Osmanlı’da Arap dünyasında neler yaşandı? Murat Bardakçı yanıtladı
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=ltXgF6QETfc.
Bak Fahrettin Paşa’yı söylüyorlar ama……Arap isyanında yok diyenler var. Yok, olmadı öyle bir şeyler. Ya nasıl yok? Şerif Hüseyin’in isyanı. Yani canımızı okumuşlardır. Var. Şimdi yeni moda Arap isyanı. Yok ki biz kardeş kardeş. Nasıl kardeşim? Şam’a ben mi girdi? Şeyi, oğlunun şeyi. Tabii orada bir de şeyi var. Şimdi mesela savaşın başında…
…savaşın gidişatına göre taraf değiştiriyor kabileler. Yani mesela Körfez’deki bazı kabileler hiç Osmanlı isyan etmemiştir. Kata bölgesindeki vesairedeki şeye katılmamıştır. Suriye’dekilerin katılmamıştır. Ama savaşı kaybettikçe öbür tarafa eklemleniyor. Çünkü İngiliz ordusu yürüyor. Kızıldeniz’den çıkmış. Kızıldeniz diyorum, Basra Körfez’den çıkmış. Kademe kademe, kademe kademe Bağdat’a geliyor. Tabii burada şeyler var mesela. Mesela o Irak bölgesindeki Kutule Mahare sırasında……Şiidin adamlarında fetvalar var. Mesela İngilizlerle savaşılma suyunda. Ama mesela İngilizlerin yanında yer alan kabileler de var. Bizim yanımızda olan da var. Şimdi efendim, şimdi ama açık açık Arap isyanı vardı demek lazımdır. Yani bu yüzden söylememesi saçma sapan bir şey. Bunu denemesi, bunu gizlenmesi, kayınım vardır. Hatta öyle bir şey ki şey yayınladı. Schoenbach Micken, o Bağdat emmin yolunu yazdı.
Yahu müttefikiz şeyde Almanlarla biz. Ve Şerif Hüseyin’in oğlu Faysal……İstanbul’da perapalasta Almanlarla isyan görüşmesi yapıyor. Müttefikimizle. Almanlarla anlaşamıyorlar. O arada Şerif Hüseyin’le Makmohon mektuplaşması vardı meşhur. Ve onlar çok sonraya çıktı tabii ortaya. Ve isyan beyanı… Şerif Hüseyin’in Ürdün Kral’ın dedesi. Büyük dedesi.
Ve Şerif Hüseyin’in zannedersem değil mi? İlk iki isyan bildirmesi vardı, beyanlar mevzu vardı. İkisi de ben yayınladım. Düşünün, yüz gözü üstünde yayınlanmadı mı? Tabii şeye kandım. Büyük bir Arap devleti kurulacak. Başına geçilecekler. Efendim, Osmanlı İmparatorluğu’nun 19. asır……paçalanma döneminde milliyetçi hareketlerin başlaması. Milli dönemdir. Erhan’ın dediği gibi ilk başlangıcı yani öncülüğü yapanlar Yunanlardır. Hepsi çok devlet arada ayrılmıştır.
Araplar da yapmışlardır. En geç kalanlar da Ömerlilerdir. O da işte biz ona izin vermedik. Yani tecrübe dedikleri şey o. Peki Erhan mesela kitapla şöyle diyor ki……Birinci Dünya Savaşı çıkmasaydı belki Almenliler de bunu yapabilirlerdi. Tahminle Erhan çıkmasaydı daha. Hayır, şöyle oluyor. 1914’ün Şubat’ında Yeniköy Anlaşması imzalanıyor. Yeniköy Anlaşması şu. Valiler ya bence. Ee……Trabzon Adana hattının doğusunda iki tane eyalet bulunacak. Birinin başına Norveç’ti, birinin başına Hollandalı vali geçecek. Ve bunların nasıl maaş alacaklığı ona kadar yazmışlar. Tabii burası özel. Bu bölgelerde Ermeni memullara, askerlere güvenlik güçlerine yer verilecek. Yani bu ne demek? Tabii Rus……Sazanov’u zorlamasıyla olan bir şey bu. Bizimkiler de Rus, Sazanov’dan çok çekinirler çok. Şimdi mesela Osmanlı’nın son döneminde ciddi bir Rus baskısı var. Savaş çıkınca……bu devlet ıslahat projesinin uygulama şansı kalmadı. Yani çünkü artık ne var? Eskiden nasıl tehdit ediyordu bizi? Donanma gönderdim, ordu gönderdim. Gece ne yaptın? Ulan zaten savaştasın. Şimdi Ermenilerin oradaki en büyük hatası. Savaşın ortasında bu vaatlere kanar hiksen etmelerdir. Mesela savaştan sonra İngilizlerle Fransızlar birbirlerine girmişlerdir. Ermenileri siz aldattınız, biz aldatmadık. Öbürü biz aldattık, siz aldatmadınız diye. Tabii orada önemli bir şans da şu. Sovet, Rus çallığının çökmesi. Yani şöyle düşünün. Giresun’a kadar gelmiş Rus ordusu. Yani Karadeniz’de birçok işgal etmiş, Doğu Anadolu’yu işgal etmiş. Van’da Ermenilere devlet kurdururuz yani. Ciddi bir şey var, mesela bu……son nüfus kayıtlarını mesela Türkiye’de açıldı. Bu çok iyi oldu. Yani mesela biz hep tartışırdık, biliyorsun. Altsoy, Üstsoy, mesela nüfus genel müdürü çok önemli bir şey yaptı. Altsoy, Üstsoy, sorgulama ve dedeleriniz görme şansı çıktı. Orada mesela birçok kişi şunu gördü.
Birinci Dünya Savaşı yıllarında Erzurum’dan, Ercincan’dan, Van’dan……kalkıp Anadolu’nun başka şehirlerine gelmişler. Çünkü o kadyamdan kaçıyorlar. Ki mesela o önemli bir şeydir. Çünkü biz de kafa şey diyor yani nüfus genel müdürlüğünü tebrik ediyoruz. Daha onu reviz ettirerek daha da ihalere getirecekler yani. Çünkü bizim programda dedemizi nasıl buluruz? Gidin nüfus müdürlüğüne bakın diyorduk. Nüfus müdürlüğüne gidiyorlardı, kayıt vermeyiz diyorduk. Ama açıldı, ne oldu? Onun başka sebepler de vardı tabii. Vardı ama şu anda şey oldu.
Hayır şey de var, farklı şeyler de oldu ama o……birçok insan soyunu sopunu gördü. Bir baktı ki dedesi 150 sene önce aynı köyde. Yani 200 sene önce aynı köyde tabii. Yani göç etmediyse şecere çıkar. Ama göç oldu mu? Yok.
O…