontivec’i var o nehirde.
Şimdi tabi bu surların hepsi gitti, orası çevre yolu oldu. Aslında Viyana’da da aynısı oldu. Surlar gitti, çevre yolu, halka yollarına dönüştüler. O surların bazı kapıları duruyor Florence’da. Evet evet bazı kapıları duruyor. Birkaç kez öğrencilerimi Florence’a götürdüm, gezdirmiştim. Ama şey olarak yani Batı’yla bizim şehir kurgusunun aslında birbirine benzediğini göstermek istiyorum.
Bir üçüncü slayda artık bir şey oluyor. Yani çok önemli bir gelişme, perspektif icat ediliyor. Ve burada da üçüncü slayda geçebilirsek, bu Filippo Brunelleschi yine Florence’da ünlü deneyi, Vafdissane’deki.
Ve burada perspektif icat edildikten sonra şehircilik anlamında daha planlanabilir hale geliyor. Artık objeleri bir çizimlerin içerisine koyabiliyoruz ve tasarlayabiliyoruz. Ve perspektif sadece görsel olarak bunları göstermemize yaramıyor. Aynı zamanda binaları tasarlamanıza veya şehiri kurgulamada da yardım ediyor.
Bunu bir sonraki slayda görebiliriz, dördüncü slayda. Evet bir sonraki slayda. Ayrıca slayda peş peşlerimiz çok mu zor yani? Evet geldi. Dördüncü slayda, bu işte Palmanova şehri yine İtalya’da. Bu 1500… Baya güzel bir şehir, yıldız şekilde yapmışlar.
Burada artık ideal şehirler yani sadece perspektif icat edilmiş, tabii İstanbul fethedilmiş o arada. Ve Barut’un etkisiyle artık sur yapıları da değişmeye başlamış. Burada görüyorsunuz yıldızlı şehir formlu şehirler başlıyor. Ve tamamen simetrik ideal şeyler. Bunun gibi aslında bir sürü tasarımlar var.
Yani burada sadece hani tekniğin nasıl bir şehrin kurgusunda etkisi olduğunu göstermek açısından,
renoşansın sonra bu perspektifin gelişiminden sonraki durumunu göstermek için.