Ukraynalılarla Ruslar aynı millet midir? | Teke Tek Bilim
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=FiYIBddfa4E.
Türkiye’ye ve Avrupa’ya etkilerini konuşacağız ama tarihsel girişim ile konuşacağız. Günlerde televizyonları izleyerek bu konakta fikir sahibi olmaya çalışıyorum fakat ne yazık ki olmak mümkün değil çünkü televizyonlarda çıkıp yorum yapanların bir tanesinin bir de bak yemin ediyorum bir tanesinin bir de konuyla uzaktan yakından alakası yok. Haritada Ukrayna’yı göster desen gösteremeyecek. Ukrayna’nın nüfusunu, Kürt-Metakarası’nı bilmeyecek adamlar ekranda Ukrayna ve Rusya uzmanı olarak carcarcarcarcarcar konuşuyorlar. Bir kişi de demiyor ki kardeşim ben bu işten
anlamam. Çağıran elinde hıyarla tuzu olana koşuyorlar. Diyorlar ki biz her şeyin uzmanıyız. Biz bu akşam burada gerçekten bu konunun uzmanlarına ııı barındıracağız. Günlerdir bekliyoruz. Diyor ki birisi herhalde Yücel Hoca’yı çıkartır. Birisi çıkartır, birisi çıkartır diye çıkmıyor kimse kardı. Çıkartmıyor kimse. Sonra işi başa düştü. Yücel Öztürk, Profesör Doktor Yücel Öztürk. Biz de beraber bu akşam tanımıyorsunuzdur büyük ihtimalle çünkü medya tik değil. Çünkü her şeyi bilenler de değil ama Ukrayna’yı bilenlerden. Bu kanun üzerinde Türkiye’de kitap olan tek insan diyebilirim. Ukraynaca bilenler. Ukraynaca bilenlerden ııı. Biz iki bin on altıda TKT şey tarihi çıkarmıştınız. Eee tabii Erhan Afyoncu ııı biz de olayına maskeli boyutunu hem siyasi boyutunu hem tarihi boyutunu konuşabileceğiz. Hocam hoş geldiniz. Hoş geldiniz. Hoş bulduk. Teşekkür ederim. Yani sizin gibi bir cevheri ekranlarda görmekten dolayı duyduğum üzüntü bir yandan da sevinçe dönüştü. Çünkü sizi arlamak onuru bize. Vahşi oldu. Eyvallah. Erhancığım sen de hoş geldin. Iıı çok ııı mutlu ettin onca işin arasında ııı gelerek. Iıı Rusya, Ukrayna, Türkiye, Avrupa bütün bu ilişkiler geçmiş tarih ııı birliktelik, ayrılık ııı nereye nereden başladı nereye gitti nereye dönüştü ve tekrar nereye dönüşmek istiyor. Iıı Türkiye’de bu konuyu en iyi bilen ııı profesyonel doktor Yücel Öztürk hocamız ııı konuğumuz. Hocam tekrar hoş geldiniz. Hemen başlamayın. Şimdi günlerde televizyonları izliyorum. İzlediği için gülüyorum ve ııı açık söylemek gerekirse bildiktirimi de unutmaya başladım neredeyse. Iıı ki ben bu konuda bilgili değilim ama orada yorum yapanların yüzde doksanından daha bilgili olduğumu söyleyebilirim ama yine de yorum yapmaya kendimi yetkin ııı olduğumu düşünmüyorum. Fakat siz buradayken hemen ııı bu konuda okuduğum bir makaleyle başlamak istiyorum. Muhakkak siz okumuşsunuz. Siz Türkiye’deki tek Ukrayna ııı uzmanı ııısınız ve yüz yüzden kaçmıştır. Putin ııı bugünkü olan bitinin sorumlusu olarak ııı görülen, gösterilen ııı ve Rusya’yı saldırgan bir tutuma ııı Yürüsistan olaylarından biri sokmuş olan Putin bir makale yazdı. Bu makale aslında bugünlerin bir anlamda işaretçisiydi. Bu makalede yirmi sayfalık falan makalede hatırlamıyorsam. Evet. Putin diyor ki ııı işte eski Rus ııı halkları işte Kiev, Kiev bütün Rus kentlerin anasıdır. Iıı işte Rus Birliği, Slav Birliği, bir sevgimiz aynı yerden geliyoruz. Hepimizin hedefleri aynı diyerek böyle neredeyse ııı bütün ııı Baltık coğrafyasını da içine katacak düzeyde neredeyse bir tarihi perspektifle bakmış ve bir ııı bir Rus tarihi yazmış, bir Rus Birliği ııı Temmuz’da yazdı. Temmuz’da. Yani sekiz ay. Yani sekiz ay önce. Temmuz, Oğuz, Eylül, Kekim, Kasım, Aralık, Ocak, Şubat. Evet. Sekiz ay önce. Iıı okudunuz makali herhalde. Tabii tabii. Putin’in bu bakış açısına ne diyorsunuz? Gerçekten burası bütün
bunların bu halkların tamamı tek bir millet mi? Putin bu tezde haklı mı? Şimdi Putin’in ııı tarih bilincini takdir etmek gerekir. Iıı gerçekten ııı ortaya koyduğu perspektif tarihsel bir derinlik ııı taşıyor. Fakat ııı bu tarihi derinliği tamamen Rus ııı tezi Rus perspektifiyle değiştiriyor,
şekillendiriyor, kendine ııı yeni bir ııı hegemonik bir alan yaratmanın bir aracı haline getiriyor. Ya tarihi eğip bükerek. Eğip büküyor. Yani ııı orada anlatılan tarih Putin’in ııı anlattığı gibi değil. Ya olaylar ııı Putin’in mesela ııı şeye kadar iniyor. Batuhan diyor. Niye aşağıya tam olarak inmiyor? Kiev’e insin bakayım. Kiev Rusçası var. Ruslar Kiev
odaklıdır. Hazarların kurmuş olduğu Kiev şehri etrafında gelişmiş ııı Doğu Avrupa’nın ııı çok önemli bir ticari merkezi haline gelmiş. Bir kültür medeniyet alanı haline gelmiş bir Kiev var. Eee ve orada hazarların hazarları yıkanlar Kiev Rusları. Onlar bugünkü Moskovalılar değil. Bugünkü Putin’in Rusyası değil. Esasında Moskova aşağı yukarı on beşinci yüzyılda Altın Ordu’nun işte içinden bağımsız
olan ııı ikinci ilbil güç. Peki ondan önce neler oldu? Hazar ııı Büyük Hazar İmparatorluğu, Volga’dan Doğu Avrupa ııı Orta Avrupa’ya kadar uzanan çizgide ııı hâkimet ııı kurmuş olan hazarları Kiev Rusları yıktı. Eee o arada ııı buraya peçenekler kumanlar geldi ve burada yeni bir nüfus haritası oluştu. Yani Volga’yı geçer. Şeyi söyleyelim istersen şimdi.
Evet. Biz de tarih çizgisi genelde Hunlar, Göktürkler, büyük Selçuklar, Osmanlar, Türkiye Cumhuriyeti. Ana hat bu. Doğrusu bu. Ama bu hattın dışında. Tabii. Hindistan’da, Rusya’da, Afrika’da Ceren’den bir Türk tarihinde var. Şimdi bizi Mermi ihmal ettiğimiz yerlerden bizde kocamın çalıştığı Karadeniz’in kuzeyi rahmetli, rahmetli, akdesli, nimetli, Kore, Karadeniz’in kuzeyindeki Türk devletleri diye bir kitap da yazdı. Şimdi o bölge Altınortu’dan önce de Avrupa onlarıyla başladı. Ardından Sabahlar, Avallar, Hazar İmparatorlu Hazarlar Yahudiliği seçtiği için Türkiye’de fazla üzerinde çalışan da yoktur. Yani bir Altay Tayfur Özcan çalışıyor. Ahmet Taşalı’nın çalışmaları var. Hazarlar Karadeniz’in kuzeyinde ve Kafkaslar’da, Kiev’i, Çin’i alan büyük bir devlet kuruyorlar hatta. Yahudi Türkler. Yahudi bunlar Yahudi. Ya Yahudi işte eee demek ki biraz şey oluyor. Yani Musa’yı desek daha iyi. Musa’yı yani yok yok. Hatta evet. Büyük Seçuklu Devleti’nin kuran Oğuzlar’da büyük ihtimalle Hazar Devleti’nin ayrılmış bir kabil olarak düşünülüyor. Bu boy olarak düşünülüyor. Çünkü Hazarlar’ın hakimliği şeye kadar mavera ünleyene kadar. Tabii. Hazarlar tabii çok büyük bir ticaret yollarına falan hakim olmuşlar. Hazar kelimesi kazar, gezer, oradan türedi diye anlatılıyor. Tabii Paks Hazar diye bir barış çizgisi kuruyor. Ticareti geliştiriyor. Tabii o dönemde Doğu Slavları dediğimiz Ukraynallılar, Beyaz Ruslar ve Rusya’daki Ruslar eee Hazarlar’ın hakimiyetinde yaşıyorlar. Ki o dönemde yıl kaç? Yani sizse yediinci yıl on birinci yüzyılda başlıyor. Onuncu yüzyıla kadar yani dört yüz eee elli yıl kadar süren olağanüstü uzun süreli. Bir hafif hakimiyeti var ve bu Medeniyeti var.
Söyleyebildiğimiz Slav ırklarının tamamı Slav kabelerinin tamamı Hazar hakimiyeti var. Tabii tabii Rus. Yani hatta. Fin. Türk. Tamamı. Bütün Doğu Avrupa. Yani bu tabii Karadeniz’in kuzeyi dediğimiz gibi tabii bizim tarih tek bir coğrafyada cehren etmiyor Fransızlar gibi, İngilizler gibi. Çok farklı coğrafyalarda cehren etmiş. Tabii nüfusun önemli bir kısmı da eee asimil olmuş. Bunun yanıza da toparlaması da kolay bir şey değil. Yani şimdi Türk tarihini çalışmak için işte hoca Kazakları çalışmak için önce Rusça öğrendi olmadı ardından Ukraynaca öğrendi. Çok farklı farklı diller eee şey yapıldı. Şimdi onun iki incirdiğini inşallah yazacak. Şimdi tabii bunu yazamadık tabii şey dediğimiz gibi yani normalde Yücel hocanın doktor ateşi Kırım’dır. Yani Kırım çalıştı. Ardından Kazaklara geçti onun devamı olarak. Şimdi bu tabii Hazar kültürü yani Hazar şeyi ayrı bir
hadise ve o bölgelerin ilk medeniyetini götüren Türkler ardından Moğollar geliyor. Ardından Altın Ordu Devleti kuruluyor. Ardından Moskova ortaya çıkıyor. Tabii orada eee rahmet eee rahmetle Halilin Alçıya’nın çevirdiği bir makale vardır. Kiyemin Türk Hazar menşeği diye. Bu eski dil tarih coğraf fakültesi miydi? Evet. Orada çıkmış bir makaledir. Kırklarda bir doçent Halil Hoca. Halil Hoca da
Kırım’ın olduğu için ilgi tutmuş. Buskoviç isimli bir eee Jules Buskoviç. Bu makalede şunu çalışıyor. Diyor ki Kiyav buna farklı farklı anlamlar ifade edirler ama Kiyav demektir. Hazarca Türkçe bir kelimedir diyor. Yani burayı diyor Türkler Hazar Türkleri kurmuştur. Daha sonra da Hazar Türklerinin paralazkeli olan Varekler gelmişlerdir. Bu bölgede Kiyav kinazini kurmuşlardır. Hatta diyor işin ilginci ilk Kiyav kinazini kuran diyor Varekler. Rurik Hanedanı Rus’tan ilk hanedanı. Kaan ve İrek ünvanını kullanmışlardır. Ve bir sürü isim veriyor orada. Mesela coğraf isimler da ismi mesela hepsi Hazar Türkçesi. Bunlar tabii zaman içerisinde o bölgelerde Türklerin hakimiyetinin gitmesiyle birlikte eee ortadan kalkmış. Tabii Putin’in söylediği Osmanlı’yla mücadele doğru ama Osmanlı’dan önce de Slav kabileleri o bölgede diğer Türk kabileleriyle mücadele ediyorlar. Tabii burada
makale şu. Çok geniş bir makale. Iıı içinde bir sürü bilgi var. Yani burada yani. Şeye girmiyor. Mesela Kiyav kinazinden sonra başlıyor. Kazaklara giriyor. Sovyetler Birliği dönemine giriyor. Ciddi bir bilgi yani bunu Putin yazmış olamaz. Yani biliyordur. Çok ağır. Hayır, halisayı biliyordur. Ama burada bir tez oluşturdu. Mesela Putin’in yanında sözcüsü olarak iki bin on ikiden beri görev yapar. Dimitri Sergievic
Peskov bir Türkolog. Türkiye’yi çok iyi biliyor. Türkler de çok iyi biliyor. Yani böyle yanında birçok tarih çalışan bir ekip de var. Kızı Türkiye’de oldu zaten galiba. Tabii Türkiye ilçesinde çalışmış. Şimdi böyle tabii bir ekiple çalışıyor. Şöyle zaten büyük bir devlet olmak istiyorsanız bir tarih tezini sununması lazım. Yani sizin ortaya bir tarih tez koymanız lazım. Hocam şeyi soralım. Peki şimdi hep tartışılıyor. Ukraynılarla Ruslar aynı milletlidir. Ya şimdi şu var. Ukraynılar kimdir, Ruslar kimdir?
Fark nerededir? Şimdi burada eee aynı millet eee olmanın özelliklerine bakmak lazım. Irk ve etni siteyi esas alabilirsiniz. Burada tarih birliğini esas alabilirsiniz. Eee kültürü esas alabilirsiniz. Hepsinde ayrı ayrı şeyi var. Mesela Amerika’da bugün eee aynı kökten gelmeyen insanlar yaşar. Ama aynı millettirler. Eee ama her zamanda aynı ırktan gelmek de aynı millet olma anlamına da gelmez. Yani burada çok farklı tarihi faktörleri esas almak lazım. Bu açıdan baktığımızda ırki olarak elbette ki Slav’dırlar. Iırki olarak bunlara Slav olarak bakmak zorundayız. O zaman ırkı esas alıyorsanız aynı millettir demek lazımdır. Ama şimdi eee Ukrayna’yla eee Moskova Rusya’sının tarihine baktığımızda, kültürüne baktığımızda, medeniyetine baktığımızda tamamen ayrışırlar. Farklı bir ne zamanda bile ayrışırlar. Işte bu eee Kiev Rusya’sı eee şöyle bir yıkıldı yıkıldı. Bin iki yüz yirmilerde eee Moallar ilk kez geldi. Eee bin iki yüz kırk da da ikinci kez geldi ve buradaki siyasi yapıyı darmadağın etti. Burada ne vardı? Komple her yeri darmadağın etti. Bir gün Doğu Avrupa yepyeni bir siyasi eee yapıya büründü. Paks Mongolika dönemi başladı. Paks Hazarika
sonrasında parçalanmış. Moğol barışı. Eee Moğol barışı. Ve eee bu eee. Tabii Çin’den Viyana kadar tek devlet. Kırk milyon. Tabii. Kırk milyon kilometrekare. Tabii. Hazarlar. O kadar büyüğü yok. Hazarların eee işte onunca asrın ortalarında ikinci yarısında yıkılmasından sonra Kievliler güzel eee Doğu Avrupa’nın hakimli oldular. Henüz Moskova diye Rus bugün Rusya diye bildiğimiz bir alan yok.
Kiev Rusyası var. Kiev eee eee siyasi yapısı şekillendiriyor bu bölgeyi. Eee fakat eee çok kıyamet gibi Volga’yı geçen kumanlar eee Doğu Avrupa’ya geldiğinde artık eee buranın nüfus demografik yapısı eee Slavic olmaktan çıktı. Yani aşağı yukarı Kiev’in güney kesimleri eee Türk kavimleriyle dolup taştı. Eee zaten burada çok ciddi miktarda eee Hun
bakiyeleri kalıntıları vardı. Eee peçenekler de vardı burada. Eee işte eee sabırlar vardı, avarlar vardı. Onlar da kumanlara karışarak yepyeni bir nüfus eee yapısı ortaya çıkardılar. Eee Kiev Ruslarıyla kumanların kavga ettiği bir dönem başladı. Aşağı yukarı bu bir yüz elli sene sürdü yuvarlak olarak. Orada kırım hanlı ayrı bir yapı olarak aşağı duruyor. Kadağ yok. Altın ordu henüz daha yok henüz. Kumanlar da şeydir affedersin hocam. Evet. Sarışın Türk kabilesidir. Tabii tabii. Kuman zaten yoranca sarı saçlı demek kumanlar bizim Kıpıçak dediğimiz kabile yani Türkler genelde siyah saçlıdır ama işlerinde sarı saçlı olan tek kabile kumanlardır. Karadeniz’i de Türkleştiren onlardır. Evet. Karadeniz’in yani eee bu eee Kiev Ruslarıyla kumanların birlikte yaşadığı bir dönem oldu o yüz elli sene yaklaşık iki
yüz sene. Eee tabii hep savaşlardan bahsediyor. Eee tarih siyasi tarih. Ama derine indiğinizde eee burada çok eee Ruslarla Kiev Ruslarıyla kumanların kaynaştığı akraba olduğu yeni bir tarihsel süreç yaşanıyor. Kumanlar eee ile Ruslar eee bu eee Dinyaper havzasını don havzasını
paylaşıyorlar. Peki burada eee bu iki yapıyı dağıtan nedir? Işte Altın Ordu’nun doğuşu Batuhan. Eee Putin buna vurgu yapıyor. Evet. Şimdi daha henüz Putin’in dahil olduğu Moskova ortada yok. Bakın patron kim? Buranın patronu. Kievliler. Rus deyince kimi anlıyoruz? Kievlileri anlıyoruz. Henüz Moskova eee siyasi alanı henüz ortada yok. Mevcut değil. Okrayna diye bir yok. Yok. Okrayna’da yok. Ya
Ukrayna daha sonra hakikaten Putin doğru diyor. Iıı Kray Ukrayna yani eee kenar uç bölgesi anlamında bir de eee metruk terk edilmiş bir alan olarak eee tanımlanır ki doğrudur. Aşağı yukarı on altıncı eee yüzyılda eee Ukrayna bir eee terk edilmiş göç vermiş bir ülke olacaktır. Bunun tarihi sebebi vardır. Eğer oraya uygun bir şey gelirse orayı
da açıklarız. Ama şimdi şuradan bir eee bu Putin’in eee değindiği Batuhan dönemine geldiğimizde eee şimdi Batuhan eee altın ordu eee imparatorluğu bu bölgeyi hakimiyeti altına aldığında eee aslında buradaki eee Rus kültür ve medeniyetini eee siyasi anlamda eee eee yıktı ama Rus derken Kiev Rusu. Kiev Rusu. Bir dakika. Bir dakika.
Siyasi anlamda yıktı ama kültürüne dokunmadı. Tamamen Kiev uygarlığı eee altın ordu şemsiyesi altında devam etti. Işte bakın bunu söyleyen şu eee onun adına armağan yaptık biz. Işte bu bu önemli Türkolog’dur. Karahanlı tarihi yani bu o gerçekten eee diyor ki altın ordu hakimiyetinde eee Kiev Rus Rus medeniyeti eee gelişimini sürdürmüştü herhangi bir sekteye uğramamıştır. Yani şimdi burada eee Moğolların kurmuş olduğu bu Dinyeper eee bölgesindeki hakimiyetin aşağı yukarı eee bin üç yüz ellere kadar geldiğini düşünebiliriz. Işte oradan sonra Kiev eee uygarlığında eee bir eee kesinti olacaktır. Bunun sebebi de Polonya, Litvanya eee Birleşik Krallığının eee Baltık sahasından Karadeniz’e uzanan sahada altın ordunun batı kanadına eee yerleşmesi ve
altın orduyu tahsil etmesi ver. Burada henüz hala hala Rus hala şey dediğimiz Moskova Rusyası yok. Ortada yok yani. Tarihin Rus tarihinin patronları saygıları eee bu dediğimiz bin üç yüz elli yıllar. Bin üç yüz elli ve hala daha Rusya yok ortada. Yani Rusya yok. Eee dolayısıyla eee yani biz Rus uygarlığının ilk derin eee noktalarını Kiev eee Rusya’sını
aramak zorundayız. Mesela Ruslar Hristiyanlığa Kiev Rusya’sıyla geçtiler. Bizanslı olan bütün eee medeni işbirliklerini eee Kiev üzerinden yaptılar. Yani eee dolayısıyla eee Rusça gerçek anlamda bir kültür ve medeniyet haliyle gelmesini eee Kiev zamanında tamamladı. Yani İncil eee Rusya’ya çevrildi. Bu ııı Kiril alfabesini aldı. Kiril alfabesi eee bu Kiril ve Metodius kardeşler eee yeni bir alfabe ürettiler Bizans’ın şeyiyle eee eee yardımıyla eee ve eee Kievliler okuyan yazan eee kültür sahibi millet oldular. Eee dolayısıyla daha henüz bir Moskova şey yoktu yoktu. Eee bütün eee peki bu alanda ne
oldu? Bu Polonya’nın çok ilginçtir burada. Eee Batı Roma’dan etkilenmiş olarak eee katolik katolik eee inancına girmiş olması. Doğu Avrupa’da tek katolik odur. Tabii tabii. Eee bu eee Doğu Avrupa’nın birliğine vurulmuş çok önemli bir şeydir. Eee bir darbedir. Yani eğer Polonya katolik olmasaydı, ortodoks olsaydı benim düşünceme göre eee Doğu Avrupa’nın kültürel yapısında böyle bir parçalanma olmayacaktı. Yani Doğu Avrupa’yı parçalayan Polonya’nın eee katolik eee Kiev Rusya’sının ise ortodoks olarak tarihini sürdürmesidir. Ve siyasal anlamda da Polonyalıların Yagerlon Hanedanı’nın Litvanya’yla birleşerek eee gerçekten siyasi bir güç haline gelmesi ve ondan sonra da Karadeniz’e kadar uzanan hattı kontrol etmesi ve eee eski Kiev Ruslarını ve kumanları tabii kumanları eee koloni haline getirmesi ve tabii
Kiev eee Ruslarının eee kültürü artık eski altın ordu zamanında olduğu gibi özgür özgür bağlı değil. Değil. Çünkü Polonya artık dolaylı yönetim şeklini değil, doğrudan yönetim şeklini seçiyor ve orada kendi dilini, kendi eee mezhebini tamamen eğitim şeyine eee uyguluyor. Ve katolikleştirme katolik kişiliğini eee empoze ediyor. Ve burada bu omele’n Pritza’nın
tamamen ona ait tespitler onu ben burada. Omele’n Pritza neredir? Eee kendisi eee yani Ukraynalı, Kievlidir. Yani. Karahanlı ismini veren kişidir. Yani. Evet. İliktekin dediğimiz bizim dev tarihteki ilk Müslüman Türk Devlet dediğimiz Karahanlılara Karahanlı ismini omele’n Pritza vermiştir. Yani evet. Evet. Evet. Eee yani eee buradaki bu Polonya’nın eee tam anlamıyla bir de sınıflı bir toplum Polonya. Bu sızlata büyük soylular, toprak sahipleri eee bu halka eee hayat hakkı tanımıyor, köleleştiriyor. Neredeyse tam anlamıyla serfilik var. Polonya sisteminde. Ukrayna bu kolonizasyona uğruyor. Ve çok talihsiz bir dönem geçiriyor. Ve Ukrayna, Polonya’nın bir kolonisi halinde. Polonya’nın bir kolonisi halinde. Belaruz duyla. Yani bütün. Belaruz var mı tarihte? Yok. Yok yok. Yeni bir iş. Bölge olarak. Bölge olarak. Evet. Belaruz bölgesi de
Polonya’nın kontrolünde. Tabii o da şey şu. Evet. Rurika Hanedağ’ın kurulduğu zaman Novgorod’da daha sonra Kiev’e geliyorlar. Evet. Onun çocuklarından birinin ismi Rus. O isim bütün Doğu Slavlar’ın orta kısım olmuş ondan sonra. Yani Rus ismini de aslında Moskova’ya veren Kiev. Yani zaten Putin diyor ki Novgorod ve Kiev kireni. Tabii tabii. Aziz Vladimir’in manevi seçidi bugün büyük ölçüde akrabalığımızı
belirleyen bir unsurdur. Yani. Hepsi Kiev’ler bunlar. Vladimir filan hepsi. Bütün bu Hristiyanlığı ve şey yapan hepsi şey. Yani Kiev’ler Hristiyan oluyor. Tabii tabii. Bizans imparatorunun kızı Anla’yı alıyorlar. Iıı impar Kral Kinez imparat Hristiyan oldu diye bütün Kiev’lerde toplu vaftiz ediliyor. Onlar da Hristiyan oluyorlar. Daha sonra Moskova’ya geçiyor Hristiyanlık. Yani o bölgede. Tabii tabii. Yayılıyor ciddi olarak. Tabii şey var. Yani hem Rus ismini. Evet. Hem de dini. Evet. Kiev Kinez’de olarak Moskova’ya geçmiş tabii.
Ruslar bu Rus ismini çalmışlardır Ukrayna’da. Ya asıl Ruslar Ukraynılardır. Kesinlikle. Öyle düşünüyorum. Eee yani Pritsak da öyle düşünüyor ve diğer bütün eee bu işi bilenler böyle düşünüyor. Bu işin şey budur. Şimdi burada eee bir şeyin daha vurgulanması lazım. Aslında konuya epey derinlik kazandırdık. Eee gibi geliyor. Yani burada eee Ukrayna’nın başına böyle bir vaziyet gelince yani kolonileşmek gibi tarihte yaşanabilecek en ağır bir duruma maruz kalan bir Ukrayna varken belki Moskova nasıl bir şey yaşıyor? Tarih yaşıyor. Işte Moskova bir şanslı bir tarih yaşıyor. Çünkü Altınordu’nun Doğu Kanadına bağlıdır. Volga, Saray bölgesindeki siyasetin içindedir eee Moskova. Ve orada yine dolaylı hakimiyet devam ediyor. Çünkü Altınordu orada çökmüyor. Altınordu’nun vergi memurudur Moskova Kinezi. Ya
eee rahmetli eee Akdesin Mehkurat’ın eee tespiti odur ve ona katılırım. Diyor ki eee Altın Moskova’nın eee ortaya çıkmasını sağlayan eee faktör Altınordu’dur. Altınordu olmasaydı Moskova diye bir tarih eee bir siyasi şey doğamazdı. Çünkü orada onu eee yani Polonya yutardı. Bir kere hani nasıl ki eee Kiyeli yuttu. Polonya çok güçlü bir siyasi yapıdır. Yani hiç şakası yoktur. Ta yani şeye kadar eee bin yedizlere kadar eee yani eee Polonya eee Moskova üzerinde çok ezici bir eee şey yutmuştur. Osmanlı Polonya’yı üstünde hakim olamadı mı? Eee olmuştur. Yani o eee Hukuka İnanlar yüzünden. Esteban Batur’u kanuni de tayin etmiştir Polonya’ya. Eee yani kanuni zamanının tam sonuna kadar Polonya siyaseti üzerinde Osmanlının çok ciddi, güçlü bir hakimiyeti olacaktır. Ama Osmanlı tabii ki o tarihi şartlara gelebiliriz. Eee o tarih içindeki gücünü kaybettikçe aslında Polonya da kaybilecektir. Yani Polonya’nın varlığı bütün o Doğu Avrupa’nın varlığı Osmanlı’ya bağlı hale gelmiştir bir aşamada. Yani şey diyorlar ya. Yani. Üstün nehrinde Türk atları su içmezse. Polonya diyorlar bağımsız olamaz. Yani açık eee şey Polonya tampon devleti olarak. Tabii. Yani yani Rusya’ya ve Avusturya’ya karşı okumuyor. Hep desteklemiş zaten. Çünkü. Kullanmış esek. Arada tampon ama tabii tabii. Bu Kazak meselesi biraz sonra gireriz ona. Ukrayna’daki Kazaklar Osmanlı topraklarını yağmalayınca bunlar Osmanlı engelleyemiyor. Çünkü burkaç yapıyorlar. Bunun üzerine Polonya’yı uyarıyor
Osmanlı. Bak bunlara sahip çıkın. Bunlara sahip çıkmayınca Osmanlı bu sefer bakın dikkat ederseniz Osman tarihinde İran savaşları Avusturya savaşları derken birdenbire Kamalişeh seferi. Çehrin seferi diye Kuzey seferi. Bunun sebep on yedinci yüzyıldaki Kazaklardır. Tabii Osmanlı’nın vurduğu darbeler. Kazak değil de Ukrayna diyebilirsin. Tabii. Kazak eşittir Ukrayna. Öyle mi? Aynen. Hiçbir şeyi yoktur. Yani Ukrayna Rusları dediğimiz zaman aslında Kazaklardan var. Tabi isteyen Kazaklar. Zaforok Kazakları ama. Yani Don
Kazakları deyince Moskova akla geliyor. Yani Üstur Kazaklar bunlar. Evet. Siteplerde yaşayan kaçak bir devletin hakimiyetine girmeyen gruplar. Zaforok Kazaklar, Ukrayna’da Doğum Kazaklar ve Terek Kazaklar doğuda. Tabii burada mesela Polonya’nın ilginç bir şeyi var. Yönetim tarzına Polonya’lar istiyorlar. Çünkü biraz önce Yücel hocamın söylediği gibi herkes asil. Tabii benim, sen, hiçbirimiz
diyoruz ki hepimiz eşediz. İstemiyoruz. Ne yapalım? Dışarıdan kral getirelim. O yüzden mesela Polonya kralları dışarıdan atanır. Yani kendilerinden birisi olmasın diye. Işte Osmanlı birini atar. Fransa birini atar. Fransa karanlığın çocukları gelir vesaire. O yüzden de Polonya’da ciddi bir yönetim anarsisi oluyor. Mesela Rusya’yla da biz o yüzden kapışıyoruz. Kral kim olacak? Biz Türk taraftarı birisi olsun istiyoruz. Ruslar Rus taraftarı birisi olsun istiyor. Fakat bin yedi yüz otuzlardan sonra
Rusya’nın Polonya üzerinde hakim olmasından sonra Polonya’yı üçe bölünecektir. Bir kısmı Almanya’ya, bir kısmı Avusturya, bir kısmı Rusya’ya girecektir. Ve o büyük yapısını daha sonra muhafaza edemeyecektir. Tabii şey de ilginç, Litvanya’yla ortak bir devlet kuruyorlar. Litvanya, eee Polonya, birleşikliği. Evet. Burada eee güzel bir şey oluştu. Eee yani nasıl ki Altınordu’nun yerini eee Polonya, Litvanya Birleşik
Kralı’yı aldı. O eee Altınordu’nun Batıkan adında. Aslında işte o Polonya Litvanya Kralı’nın yerini de kısmen eee on yedinci yüze kadar Osmanlı aldı. Ama tabii Osmanlı’nın Karlofçay’la artık büyük bir süper güç olma havasını yitirmesiyle birlikte eee Moskva Rusya’yı sağladı. Yani böyle bir tarihsel eee şeyi yaşandı. Eee süreç yaşandı. Yani burada
Polonya’nın eee siyasetinin istikrarlı olmaması çok eee önemli bir konu. Hani ona eee değindin. Orayı biraz altını çizmek lazım. Yani Polonya’da eee bir cumhuriyet var. Bak onu da belirtelim yani. Yani Polonya Cumhuriyeti’dir o. Yani eee burada eee bir parlamento var. Yani eee bir meclis var. Söylülerden oluşan aristokratik bir bir parlamento. Ve bunlar kesinlikle her şeyi eee mecliste eee rada denilen mecliste eee oylayarak yaparlar. Mülk eee sahipleri eee sahip oldukları mülke göre burada şeye sahiptir. Eee bu mecliste hakka sahiptir. Kral var ama kral aslında kukladır. Hiçbir şey yoktur Polonya’da. Onun için eee bu eee soylu sınıf Polonya’ya gerçek anlamda hakimdir, yönetir, kararları
alır. Meclisi tam anlamıyla istediği tarzda şekillendirir. Eee ama yani çok eee çıkarcıdır. Yani tamamen mülkiyet üzerine kurulu bir çıkar esasına kurulu bir siyasi yapı vardır burada. Polonya milli devletinin çıkarlarına eee hiçbir süette gözetmez. Tamamen kendi siyasi eee kendi iktisadi eee eee feudal eee şeyine göre hareket eder.
Yapısına göre hareket eder. Ve Ukrayna’yı da eee koloni haline getiren bu soylu sınıftır. Yani Ukrayna bu soylu sınıfın eee şeyini besleyen eee zenginliğini besleyen bir eee bir alana dönüşmüştür. Hani bereketli Ukrayna. Ukrayna bereketli ve Ukrayna eee dediniz ki boş bir ara boşaldı. Eee yani evet boşalmasının sebebi de işte. Niye boşalt? Çünkü. Evet. Osmanlı’nın mesela büyük oranda eee tarım ihtiyacını Ukrayna
karşılıyor biliyoruz. Evet. Evet. Eee Anadolu’ya Anadolu üretimi az olduğu için bütün tağı, hukuvat ne varsa Ukrayna’ya giriyorum. Romanya. Ve Romanya’da. Eee peki Ukrayna boşaldığı da o o halk nereye gitti? Ne oldu? Moskova’yı besleyen bu. Bakın eee burada Polonya’nın aşırı koloniliye, koloni eee politikası gitmesi bu sızlatanın aşırı bencilliği, boymak bilmezliği, sömürgeci daha doğrusu Polonya’nın. Eee bir de kültürel şey de buna eklediler. Eee Katolik baskısı. Yani eee Ukrayna’nın eee bir kere şeyini yok ettiler kilisesini. Buradan eee Katolik eee ayin tarzlarını şey yap dayattılar. Tabii kilise Moskova’ya gidiyor. Yani bu sefer eee Katolik olmaktansa Moskova’ya taşınmasına uygun görüyor buranın şeyleri. Insanlar ve bu bununla da yetinmiyor. Aşağıdan gelen bir tatar yine bir yağmacıları var ki bunları gerçekten bu üzücü bir tarihsel bir eee paradoks. Bunlarda yağma olmazsa eee geçimlerini sürdüremiyorlar. Tatarlar. Kırım tatarları. Eee tabii Ukrayna steplerine komple Moskova’ya kadar tabii ikisini arasında geçiyor. Yani. Hakimiyet altına almıyor. Evet. Aşağıdan geliyor. Mesela bu Donetsk, Luhansk. Evet. Bunlar şey sahalar onlar. Evet. Iıı akın yaptıkları sahalar. Evet. Tatarlar aşağıdan yılda en az iki kez yağma akımlarıyla tamamen Ukrayna üzerine eee yürüyorlar. Eee tabii yukarıdan da eee yine bu Sızlata’nın bu aristokratların eee gerçekten tam bir eee serf politikaları var. Zaten bu Ukrayna eee. Peki burada Kırım Hanlının rolü ne? Çünkü Kırım Hanlığı Osmanlı’yla çok yakın. Neredeyse birbirinin eee şeyi gibi yani. Olsun bir yol oynuyor ne yazık ki Kırım Hanlığı. Yani Kırım Hanlığı bir eee göçebe bir yapı olduğu için çok da ciddi bir askeri güç. Yani aşağı yukarı eee yüz binden fazla akıncı gücü var. Ve bunu tamamen ganimetle ayakta tutabiliyor. Başka şansı yok. Bir ekonomisi yok yani. Yok. Yani bu bu gücü besleyecek bir ekonomiye sahip değil. Ve dolayısıyla mesela Ukrayna’yı Osmanlı
Devleti Bogdan Heminliski zamanında eee tamamen koruma himayatını almıştır. Bakın. Bin altı yüz elli. Bin altı yüz elli. Ellerde. Eee bin altı yüz kırk sekizde başlıyor bu süreç. Bin altı yüz elli dörtte. Zaten eee yanlış hatırlamıyorsam. Bin altı yüz elli de ölüyor. Eee şimdi bin altı yüz elli altıda. Şimdi bu süreçte mesela eee Bogdan Hemliski’nin Müslüman olduğu dahi yani yazılmıştır. Hem bizim Naime’de var bu.
Hem de Hruşevski’de var. Hruşevski Naime’deki kaydı kullanmıştır. Yani eee bu eee Bogdan Hemliski, Ukrayna’nın ilk ta bir bağımsız bir devlet olarak ortaya çıkmasını sağlayan kurucu bir lider. Kırım’ın eee Kiev’in dışında yeni bir yapı oluyor. Tabii bin altı yüz eee işte eee ellilerde yani bin altı yüz kırk sekizde başlayan bir eee Bogdan eee Hemliski liderliğinde başlayan eee bir Ukrayna bağımsızlık hareketi vardır ki eee bu bağımsız kime karşı? Polonya’ya karşı. Tamamen Polonya’ya karşı ve Osmanlı desteğinde. Bu dönemde eee bu dönemde o Bogdan Hemliski Osmanlı’ya başvurmuştur. Eee Himaye aynen bu. Eee Ukrayna o zaman da buraya başvuruyordu. Şimdi de buraya başvuracağız. Eee sinlikle. Ukrayna’yla Türkiye birdir. Ukrayna Türkiye’dir. Geopolitik anlamda. Hiç başka izah tarzı yoktur. Tarih bu bu bu şekilde. Yani
bin altı yüzden beri Ukrayna başı sıkışınca bir şey olunca Türkiye’ye dönüyor. Türkiye’yle. Ama orada tabii şey problem var. Kırım tatallanında izlediği kendi bir siyasi çizgi var. Ha. Şimdi eee bakın Bogdan eee işte o Kırım bir çelişki arz ediyor orada. Kırım bu paradoksuyla hem kendisi onunla hazırlamış hem Doğu Avrupa’nın Rusların kontrolüne girmesine bir şey yapmıştır. Sebebi olmuştur. Çok ilginç bir çelişkidir bu. Eee yani şimdi Bogdan gelip de Osmanlı’ya eee
Bogdan Heminski eee Himaye’ye istediğinde onu eee görüşüyor bizimkiler. Bunun ayrıntılı şeyleri var okuyabiliriz. Eee yani bunun belgeleri var. Eee bunu Kırım Hanlığı ııı Hanı ııı duyuyor. Diyor ki yani diyor ben diyor yüz bin kişilik ordumu neyle besleyeceğim diyor. O zaman diyor ben bunları hepsini tahliye edeyim diyor benden de bir şey istemeyeyim. Bir şey istemeyeyim benden diyor. Tabii yani. Ters düşüyor. E tabii Osmanlı’nın bin altı yüz elli yıllarına geldiğimizde orayı Erhan Bey çok iyi bilir. Yani ordusunu tahliye etmiştir. Yani o bildiğimiz klasik ordu artık yoktur. On yedinci yüzyılda Kırım. Kırım. Kırım. Yok Osmanlı’nın da yoktur. Yani Kırım Hanlığı’nın ordusuna bağımlıdır. Evet. Kırım ordusu olmasa Osmanlı’nın her başlık için savaşacak gücü kalmamıştır. Dolayısıyla çaresiz bir şekilde eee bu Bogdan’a diyor ki sen git Kırım Hanıyla görüş ona tabi ol. O ne derse biz de onu kabul ediyoruz diyor. Bakın o tabii bin altı yüz elli de Osmanlı şey Osmanlı’nın durumuna da dikkat et. Yani eee Sultan İbrahim dönemini yaşıyoruz. Eee kadınlar saltanatı eee ağalar saltanatı dönemindeyiz. Çalkantılar üst seviyede ekonomik problemler üst seviyede. Yani bunu Avusturya acayip de değerlendiriyor. Avusturya Rusya’yla temas kurmuştu Moskova’yla. Eee Polonya’yı da
yönlendirerek eee kıska çaltına almışlardır Osmanlı’yı. Yani örtülü bir haçlı seferi de bu dönemde Osmanlı’nın arka planında eee bu arada Rusya’da durum ne? Rusya kurulmuş artık. Şimdi bakın Rusya eee Osmanlılara aşağı yukarı eee bin dört yüz doksanlardan başlayarak eee aşağı yukarı bin altı yüz elliye kadar eee mudara siyaseti gitmiştir. Mudara siyaseti hesaplı dostluk demektir. Yani eee o eee rahmetli inalci burada anmadan geçemem. Eee Rusya’yı da Osmanlı kurmuştur. Yani Rusya eğer Osmanlı’yla belli bir süre dostluk politikasını gitmeseydi Kırım Hanlılığı Rusya’yı yok edebilirdi. Polonya bir yandan Kırım Hanlılığı diğer yandan oradaki eee Altınordu’nun içinden çıkan diğer Nogaylar eee Kazan Hanlığı ve diğer Sivir Hanlıkları öbür yandan Moskova diye bir şey olamazdı. Ama Moskova eee yani eee bu diplomasisine hayran olmamak mümkün. Rusya tabii. Ben Moskova demeye alışığım. Ağzımdan Rusya çıkması çok nadir. Moskova diye geçiyor zaten. Yani. Kaynaklar da. Bunu bir çözeceğiz ama şu anda çözülmüş değil. Yani Moskova eee etnik bir bir kavram mıdır? Eee yok, coğrafi bir kavram mıdır?
Nedir? Ben inanın daha bu halledilmiş bir şey değildir ama özellikle Osmanlılar eee bin yedizlere kadar Rus demezler oraya. Mosko derler. Moskov da değil. Mosko. Bunu Moskov’da okuyabiliriz. Mosko’da da okuyabiliriz. Eee diğer yukarıdakiler de öyle diyor Polonyalılar. Moskov diyor. Moskov. Mosko yani Moskovit diyor. Yani bunu Avrupalılar da öyle diyor. Yani buna Rus demek daha sonra Rus bu Petro
zamanında. Eee onun eee zorlamasıyla olmuştu. Bana Rus diyeceksin diyor. Bütün Rusların lideriyim ben diyor. Anlaşmalara koyduruyor. Yani çok Rus diye yaratan Petro. Petro. Yani. O zamana kadar kalabalık bir nüfus var. Fakat evet. Bu nüfus aktif hale gidemiyor. Şimdi Altınordu Kırmanlı ittifak yapıyor. Karşı şey Altınordu’yla Lehistan
ittifak yapıyor. Moskova’yla da Kırmanlı ittifak yapıyor. Böyle bir ikili yapı var o dönemde. Yani aslında ilginçtir bakın. İki tarafta birer Restiyan var. Iki tarafta birer Türk var. Çünkü siyasi çıkarlara göre o dönemde Kırmanlığı’nın Moskova ilişkili yapması lazım. Altınordu’ya karşı var olabilmek için. Bu sefer Moskova’da Lehistan’a karşı var olabilmek için Kırmanlığını alıyor. Ve o dönemde önce Altınordu sonra Kırmanlılığın desteğiyle Moskova büyüyor. Tabii bunlar Çiğevin
ortadan kalkmasından sonra on altıncı yüzyıla geldikleri zaman önce üçüncü İvan Bizanslı bir prensesle evleniyor ve çar ünvanını alıyor. Çarasında Sezar demek. Yani bu meşhur. Sezar’ın Sezar’ın. Tabii de. Çar Sezar’ın. Kaiser Sezar aynı. Aynı şey. Ardından onun soyundan gelen dördüncü İvan gerçek manada ııı Rus devletinin ilk kuranıdır. Kazan asrağını alıyor.
Korkunçıvan dedikleri. Korkunçıvan. Stalin hatta ilginçtir. Onunla ilgili film yaptırmıştır. Mezarını açtırmıştır. Kafatasını inceletmiştir. Mesela onun sonradan çıldırmasının sebebi o dönemde ağrı kesici ilaçlarda civa izleri bulunmuştur. Yani çünkü büyük ağrıları var. Civa bazı ilaçları kullanmışlar. Bu da onu daha da sinirsel bozukluğa sebebiyet vermiş. Mezar falan açılmış, incelenmiş o dönemde. Tabii Korkunçıvan zamanında artık ııı yanlış
derimden üçüncü İvan, Bizanslı Prensesle evleniyor. Dördüncü İvan Çar Ünvanını kullanıyor artık. Çar oluyor ve bundan sonra ne oluyor? Bizans’ın mirasçısıyız. Hatta bir rivayet var. Bizans imparatorun asası suya düşüyor. Eee ve Moskova’nın eline geçiyor. Ya böylece Osmanlı’ya karşı biz Bizans’ın sahibi biziz. Mirasçı’nız, ortodoksonun hamisiyiz tezine başlıyorlar. Ve Moskova on altıncı yüzyıldan itibaren Türk devletlerinin aleyhine gelişiyor. Önce Kazan’ı Asrahan alıyor. Kazan’ı uzun süre kuşatıyorlar. Kazan’da o dönemde Sümbike var bir Türk ııı imparatorçesi. Aslında Kazan’ı düşürememişler. Fakat bin beş yüz elli ikide bir İskoç mühendisin gelip onlara yaptığı lağımlarla Ruslar Kazan’ı almıştır. Ardından Asrahan’ı almışlardır. Ve böylece Kuzey Türklüğü ııı Moskova
hakimiyet altına girmiştir. Meşhur bin beş yüz altmış dokuzdaki Ejderhan seferi veya Don Volga kanalı projesi de başarılı olamayınca Rusya büyümüştür. Ama Rusya’yı asıl Rusya’yı yapan on yedinci yüzyılın sonlarında on sekizinci yüzyıldaki meşhur Petro. Petro. Geçenlerde sen de yazdın onu ben dört sene önce ben de yazmışım. Putin Petro’yuz. Petro’m olacak diye tabii şöyle Petro Rusları tarih sahnesine çıkaran bir lider.
Diyorlar ki liderlik teorilerini anlatanlar bir milleti gerçek manada farklı kılan bir lider arıyorsanız işte bunlardan birisi Petro’dur diyorlar. Yani çünkü büyük bir nüfus var. Fakat dünya siyasetinde hiçbir ağırlığı yok. Hiçbir ağırlığı yok. Başı başı nüfus. Tabii yani şimdi mesela bugünden baktığımızda biz diyoruz ki mesela bin beş yüz altmış dokuzda Ejderhan seferinde Don Volga kanalı projesinde Rusya’yı niye yok etmedi? Ya o dönemde Ruslar bir yok etçe gücü yok. Siyase
halı olarak görmüyorlar. Yani ciddi anlar çünkü asıl derdi İran ve Usturya. Tabii. Osmanlığını. Moskova kendisini bize çok ustaca dost olarak takdim ediyor. Tabii. Bin dört yüz doksan iki’deki ilkelçiliklerinde de ticarete başlamıştır. Dostlukla başlamıştır. Kazan, Asra’nı alınca bu sefer aramız bozulmuştur. Fakat daha sonra zaman zaman dostluk zaman zaman ııı ticari ilişkileriyle birlikte çünkü oradan bize Kürt geliyor. Bazı ham maddeler geliyor. Buradan da oraya kumaş
vesaire gidiyor. Böyle ihtiyaçlar var. Ciddi bir ticare da evet evet. Bizim meşhur Sultan İbrahim Kürtleri meşhur. Tabii. Samur Kürt’e mesaj aldığında oradan geliyor bol miktarda. Samur piyasada iki akça artıyor. Tabii. O dönemin Sultan İbrahim’in o Kürt merakından dolayı eee dünya Kürt şeyi Samur eee piyasası artıyor. Eee dolayı. Ars Talep dengesi bozuldu. Her şey gidiyor. Evet evet. Yani şimdi evet. Buyurun. Petro kurduktan sonra Petro bugünkü anlamındaki Rusya’yı oluşturuyor. Önce St. Petersburg’u kuruyor. Başkentte Moskova’dan St. Petersburg’ı okutuyor. Bütün Ruslara çağrı yapıyor. Yeni bir başkent kuruyoruz. Gelin alın diye. Kendi zaten ilginç bir kişilik. İsveç’te tersenelere çalışmış. Hollanda’da. Hollanda’da pardon tersenelere çalışmış. Iıı bir anlamda mühendis ilk defa Rusya’yı medeniyetle tanıştırıyor bir anlamda. Bir şehirleşme eee
başlatıyor. Iıı ülkeyi geliştiriyor. Bir yeni bir başkent kuruyor. Avrupalılaştırmaya başlıyor. Büyük bir Alman. Döner dönmez ilk sakalları kesiyor. Evet sakalları kesiyor. Sakallarını. Büyük bir Alman hayranı. Almanlaştırıyor ülkeyi. Fransa’dan, Almanya’dan, Avrupa’dan ııı mühendisler, imarlar getirip imar ııı yapıyor. Ve kenti bir Roma kenti gibi organiz etmeye başlıyor. Heykeller, şunlar bunlar. Ve ardından da Osmanlı hedef oluyor değil mi? Tabii tabii. Yani ııı Petro öldüğü zaman
bizim İstanbul’da ııı üç gün falan dört gün kadar bayram yapılmış. Yani ııı bir rahat nefes almış bizimkiler. Tabii şey, Petersburg’u niye kuruyor? Denize çıkacak yer lazım. Deniz lazım. Ki buna rağmen şeydir, Rusların Baltıklardaki yani denize çok uygun yer değildir Karadeniz gibi orası. Çünkü yani bir yerden denize çıkmış. Şunun farkında on yedinci yüzyılın en etkili devletlerinin biri Hollanda.
Iki bin tane gemileri var. Bütün dünyada ticaret yapıyorlar. Sömürgüler yapıyorlar. Iıı Enderezü’ye kadar gitmişler. Ya bu diyor küçücük bir toprak nasıl hakim oluyor? Onun üzerine Hollanda’ya gidiyor. Ve denizde olmanın gerektiği farkında mesela onun gönderdiği bir elçi var. Tostoy bu meşhur tostoy değil. Meşhur tostoy. Meşhur tostoy değil. Yani yazar tostoy değil. Yani yazar zayi et diye İstanbul’a gelen büyük elçi. Evet evet. Bunun ben elçilik raporunun özetini
çevirtmiştim. Yettep’e yayınlarında. Mesela onun orijinal on bin sayfa. Adama demiş ki git Osmanlı Donanmasını gez. Ne kadar kayıt, kuyut varsa hepsini fişle. Rapor haline getir. Çünkü denize takmış. Çocukken de gölde kayık yüzdürülmüş filan. Çünkü şeyin farkında yani o yükselen on yedinci yüzyılda gücün deniz olduğunun farkında. Onun için Osmanlı Donanması hakkında Tostoy’un yazdığı çok ciddi raporlar var. Iıı teferruatını anlatıyor. Yani biz biz o kadar anlatmıyoruz. Çünkü bildiğin kendi gemi. Öyle yazıyor. E tabii mesela Matba bizden on sene önce gitmiştir Rusya’ya. Bin yedi yüz on yedide Rusya’da kuruluyor, bin yedi yüz yirmi yedide bizde kuruluyor. Ilk Bilim Akademisi’ni kuruyor. Eee ve Avrupa’yı örnek alarak o kalabalık olan nüfusu teknolojiyle birleştirmeye başlıyor. Ondan sonra Batı karşıladığı diye oğlunu öldürmüş o. O İvan. Ivan mıydı o? Dördüncü yuvan. Pardon. Kızmış bir gün. Korkunç yuvan. Elindeki asayı oğlanın kafaya vuruyor. Oğlan ölüyor. Evet. Ve ondan sonra da şeydir zaten. Ivan’ın soyundan asıl velaht. Şey gibi aynı. Hafız Esad’ın büyük oğlu vardı. Öldükten sonra aslında şimdiki Beşer Esad velaht değildi. Değildi. Eee öbürüydi tam aklıma gelmedi. Hatta Suriye biz iki bin beşte gittiğimizde her yerde. Suriye’de ölen abisi. Her yerde ölen abisinin resimleri vardı. İşte korkunç yuvanda velahtı
oğlan çocuğunu öldürünce yerine öbür çocuğu beceremiyor ve Rurik Hanedanı sona eriyor. Yerine Romanov Hanedanı. Romanov. Bin altı yüz on yediden sonra yeni bir Petro’da ikinci hanedandandır. Bunlar da meşhur. Birinci Dünya Savaşı’ndaki komünist devrime kadar kurşuna dizilene kadar hanedan devam ediyor. Devam ediyor. Tabii Petro meşhur Baltacı Katerna’daki Katerna’nın kocası da her zamanda. Tabii onun da şöyle şeyi var. Bakın şimdi mesela burada Putin ileride hata yaptığımı yapmadığımı bunu göreceğiz. Şimdi daha önce tam tersi şöyle oldu. Napolyon ve Hitler’in dünya imparatorluğuna giden yola Moskova darbeyi vurdu. Yani ikisi de bin sekiz on ikideki Moskova seferinde de. Napolyon. Napolyon’un bin dokuz kırk bir kırk dört arasında Hitler’in Rusya seferi, Leningrad kuşatması, Stalingrad kuşatması, Moskova seferi
başarısız oldu. Tabii oradaki en büyük problem şu. Günümüzde de bu olabilir. Yani bunu ileride göreceğiz. Alman Maraşalı Von Kleist savaştan sonra soruyorlar niye Rusya seferiniz başarısız oldu? Aslında Almanlar çok kısa bir sürede Ukrayna’yı silip atıyorlar. Yani Kiev’i, Meyve’yi işgal ediyorlar. Eee Leningrad, Stalingrad’a kadar geliyorlar. Von Kleist’in dediği şu Maraşalı. Biz politik ayaklanmaları olup komünistlere karşı halkın isyan edeceğini düşünüyorduk. Olmadı. Yeterince lojistik ve ikmalat yapımımız yoktu. Bu yüzden mi? Çünkü seferin üç yıl süreceğini tahmin etmiyor Almanlar. Şimdi burada da Putin bunu çok kısa bir sürede tabii kafasında bir plan vardır. Üç gün mü, beş gün mü, bir ay mı? Eee bitireceğini tahmin ediyordu. Ama bu süre
uzadıkça lojistik ve ikmal noktalarda sıkıntıya düşecek. Yani tarih bu sefer tersine cereyan edebilir. Tabii burada onu soracağım. Ha burada şu var. Rusya büyük bir devlet. On yedi milyon kilometre kare. Yani baktığınızda ürküyorsunuz haritada. Yani coğrafyanın büyüklüğünde nüfusu coğrafyasına uygun değil. Yüz kırk beş yüz elli milyon cehalede bir nüfusu var. Ama eee mağlubiyeti de kabul etmeyecekler. Mağlubiyeti kabul etmedikçe de bu sefer
Ukrayna halkına zarar verecekler. Dikkat ederseniz. Bu sert bombalamayı burada uygulamıyorlar. Çünkü Stefan Brezenski’nin o meşhur eee şey Stefan Brezenski’nin doksan yerde çıkan büyük satın açtahtası isimli kitabında şöyle bir ifade var. Diyor ki Rusya İmparatorluk olmak istiyorsa. İmparatorluk olmak istiyorsa kapısı Ukrayna’dır. Hem Ukrayna’nın coğrafyasına hem elli iki milyonluk nüfusuna ihtiyacı vardı. Tabii elli iki milyon şu anda kırk ikiye kırk üç. Düşüyor. Hem Rusya’dan bu kadar. Eee sıvabı oldukları için, ortak kültür birliği olduğu için onu kullanması lazım. Yani imparatorluğa giden yol diyor. Uyku. Doksan yedi. Brezenski bakın eee bütün eee ceo politikçiler, rahtselden başlayarak Mekka indire kadar tamamen istisnasız hepsinin tespiti budur. Tabii. Yani eee imparatorluk olmanın, dünya hakimli olmanın yolu eee Ukrayna’dan geçiyor. Rusya açısından. Tabii. Yani Amerika’da orayı bıraktı. Eee süper güç olma şeyini kaybeder. Ukrayna böyle bir önemli var. Önemi var. Niye bu önemli hocam? Çünkü bütün eee Avrupa’yla Asya’yı eee yani tam olarak eee tam ortasına yer alıyor. Baltık’tan eee Boğazlara kadar olan sahada eee aslında bir Türk Türkiye gibi tabii tabii tabii yani burada gelecek yerlerden biri Afganistan gibi. Çok stratejik şey konumda. Eee burayı kaybettiği zaman eee bir süper güç olma vasfını itirdi zaten görüyorsunuz yani. Tekrar yeniden süper güç olmaya çalışıyor. Ne nüfus lazım? Yani şimdi size bir nüfus lazım. Yani şimdi o yüz kırk beş milyonluk Rus nüfusun yüzde yetmiş yetmiş beşi Rus. Kalanların çoğunluğu Türk azalıklardan oluşuyor. Farklı milletlerden oluşuyor ve aile yapısı ve eee inat sistemindeki Rusya’nın komünist
döneminde geçirdiği sarsıntıdan dolayı da nüfus artmıyor. Bak bakın Ukrayna on yıl içinde on milyon nüfus gitmiş. Yani bu nüfus artışın göçetten oldu vesaireden oldu. Şimdi Rusya’dan da nüfus azalıyor gittikçe. Şimdi burada nüfusu bir yerde şey yapmanız lazım. Belarus’la, Ukrayna’yla tazelemeniz lazım. Mesela bizim Suriyelilere versek onları? Kabul etmezler onlar. Kendilerinden istediler. Yani orada tabii şey şu bakın. Purut’ta Osmanlılar Ruslara yendiği zaman bin yedi yüz on bir de Rusya’nın nüfusu on altı milyon. Osmanlı’nın nüfusu otuz milyon. Yani nüfus olarak biz üstünüz. Biz yüz kırk bin kişilik ordu çıkardık. Ruslar altmış bin kişilik ordu çıkardılar. Birinci Dünya Savaşı’na girdiğimizde Ruslar yüz yetmiş beş milyon. Türkiye yirmi iki milyon. Yani Rusların teknolojiyi vesaireyi
geliştirmeden de önemli var ama sanayi toplumuna geçtiğiniz zaman aynı zamanda çocuk ölümler azalıyor, sağlık şartları gelişiyor, hijyen gelişiyor. Mesela Osmanlı’nın en büyük problemi nüfustur. Bakın cumhuriyetin ilk başında da. Devlet kuruluyor on üç milyon nüfus var. O dönemde tabii atatürk ve devletin en önemli politikası nüfus artılması. On yılda on beş milyon. Tabii. Çünkü şey yok. Yani. Evet. On üç milyon Türkiye coğrafisinin az bir nüfus. Ve hatırlarsan
da Ahmet Dözan’ın bir lafı vardı. Yetmiş milyon mu diyordu? Seksen milyon mu diyordu? Yetmiş milyon olduğumuzda Yunanlara sorarız diye. Hatta kızmıştı bir gün. Çünkü ciddi bir nüfus var fakat bugün de Türkiye’de en büyük problem o. Nüfus kendini yenilememeye başladı. Yani burada ııı çocuk sayısı bire düştü. Bu ileride ciddi bir problem olacak. Mesela Rusya’da bu çok ciddi bir problem şu anda. Ve yani bunu tabii Putin bunu rahatlıkla görebilen birisi. Yani o
kadar büyük bir coğrafyada petrol fiyatlarına bağlı olarak bir yere kadar gidebilirsiniz. Orayı biraz şöyle yine o Putin’in bahsettiği noktalardan ııı ele alabiliriz yani hakikaten ııı Erhan Bey’in dediği gibi ııı yani Rus İmparatorluğu’nu ııı ortaya çıkaran ııı en önemli şey birisi jeopolitiktir. Yani özellikle ııı jeopoliteyin kuzeye kaymasını iyi okudur Ruslar. Şimdi bakın Osmanlı ııı ııı imparatorluğunun süper
güç olduğu dönemde kanuni en güçlü olduğu dönemde ve Fatih Sultan Mehmet onun başlangıcı imparatorluk döneminin ııı Rusya’nın modeli Osmanlı’dır. Bu nettir. Yani Osmanlı’nın idari, iktisadi ııı hukuki yapısını örnek almıştır. Osmanlı’nın Roma’dan aldığını Rusya’da Osmanlı’nın alıyor. Osmanlı’dan alıyor. Ciddi anlamda bununla ilgili araştırmalar yapılmıştır. Orkun Çuvat mesela liyaka
sistemini alıyor Osmanlı’nın. Yani o merkezi ııı devlet yapısını hatta tımar sistemine benzer şeyleri de alıyor. Iıı Rusya. Iıı ve ııı Osmanlı’dan yararlanıyor azami ölçüde. Iıı özellikle patrikane ııı de sanki Osmanlı’yla genç arasındaki bir dostluk aracı olarak da kurnazca tutuyor. Sanki hani Osmanlılar bu patrikaneyi ortodokslara hakim olmanın bir aracı olarak kullanmışlardır ya bütün Balkanları kendisine bağlamıştır o patrikane vasıtasıyla. Şimdi ııı hatta hatta ııı bu kaynayı da bağlama noktasındadır. Iıı şimdi Moskova böyle bunu bir ııı çok böyle bir gevşek bağlarla ııı elçilerine gönderirken diyor ki sakın ııı padişahın eteğini öpmeyin. Tabi tabiyet ııı velirtisi olabilecek ııı şeylerden hareketler yapmayın. Ama dostluk
ııı konusunda inandırıcı her şeyi yapın. Yani böyle Osmanlılar da yani Rusların da sanki patrikaneye bağlı bir ııı toplum olduğunu uzaktan düşünüyor gibidirler. Rusya bu imajı yaratmıştır. Yaratıyor yani. Bilinçli bir şekilde. Altentif olduğunuz gizliyor. Tabii tabii işte bu mudara dediğimiz hesaplı dostluk budur. Fakat şimdi ııı bu belli
bir şey ııı Petro zamanına kadar bu geliyor bu şey ama. Yani Rusya Palazan’ıncaya kadar geliyor. Palazan’ıncaya kadar geliyor. Peki pet o zaman zaten Osmanlı’yı süper güç yapan şeylerden birisi de ııı bu ııı eski geopolitiktir. Yani eski dünyanın üzerine kurulu olan geopolitiktir. Yani Akdeniz’in merkez olduğu, mihver olduğu bütün işte İpek Baharat yollarıyla entegre olmuş bir dünya sistemi.
Soraylı keşifler öncesi. Tabii güzel. Tabii. Şimdi ama yeni geopolitik oluştu artık. Eee. Yani merkez önemini yitirdi. Çevre dediğimiz eee Baltık, okyanuslar, ııı bütün o ııı işte Petro’nun San Petersburg’u kurduğu bölge ııı bütün o ııı Litvanya ııı Riga bütün bun ııı bu bölgeler artık stratejik alanlara dönüştü. E şimdi Petro orada bunu okudu işte. Büyük adam olması oradan geliyor. Güzel bir şey yaptı. Ve bütün ağırlığını oraya kaydırdı. Artık Osmanlı’yı da net olarak düşmana olarak tanımladı. Ve ona göre de ııı şeyini stratejisini kurdu. Eee şimdi eee ve batıllaştı. Eee dediğiniz gibi. Iıı ikinci aşama. Ve şimdi burada büyük bir şey
yaşandı yine. Osmanlılar merkezi olmayan, Adem’i merkeziyi nasıl Türk bir kavram sallaktırırız? Yani bir cümleyle bir bir eee kelimeli olmuyor. Adem’i yerinden yönetim. Yerinden yönetim. Yani resmen eee yani merkezin zayıfladığı eee artık uzak eee eyaletlerin ise eee otonomi niteli kazandı, bir yapıya bürünüyor Osmanlı. Ay anlaşıyor. Bu Doğu Avrupa’da ve Merkezi Avrupa’da tek örnek. Yani Osmanlı dünyanın tersine bir istikamette yapılanıyor. Oysa ki Avrupa’da merkezi eee krallıkların eee geliştiği bir dönem yaşanıyor. Fransız, İngiliz, bunlar tamamen mesela Henry düşünün Henry. Evet. Hepsi böyle çok güçlü siyasi yapılar. Merkezi yapılar. Petro da aynı bu sefer. Feli Avrupa’ya örnek alıyor. Iki kişi yani Ruhban da dahil hepsini tasfiye ediyor. Ve tek
güç hale geliyor. Rusya’da artık devlet vardır ve başka hiçbir şey yoktur. Yani ama çağın ruhu o dönem Ukrayna Rusya ilişkileri nasıl? Eee şimdi işte bu eee dönemde eee Polonya’yla Osmanlı arasındaki uzlaşmaz çelişki eee Moskova’nın eee ortaya çıkmasını sağlayan en önemli faktördür. Burada biz stratejik şeyler yapıyoruz. Iç işlerimizden kaynaklanan bir durum var. Aslında bakın bin altı yüz elli
yedide eee bu Çınar At Meydanı vakası var ya. Vakayı vak vakiye. Oradan biz köprü eee Çınar ağacına devlet adamlar asıldığı için bak. Meyveleri insan olan ağaç. Orada. Şimdi eee köprüler devrini başlatıyoruz. Köprü köprülüler bin altı yüz seksen ince kadar bu meclis formuna kadar geliyor. Orada çok istikrarlı bir şey yakalıyoruz biz. Yani Doğu Avrupa’daki en güçlü olduğumuz zamandır. Artık eee ve bu devam etse Doğu Avrupa tarihi farklı şekillenecek. Eee biz orada kafayı bir yana tostluyoruz. Yani burada da Fransız faktörü var. Bu iyi araştırılmamış bir konudur. Fransızlar daima Osmanlı eee süper gücünü kendi çıkarları doğrultusunda kullanmışlar. Yönlendirmişlerdir. Yani Fransızlar eee Avusturya karşısında eee perişan
vaziyette. Ya Avusturya Fransızları eziyor. Eee tam o bin altı yüz seksenli dönemde uzun süren Avusturya Fransız savaşları var. Fransa eee Avusturya’nın eee doğusundan Osmanlıların bir cephe açmasını eee kurtuluş çaresi olarak görüyorlar. Merzifonlu’yu nasıl eee yönlendiriyorlarsa Merzifonlu tam yani bin altı yüz seksende tam eee Polonya üzerine yoğunlaşmış iki yüz bin kişilik ordusuyla Doğu
Avrupa’nın eee nefesleri kesilmiş bir vaziyettedir. Eee yani herkes nefesini tutmuş Türk eee padişahının eee ordusunu bekliyor Polonya’da. Rusya bile bundan eee son derece korkmuş bir vaziyette. Yani bir bakıyoruz. Birden bu ordu yönünü değiştiriyor. Viyana’ya gidiyor. Şaşırtıcı bir şey. Planlanmamış. Hiç. Yani sefere çıkıldığında Viyana yok. Hatta dördüncü Mehmet diyor ki. Evet.
Dilde Viyana yoktu diyor. Allah sonumuzu ayırtsın diyor. Tabii burada bak mesela şu bazen büyük devletler işten çürür. Yani yapısı görünmez. Bir yerde kafayı bir yere vurdukları zaman çözülme başlıyor. Işte Osmanlı’da o Viyana’da oldu. Napolyon’da bin sekiz yüz on ikide oldu. Hitler’de o bin dokuz yüz kırk yıldırki işte. Iıı. Rusya seferinde oldu. Burayı tamamlayalım Erhancığım. Şimdi burada bin altı yüz eee seksen de bu olay başlarken Polonya eee ezeli ve ebedi düşmanı olan Moskova’yla eee işte o Putin bahsediyor ya eee ebedi barış. Tabii. Beşlimir onun Rusçağı da. Onu inzalıyor. Yani orada yani Ukraynalılar bizden destek bulamayınca gidiyorlar Moskova’da anlaşmaya. Yani eee burada bizim yani
tahtesiz. Osmanlı, Ukrayna’yı Rusya’nın kucağına itiyor bir anda. Yani sahip çıkamıyor. Sahip çıkamıyor. Sahip çıkamıyor. Kucuğunda bırakıyor. Tabii. Burada şöyle bir şey oluyor. Yani aslında Ukrayna bakın burada eee Osmanlı’ya eee tabi olmak eee Osmanlı himayesinde almak için çok sağlam bir şey yaptı. Putin buna değiniyor. Tereslav anlaşması yani bu makale enteresan. Çok yani tamamen. Evet. Acayip teferruat var. Teferruat var. Orayı biraz ele almak istiyorum ben. Şimdi eee o zaman emin miski eee Osmanlı’ya eee tabi olmak için eee müraja ettiğinde işte Kırım hanılarının engel olması falan filan gibi sebeplerden dolayı şey yapamadı ama gitti Kırım hanlığına tabi oldu aslında. Fakat bunu bu arada bu bin altı yüz eee elli elli altı yılları arasında Osmanlılar Kırımlılarla eee Kazaklar,
Ukraynalılar gerçekten Doğu Avrupa’nın gerçek sahipleri oldular. Müthiş bir şey oluştu Polonya üzerinde. Eee Polonya bunu aldı. Yani eee ve bu işte bu Polonya’nın bu şekilde bunaltılması Reşn-i Mir’i doğurdu. Bu ebedi barışı doğurdu. Eee ve Viyana’da bize bu son darbeyi vurmasında da bunun etkisini görmek lazım. Bizi Viyana kuşatmasında bin altı yüz seksen üçte mağlup eden Jansa bir eskidir. Yani Polonya’dır. Eee dolayısıyla orada Osmanlı eee böyle bir şeye uğradı. Fakat şimdi eee Ukrayna tam anlamıyla Osmanlı hakimiyetine girdi. Yani eee Ukrayna ikiye ayrılıyor. Biri eee sağ yaka, diğeri de sol yaka. Orada bahsediyor. Putin bu makalede ondan bahsediyor. Sağ yaka
deyince biz eee nereye anlarız? Eee Dünyeper’in eee batısını anlarız. Bizim yön sistemi bizden farklıdır onlarda. Biz sağ deyince şeye doğu yollarız ya. Iıı. Ya bir türlü orayı ben şey yapamıyorum. Çünkü onlar yukarıdan bakıyor, aşağıdan bakıyor. Tabii. Yani onu kahrayıncaya kadar iflahım kesildi zaten. Eee yani sağ deyince Dünyeper’in eee batısını anlamamız lazım. Eee sağ yapa sağ deyince batıyı anlamamız
lazım. Bizden tam zıt istikram etti. Eee şimdi orası eee tamamen Osmanlı hakimiyetine girdi. Eee işte bizim o eee Kamaniçe seferi. Yani Avrupa’ya daha yakın olan bölümü. Tabii tabii tabii tabii. Eee şimdi eee sol yaka deyince de aslında orası da zapoloji alanı olarak ortaya çıktı. Bağımsız bir alan olarak ortaya çıktı. Bugün Rusya’nın istediği bölge. Istediği bölge. Tam da o Luhansk eee Donetsk bölgelerinin birazcık daha batı yakası. Zapoloji orası. Ve burada Doroshenko diye bir hetman var. Doroshenko eee Osmanlılar da şunu anlamış olmalılar. Artık Sultan İbrahim döneminin o kargaşalı dönemi gerilek kaldı. Eee Köprüler döneminde daha istikrarlı bir eee bir yönetim gerçekten ortaya çıktı. Daha devletle benzer bir devletle benzer oldu. Yani süper güç karakterini yeniden kazandı Osmanlı. Eee yani hatta hatta şey yapıyor. Yani eee eee o bin altı yüz altı zikvat orokta hani eşitlik şeyini
kabul etmişti ya. Şimdi tam tersine şey istiyor. Tekrar bin altı yüz altı öncesine dönmeyi istiyor Osmanlılar. Tabii aslında Osmanlı o dönemde kanun döneminde anlamıya toprak kaldı. Tabii tabii. Yani Ağustos İmparatorluğu tekrar yeniden yıllık haraca bağlamak gibi niyetleri bile var. Bin altı yüz altı öncesinde sürekli haraç veren bir devletti. Haraç güzardı Ağustos İmparatorluğu. Şimdi tekrar aynı statüye dönecek kadar gerçekten güçleniyor. Işte eee bu dönemde Doroshenko eee tam olarak Osmanlı himayesine alınıyor. Eee Ukrayna hetmanıdır. Batu Ukrayna. Batu Ukrayna hetmanıdır. Eee burada eee Osmanlılara tabi bir şey vardır. Eee yönetim vardır. Ukrayna Osmanlılara tabidir. Doğrudan. Yani bağımsız Ukrayna dediğimiz şey eee Osmanlılar tarafından kurulmuştur yani bu on yedinci yüzyılın ikinci
yersinde. Şimdi burada ben eee yine de okuyayım söyleyeyim. Şimdi eee bu işler olurken tabii Polonya bunu çıldırıyor. Buna bir türlü razı olamıyor yani. Ve diyor ki burası benim eee mülkü mevrusumdur diyor. Osmanlıya eee şey yazıyor. Mektup yazıyor. Burası benim diyor. Eee dedemden, atamdan kalma diyor. Eee miras kalmış toprağımdır diyor. Ukrayna için. Şimdi eee Osmanlı Padişahı da eee buna verdiği cevap da eee diyor ki bu halk diyor eee kendi rızasıyla diyor senin şeyinde bir süre yaşamıştır diyor. Ama diyor bunun geçmişi olan kendi başına bağımsızlığa sahip olan böyle bir yeteneği ve kabiliyeti olan bir halktır bu diyor. Aynen burada notlarımız arasında bu var. Kim o? Hangi padişahın adını yazıyor? Eee bu
binalı işte köpürler dönemi dördüncü Mehmet. Eee ve diyor eee bu niye senin diyor mülkü mevrusun olsun diyor. Bu diyor bağımsız bir halktır diyor. Yani bağımsıza eee diyor layık olan eee bir halktır diyor. Liyakati olan bir halktır diyor. Ve şimdi diyor benim diyor eee adaletime diyor baş vurmuştur diyor. Bakın. Benim eee senin karşında senin zulmin karşısında diyor eee benim. O sırada Ukrayna üzerinde hak
iddia eden Rusya değil, Polonya. Polonya. Polonya. Şimdi diyor bunu korumak benim için bir vazife olmuştur diyor. Osmanlar. Eee şimdi diyor eee eğer diyor bu eee Ukrayna hatmanına diyor aynen böyle diyor. Ukrayna hatmanına diyor. Eee eğer sen diyor zulmi terk edip de eee onu rahat bırakmazsan diyor. Aslında diyor Doğu vilayetlerine diyor bir sefere çıkmak üzereydim diyor. Ama diyor bunu değiştirdim diyor. Şimdi sen üzerine geleceğim diyor. Ve gelmek üzereyim
diyor. Şimdi eee Polonya biz daha aynı şeye bir cevap veriyor diyor ki bu diyor ııı bu Doroşenko diyor suratsız, meymenetsiz bir eşkıyadır diyor. Aynen böyle diyor. Doroşenko ııı onu diyor böyle bir eşkıyayı bu eşkıyayı diyor muhatap almanızı diyor aklım almıyor diyor. Dolayısıyla hakikaten de ııı Bördücü Mehmet’i hep böyle ııı avcı
Mehmet olarak tanırız ama öyle değil. Bu bu padişah ııı ordunun başına geçiyor. Ta Kamaniçeye kadar gidiyor. Ve işte bu ııı burada. Sonra Kamaniçeye tam yaklaşmışken eee o arada Polonyalılar tabii korkup çekiliyorlar oralardan. Ve ondan sonra eee sefer şeye kırılıyor. Çehrin üzerine kırılıyor. Bin altı yüz yetmiş beş Osmanlı ilk Osmanlı Rus savaşı Moskova savaşı başlıyor böylece. Yani o çünkü ııı biz ııı Polonya’yla uğraşırken öbür tarafta ııı o Dinyeper’in ııı yine yakınında orta Dinyeper bölgesinde Ruslar da oralara artık yerleşmeye başlıyorlar. Osmanlılar meşhur şehrin seferi oluyor. Çehrin alınıyor. Ama o arada ııı Ukrayna üzerinde bir Rus hakimiyetinin söz konusu değil. Yok yok. Tabii mesela Kamaniçye dediğimiz yer bugün Ukrayna’da. Tabii. O dönemde bin altı yüz yetmiş iki’deki seferden olan Kamaniçye Polonya toprağı Osmanlı oraya büyük bir darbe vuruyor ve Kamaniçye’yi alıyor bir eyalet olarak teşkilattan duruyor. Bugün bu Ukrayna’da. Ukrayna’nın batısında. Tabii. Ardından da Ukrayna’nın işlerine kadar giriyorlar. Çehre’ne kadar. Şimdi tabii orada yine ııı bir konjöktürel bir ııı gerçekten ilginç yani bugünkü bu Putin’in bahsettiği süreçle ııı olaylarla bağlantı kurulabilecek bir dönem var. Yani Osmanlıların bu ııı bir yana kuşatmasında mağlup olup Karlofçay’ı imzaladı ve hakikaten ııı barışa da kesinlikle sadık kalma anlayışına girdiği ııı bir dönemde ııı tam o Osmanlı’nın Doğu Avrupa’da yaratmış olduğu bir boşluk söz konusu. Osmanlı’nın mağlubiyeti Doğu Avrupa ııı siyasetini ııı ciddi bir boşluk içinde bırakmıştır. Güç dengeleri sarsılmıştır Doğu Avrupa’da. Tam da bu esnada bir yandan Erdel ortaya çıkmıştır. Romanyalı değil mi Erdel? Bugün Romanyalı. Evet. Bugünkü Romanyalı. Eski. Erdel biraz daha kuzey oluyor. Macaristan Erdel’inden bahsediyorum orada. Eee oradan ııı Lehistan’a saldırıyor. Yukarıdan İsveç dediğimiz yeni bir güç çıkıyor. O Karl. Hı hı. On ikinci. Demir Başçal. Demir Başçal. Eee işte bir yandan tabii ki Polonya artık yani o Can Sabezki Viyana’da ııı Türklere vurmuş olduğu darbenin
sanki bir şeyi olarak ııı bir ııı bir o ııı cezası olarak ııı artık paylaşılma aşamasına giriyor. Yani Polonya’yla zannedildiği gibi bin yedi yüz seksenler de falan değil ııı bu dönemde paylaşılma aşamasına girmiştir. Yukarıdan Şarl, doğudan, kuzey doğudan ııı Petro ııı müthiş şekilde bindirme yapıyor. Eee Polonya’ya. Polonya’ya. Iç savaşlar başlıyor.
Yani Avusturya’da işin içine giriyor. Polonya artık pay post edilen tamamen tarihten silinme aşamasına gelen bir devlete haline dönüşüyor. Polonya ve tabii Osmanlıların da bu Karlofça’ya bağlı kalma ııı şehidinden dolayı konseptinden dolayı ııı buna müdahale edemiyorlar. Aslında ııı bu Moskova’nın doğa Avrupa’da artık tam ııı gücü eline aldığı dönemlerin başlangıcıdır. Bin yedi yüzler. Bin yedi yüzler. Peki burada ne oluyor? Iıı Şarl Moskova üzerinde bakın çok ilginçtir yani. Bunun da ayrıca ele alınması gerekir. Moskova’nın Moskova’yla yaptığı ilk savaşları. İsveçten bahsediyor. Isveçten bahsediyor. Esici bir şekilde kazandı. Isveç tarih boyunca. Evet. Ciddi bir askeri devlettir. Bakın günümüzde de çok ciddi bir çok modern bir
yöntem var. Ordu her zaman. Rusya’nın en cekindiği ülke o zaman. Evet. Şey silmiş. Petroyu üç dört defa mağlub ediyor. Mağlub mağlub olduğu Poltava’da bugün Ukrayna’da. Bin yedi yüz dokuzdur Poltava Savaşı’nda mağlub olduğu yerde Ukrayna’da ve orada Kazaklarla işbirliği yapmış. Uykurayna Allah Allah. Ruslara karşı. Putin’e ilginç bir şekilde orada şeyden bile bahsediyor. Mazepa isyanı diyor. Mazepa Kazakların atmanlarından birisi. Demirbaş Şarl mağlub olunca İsveçlerle birlikte Kazakların bir kısmı da bize sığınıyor. Hatta bunlar bin yedi yüz otuzlara kadar devlet maaş ödemiş. Yani şeyi anlatırız yap. Işte Amerika alır birisini götürür. Hafter gibi yirmi sene saklar. O dönemde de Osmanlı’da şöyle bir şey var. Herhangi bir yerde mesela İran şehzaderinden birisi gelse Kuzey’deki devletlerinden birisinin bir prensi gelse alır. Yirmi sene, otuz sene ona bakar, maaşını verir, kullanma zamanı gelince kullanmaya kalkar. Büyük devletin
mantığı bu. Şimdi orada ııı çok ilginç. Hocam lafı uzun aslında bir reklam arası vereyim. Tamam. Bekletiyorum çünkü. Tamam. Bir duralım ııı nerede durduk? İsveç. İsveç Rus savaşları ve bu Osmanlı’yla bunun bağını kuracağız. Bir hemen
ııı iki dakika reklam sonra devam edeceğiz. Evet hocam Rus yayı yukarıdan İsveç. Evet. Bu İsveç İsveç
modern bir ııı güç olarak Kuzey’den geldi. Tam da o yeni jeopolikliğin ürettiği bir devlet olmalı bu. Yani biraz önce bahsettiğimiz ııı artık ııı okyanusların devreye girdiği ııı ııı ticaretin, kıtalar arası ticaretin Amerika, yeni dünyanın bütünüyle ııı Kuzey, Atlantin ııı Balta ııı entegre
olduğu yeni bir ııı jeopolitik var. Işte burada ııı İsveç sanki bu jeopolitikin ürettiği hep yeni bir modern bir güçtür. Ve Rusya’yı eziyor ilk etapta. Hiç adam yerine koymuyor. Tabii tabii. Perişan ediyor. Petro bunun elinde var ya tam on bir şeye dönüşüyor yani. Iıı bir Şamaroğlan’la dönüştüyor fakat sonradan tabii İsveç’in ııı çok ııı merkezi ııı bölgesinden lojistik hatlardan iyice uzaklaşarak ta ııı Ukrayna işlerine kadar. Aşağıya kadar. Tabii arazi geniş olunca bir içeri çekiyor yutuyor. Tabii tabii. Orada yutuldu. Yani Petro’yu pardon ııı ııı Şarlı on ikinci Şarlı, Demirbaş Şarlı mağlup eden aslında Petro değil. Doğrafiyaydı. Bir de yaralanmış. Yani savaş sırasında aslında belki yaralanmasa ııı şeyde taht sedyede yönetiyor savaşı. Tabii tabii. Yaralandığı için evet. Sağlıklı komuta da edememiş. Evet evet. Eee müthiş bir insan tabii. Çok eee aynen Petro’ya benziyor. Petro’da biraz önce bahsettiğimiz bu liderlik vasıfları onda da üst düzeyde var. Eee öngörülü de bir. Petro’da biri bir asker hali yok. Petro böyle ince uzun garip. Ya bunun babası da büyük. Evet. Asker yani dedeleri ve
sayarası İsveç on yedinci yüzyılda askeri devrim denilen hadiseyi yapandır. Tabii burada önemli olan şey şu. Evet. Liderler nerede durması gerektiğini bilirse liderdir. Işte. Bilmiyorsa tabii. Mesela Atatürk gücünün kıymetini biliyor. Evet. Ona göre mesela İngilizlerle Kurtuluş Savaşı’nda karşı karşıya gelmiyor. Yunanlara vuruyordu. Çünkü cepheyi büyütmenin bir manası yok. Yani elinde bir gücün
var. Yani şimdi mesela şu. Gücünü kontrosuz güç güç değildir diye bir ekran vardı ya zamanında. Gücünü bileceksin. Yani gücünün ötesine geçmeyeceksin. Şimdi burada şu görülecek. O gün çözemediğin sonu geleceğine bakacaksın. Tabii. Evet. Gücünü fazla mı büyümse de düşmanı mı fazla küçümse de bu bir ay içinde belli olur. Belli olur. Şimdi burada en önemli şeylerden birisi eee bazı şeyleri zamana
emek. Mesela biz bunu yapamadık, Ruslar yaptı. Bin dokuz yüz on yedide Rus çallığı çöktüğü zaman Sovyetler Birliği kurulurken bağımsız bıraktılar. Ukrayna’yı, Azerbaycan’ı vesaire şunu böyle. O zaman denildi ki Ruslar zaman kazanmak için toprak satıyor. Aynısını doksan bir de yaptılar. Bakın doksan bir de. Öyle Alaska’yı vermediler mi ellerinde? Tabii. On daha önce on dokuz yüzde. Aynen. Mesela on dokuz şeyde bin dokuz yüz doksan bir de Sovyetler Birliği çöktüğünde Putin ne diyor? Tarihin en büyük şeyleri felaketlerinin birisidir diyor. Rusya’nın nüfusu şey yüzde üç mü? Yirmi iki milyon dört yüz bin kilometre karaydı. On beş cumhuriyeti bıraktı. Bak kendi bıraktı. Bıraktı. Ama şimdi tekrar toplamış. Ha yani tabii orada baştan Ukrayna, Belarus ve bir ortak birlik kurdular. Hatta üç ayırı önce çünkü şuna baktık. Bir taşıyamıyor. Özbekistan’ı taşımaya kalktığı zaman başkortistanı kaybetme
ihtimali var. Biz bunu yapamadık. Kontrollü küçülme yapamadık. Kolay bir hadise değil bu. Yani vatan olarak görüyor. Bizim şeyimiz ama o zaman da o tartışılmıştı doksan bir de. Rusya zaman kazanmak için toprak mı satıyor? Iki bin sekizde Osetli’ye müdahal etti. Kavruza geçti. Iki bin on dörtte Kırım’ı aldı. Iki bin yirmi ikide de Ukrayna’ya girdi. Gürcüs’te ne arada? Tabii Gürcüs’te iki bin sekizde zaten Putin’in politika değişikliği iki bin sekiz Osetli hadiselerdi. Yani o zamana kadar hep Amerika kafasına vurdu. Iki bin dörtte altı ülkelerini şey aldı. Mesela tabii burada önemli bir şey şu. Böyle büyük imparatorlukların her yerde kalmış aslındıkları var. Mesela Kazakistan’da var. Şimdi Moldova’ya da var. Ukrayna’da var. Mesela bakın şimdi bugün Moldova’da da transdinyaster diye şey var. Acayip bir yer olmuş. Iıı özer bir Ukrayna’yla kendi arasında Moldova sınırı boyunca. Mahvedevi
gibi bir şey oluştu orada. Orada bir devlet var. Devletçik var veya özellik var. Veya mesela Macer nüfusunun falan oralarda. Eee Kalingrad Kant’ın doğduğu yer Litvanya, Polonya arasında Rusya’yla hiçbir kara bağlantısı yok. Ama bir Rus toprağı. Yani on yedi milyonun dışında da böyle geniş bir coğrafyası var. Ve kendi azınlığının olduğu yerlere müdahale rusya’nın sistemi bu. Tabii burada. Müdahale için orada azınlık
bırakmış. Ya o zamanında yönetmek için götürmüş. Yani zamanında yönetmek için götürmüş. Tabii şöyle dediğimiz gibi büyük bir güç, büyük bir askeri güç, ekonomi olarak da doğal gaz ve petrolün artıması ile birlikte Trump zamanında bilinçli olarak petrol fiyatları düşürmüşlerdi. O zaman meşhur bir Amerikanın lafı vardı. Bir benzin bidonun üzerinde oturuyorsunuz, bir çakmağa bakartıyordu. Ama tam tersin oldu. Bir de bu gerginlik neye yarıyor? Petrol ve doğal gaz fiyatlar artıyor. Işine yarıyor. Tabii Rusya şunu iyi düşünmek lazım. Her milletin bir karakteristiği var. Mesela Türklerin karakteristliği nedir? Çabuk kızarlar. Çabuk öfkeler edersiniz. O çabukta unuturuz. Çabukta unutulur. Ayrıca da yoktur yani. Yani bunu Avrupalılar da biliyor. Öfkesi burnunda toplum diyorlar. Anında. O yani masa düzeninde ne var? Ama Ruslar’ın şöyle bir özelliği var. Ruslar çabuk kızmıyorlar. Herhangi bir hadiseye girdikleri zaman mesela siz bir iş yapıyorsunuz. Bana bakıyorsunuz mesela bu Ukrayna’nın natüye girmesi gibi. Baştan hiçbir şey demiyorlar. Tam İlber Hoca’nın tabiriyle pişmiş aşağı su atıyorlar. Yani sonra olmayacak bir zamanda çıkıyor. Bunlar artık çıkmayacak derken o dönemde müdahale ediyor. Bu karakteristiği bilmek lazım. Peki hocam şeyde. O şeyi biraz tamamlayalım. Bu Şarlı’la ilgili orayı bir tamamlayalım. Hocam bir de oradan biraz yavaş yavaş Kırım Savaşı’nda o geçecek. Çünkü bugünkü cephelerle Kırım Savaşı’yla ilgili cepheler çok
bünyakın. Evet evet. Oraya eee şimdi bakın bu Şarlı’nın eee böyle eee Doğu Avrupa’da artık hakim güç haline geldiği eee aşamada işte Moskova’nın eee coğrafyasının onu yutmasıyle eee mağlup olarak eee Osmanlı’ya sığınmıştır. Peki yanında kim vardır? Yanında mazepa vardır. Yani Kazak atamını. Ukrayna’nın
bu odanın eministlikten sonraki en önemli eee devlet adamlarından birisi de. Ama diyor ki Kazakların çok az bir kısmı mazepayı destekledi. Yani hiç alakası yok. Şimdi bu mazepa tam bir büyük bir siyasetçi. Esasında Katerina’nın gözdesi mazepa. Esasında Petro’nun eee en güvendiği adam. Balkolu. Yani eee yani Petro bu mazepanın eee İsveç tarafına geçtiğini duyunca sinir krizleri hafakanlar geçirmiştir. Yani büyük bir hayal kılkına uğramıştır. Eee nihayetinde bu insanlar siyasetin durumuna göre tavır alıyorlar. Yani Petro hakim olduğu zaman yine onlar da hesaplı bir dostlukla Petro’nun yanındaymış gibi gözükse de ama gücünü kaybettiğinde derhal ne yapıyorlar? Taraf saftı işte. Bu işte siyaset böyle bir şey. Eee ama yani bu Ukrayna’nın eee Moskova’dan ayrı bir müstakil bir varlık oluşu eee bütünüyle bu hem bu odan hem İliskinin tavırlarında mevcuttur. Hem mazepanın tavırlarında mevcuttur. Bunlar ayrı siyasi yapılardır. Asla Moskova’ya tabi olmamıştır. Şimdi eee burada bizim eee
Osmanlıların tavrını çok ilginçtir. Eee birazcık eee bahsetmeden geçemeyeceğim. Osmanlılar ne yapıyorlar? Hala eee Karlofça konjonktörüne bağlıdırlar. Eee kesinlikle eee Sultan Ahmet eee eğer diyor üçüncü Ahmet barışı bozarsanız hepsini hepinizi katlederim diyor. Bakın. O kadar bağlı o kadar barışa bağlı. Fakat bir devlet adamımız var. Özlü
beylerbeyi Yusuf Paşa. Orada durumu görüyor. Real politikayı görüyor. Yani İsveç Kralı Bender’de sınırlarımıza sığınmış. Osmanlı şeyini geçmiş eee sınırlarını orada bize sığınmış. Ne yapsın? Alıyor bu hem mazepayı hem kralı. Bir kere orada yaklaşık bir buçuk ay tutuyor bunları. Bunların bütün tayinatlarını bütün beslenme şeylerini, ihtiyaçlarını
karşılıyor. Sonra Yusuf Paşa merkezde tabii merkezde bunların adamları var. Vezir nihayet bunlar. Eee Padişah’ı ikna edin diyor. Yeni bir de facto bir durum oluştu. Artık burada bizim bu Karlofça gibi bir duruma tabi olmamız mümkün değil diyor. Yani o zaman devlet vasfımızı yitiririz diyor. Ne yapıp edip Padişah’ı ikna edin diyor. Neyse en son da Padişah’ı İsveç Kralı’nı korumaya ikna ediyorlar yani.
Bu kadarcık bir şey ikna ediyorlar. Oradan kral alınır, İstanbul’a getirilir. Padişah’la sürekli bunlar otururlar, konuşurlar. Bu ııı İsveç Kralı işte Pruts seferinde bizi ikna eden odur. Yani bakın Pruts seferi İsveç Kralı’nın Demirbaş Çar’ının ııı İstanbul’da kurmuş olduğu ııı yeni şeyle, diplomasiyle yapılmıştır. Ve Karlofça ııı konjöktürü de bu şekilde bitmiştir. Şimdi burada ııı Pruts seferi sonrasında ki ııı ııı arşiv tutanaklarına baktığımızda Osmanlılar ııı yepyeni bir siyasete adım attılar. Yine büyük süper bir güç politikasına adım attılar. Karlofça’nın rövanşı başlıyor. Tabii tabii yani bu Karlofça artık unutuldu. Biz yine süper güçüz. Iıı şeyleri başladı. Mantığı
başladı. Iıı ve ııı bu sefer Rus tehdidi karşısında müthiş bilinçliler yani. Rus şeyi ııı kesinlikle ııı kendi şeyine ııı itmeye kararlar. Ve Ukrayna’yı da tam olarak koruma altına almak istiyorlar. Iıı bir kere Azak bölgesinden, Don bölgesinden ııı efendim ııı Ukrayna alanından ııı Rusya’yı çıkarıp Moskova’yı çıkarıp orada Ukrayna, Kazak şeyini oluşturmaya çalışıyorlar. Ama Petro gibi karşılarında bir siyaset dehası var. Petro buna asla müsaade etmiyor. Yani mesela Prut ııı antlaşmasıyla bize verdiği tavizleri tam yaklaşık on beş sene kadar. Oyalamış. Oyalayarak bizi bütün siyasetimizi çürütüyor. Yani o aktüali ııı önemini yitiriyor. Ve Rusya’nın yine o tarihsel şeyleri orada. Yine o oyalama taktiği. Oyalama taktiğiyle yani Rusya genelde aslında diplomasıyla kazanmıştır. Siyasetle değil, şeyle değil, savaşta değil. Şimdi ııı dolayısıyla tabii bin yedi yüz sonrasında Osmanlılar yine işte bu ııı parçalanma süreçleri artık Avrupa’daki bu uluslaşma süreçlerinin Osmanlı’ya etkileriyle Osmanlı bir de Avrupa’daki bu modernleşmenin getirmiş olduğu yeni devlet, yeni güç, yeni ekonomi dediğimiz şeyler Osmanlının uyum sağlayamayacağı bir boyuta gelince ve ve Rusya tabii ki bu noktada daha da avantajlı
konuma gelince Osmanlı kendi kabuğuna çekiliyor. Artık o eski gücünü ııı aşama aşama yitiriyor. Eee doğa Avrupa’da ııı Rus ııı üstünlüğü bu şekilde başlıyor. Yani doğa Avrupa’da Osmanlının yerini Rusya’yı rüsya’yı alıyor. Bin yedi yüz yetmiş dört Küçükkay Enerji Anlaşması’yla Kırım elden çıkıyor bizim. Eee artık Kırım’da Rus ııı toprağı haline
geliyor. Tabii bir Kırım faciasıdır bu. Bu Kırım faciası 1800’lere kadar sürecektir. Yani bir feryat nameler devri başlar. Yani bir Kırım halkı Osmanlı’ya sürekli feryat nameler, dilekçeler yazar. Ama Osmanlıların artık bu aşamada yapacağı bir şey kalmaz. Tabii Rus politikası artık
Osmanlıları burada Doğu Avrupa’daki engel olmaktan çıkarıp Avusturya’yla karşı karşıya gelir. Yani 1700’lerin sonundan sonra artık Okrayna dahil olmak üzere bütün Doğu Avrupa Rus hakimiyeti altına giriyor. Girmeye başlar. Yani 1700 demek biraz şey değil. Bizim yeni bir diriliş hamlemiz var. 1736-40 arası. Hem Avusturya’yı hem de Moskova’yı aynı anda hizmet edip Belgrad anlaşmasını yaptık. Avusturya’ya karşısında kaybettiğimiz Belgrad’ı dahi geri alabilme şeyini gösterebildik. Ama işte o 1700 aşağı yukarı 40’tan sonra bizim bu ordu şeyimiz hakikaten gücümüz kayboluyor. Rehavet bize yaramıyor. Müthiş bir şey yani. O dönemini incelenmesi lazım. Tabii daha şimdi 1739’dan sonra 29 sene barış dönemi var. Şimdi bakın,
bazen analizi yaparken şuna bakmak lazım. Teorik olarak şu düşünülüyor. Devletlerin iç ve dış düşman ihtiyacı vardır. Olmasa bile yaratıyorlar. Şimdi soğuk savaş bittikten 11 Eylül saldırılana kadar Amerika’nın durumunu düşün. Küçüldü askeri olarak. Şimdi halk şunu sorguluyor. Düşman yok. Ne için yapıyordu? 11 Eylül’de bir düşman buldu kendini veya yarattı. Onu bilmiyoruz. Şimdi burada da mesela Amerika’nın izlediği politikada hem kendi silahlanması için ve hem Avrupa’yı daha rahat kontrol edebilmek için bir Putin çıkardı karşılarına. Şimdi halk artık şunu sorgulamayacak. Siz niye bu kadar silah alıyorsunuz? 800 milyarlık silah pütçeniz, milyar dolarlık silah pütçeniz niye bir trilyon dolar oldu? Şimdi uzun süreli rehavet olduğu zaman devletten
teknolojisi gelişmiyor. Osmanlı o 25 30 yıllık rehavet döneminden sonra 1768-1774’da Osmanlı Rus Savaşı’na girdiğinde köprü yapacak uzmanı yok. Kalmamış. Kalmamış. Maalesef. Ve kırm çöküyor elimizden gidiyor. Ki o dönemde ilginç bir şey var. Şurada kitapta da var. Uğur Demir’in bir makalesi var. Bir Ukraynalı hatman bize sığınıyor 1764’te ve onun bir raporu var. Raporunda diyor ki gelin bize sahip çıkın. Bugün Kiev düşerse yarın sıra size gelir. Yani Kiev’e sahip çıkın diyor. Ki o dönemde ama tabii şimdi mesele şu. Devletin bir sürü problemi var o dönemde. Mesela üçüncü Mustafa devamlı Kanuni gibi başar elde edeyim. Ruslara savaş açayım diyor. 1757-1707 yıl harpleri sırasında
o dönemde 1750’li yıllarda biz savaşa girmiyoruz. Avrupa birbirini yiyor. Almanlar, Avusturyalılar, Fransızlar, Ruslar. Ragıp Paşa bir gün padişah diyor ki, padişah diyor ki bak derdim para mı? Eğer para istiyorsa Nedir neden İstanbul’a kadar iki tarafla altın dizerim. En son sadrazam tabii koca Ragıp Paşa en alt düzeyden başlamış memuriyetin kademe kademe tecrübeyle gelmiş. Bakın devlet konularında kademe kademe geldiğiniz zaman öğreniyorsunuz. Şunu diyor, padişahım diyor Osmanlı uzaktan bir aslan da benzer. Yakına geldiğiniz zaman pençelerini ve dişlerinin olmadığını görürsünüz. Onun sadrazamlığı dönemde devlet savaşa girmiyor fakat o ölür ölmez. Lehistan meselesinden dolayı Hüseyin’le savaşa giriliyor. Bakın orada da aynı hata var. Biz savaşı kısa süreli düşünüyoruz ve ona göre bir şey yapılmamış. 68 savaşı. Uzun süreli devlet politikamız yok. Yani tabii savaş uzayınca ne oluyor? Logistik, silah, askerlik yetmiyor ve o 6 senede Kırım kaybediyor elimizde. Ondan sonra bir Kırım sendrom oluşuyor. Kırım çünkü Müslüman bir toprak. Herkes Kırım’ı geri almaya çalışıyor. Fakat Kırım’ı almaya çalıştıkça bu sefer Ruslara daha fazla yer kaybediyorsunuz ve Pırut savaşından Kırım savaşına kadar 1853’e kadar Osmanlı’nın Ruslara karşı kazandığı başka bir savaş yok. Başlangıçta ikili üçlü yenerken Ruslara ilk defa 1768-1774 Rus Savaşı’nda teke tek bir savaşta Osmanlı’yı mağlup etmiştir. Osmanlı’nın asıl çöküşü 1768-1774 Osmanlı Rus Savaşı ile başladı. Kırım’ın elden gitmesiyle. Çünkü şeyde yok. Tabii onu şimdi daha rahat analiz ediyoruz.
1873 Rus’tan nüfus artmış. Osmanlı’nın nüfus artmıyor. Ruslar teknolojik hamleleri yapıyorlar. Mesela 93 harbi dediğimiz 1877-1878 Osmanlı-Rus savaşında Ruslar 800.000 kişilik ordu çıkarmış. Biz 300.000 kişi çıkarmışız. Bir kere sayısal olarak mücadele ediyoruz. Denge bozulmuş. Müslim birinci dünyanın savaşında. Çoğu şey oradaki Nogaylar, Tatarlar.
Daha önce Osmanlı nasıl Sıpları, Arnavutları, farklı milletleri kendi orduyla kullanırken, bu sefer Ruslar kullanıyor. Bugünkü Ukrayna şeyine yine de bir ölçüde ışık tutabilecek o Kırım’ın kaybedilmesi. 1774-1783 arası dönemde. Ukrayna’nın yaşadığı başka bir şey daha var. Orada mesela Katerina 1775’te bu Kazakların şeydeki, Dinyeper’deki Katerina o şeyi yıktı karargahını. Seç diyorlar oraya. Orayı yıktı 1775’te. Ve Ukrayna tamamen siyasi bir şey odaktan mahrum kaldı.
Tamamen siyaset dışına itildi ve gerçek anlamda Ukrayna’nın tam anlamıyla Rus hâkimiyetine girmesi bu 1775’tir Kırım’la birlikte. Burada yalnız Osmanlı’yla Ukrayna’nın bağı gelişti bu aşamalarda. O Kazaklar Tuna bölgesine nakledildi. Merkezlerini kaybedince. Tuna’da yeni seç kuruldu. Tuna seçi kuruldu.
Aşağı yukarı bugünkü Basarabya bölgesinde Tuna’ya yakın bölgede yeni seç kuruldu. Şunu anladınız yani Ukrayna ile Rusya arasındaki ilişkiler hiçbir zaman iyi değil. Ve her zaman aslında Rusya, Ukrayna’yı kendine rakip görüyor. Kesinlikle. Ve Ukrayna’da… Ukrayna’da her zaman Osmanlı’ya, Türkiye’ye ve Abatı’ya daha yakın. Daha yakınlar.
Ve ben bunu şöyle diyebilirim birkaç tane Hetman şeyinde. Vişneveski Osmanlı’yla çok savaşmıştır. Ama savaşmadan önce yine Osmanlı’ya tabi olmak için mürecaat etmiştir. Bunlar kontrol altına girmek istemeyen bir millet. Tabii tabii. Ukrayna’lıların karakteri o. Yani oradan Emin Liski. Biraz Kafkaslar gibi belki değil mi? Tabii tabii. Bu oradan Emin Liski gibi yine… Çoğrafi bu değil ama ona… Kurucu bir lider vasfına sahip bir kişi. İki yıl İstanbul’da esir hayatı yaşadığı sırada Müslüman olmuştur. Sonra bin bin yıldır Müslüman olmuştur. Sonra bir yıldır Müslüman olmuştur.
Sonra bin altı yüz kırk sekizde Kazakların lideri olduğu dönemde de Osmanlı’ya mürecaat etmiştir. Ve Kırım Hanı’nı’na da tabi olduğu bir dönem yaşanmıştır. Doroşenko aynı şekilde. Bak bunlar hepsi Ukrayna atamanlarıdır. Mazepa yani Osmanlı’ya sığınmıştır ve Bender de kısa bir süre ölmüştür. Şimdi bu da bir şey. Bu da bir şey. Bu da bir şey. Bu da bir şey. Bu da bir şey. Bu da bir şey. Bu da bir şey. Bu da bir şey. Bu da bir şey. Bu da bir şey. Bu da bir şey.
Bu da bir şey. Bu da bir şey. Bu da bir şey. Bu da bir şey. Bu da bir şey. Bu da bir şey. Bu da bir şey. Bu da beni çok tu pandemi dolayasıše iyi DONATTALIDA grabbing şey yapmaket elevatenąON LIACK OYUHAK工 nouvelle�
Doğrudan Türkiye’ye alınmışlardır bunlar. Gazaklar. Bunların bir kısmı Samsun’da yerleştirilmiştir. Bir kısmı Balıkesir bölgesinde yerleştirilmiştir. Bir kısmı Sakarya bölgesinde yerleştirilmiştir. Bunlara imtiyazlık beratı da verilmiştir. Mülteci mesele mi hiç bitmez? Tabii, Ukraynalılar bizim mültecilerimiz olmuştur. Peki hocam, isterseniz bir Kırım Savaşı’na…
Tabii ki 19. yüzyıl olması itibariyle benim uzmanlık alanımda… 1853-56 dönemidir. Ama genelde Rusların Doğu Avrupa’da artık Avusturyayı da saf dış edecek bir şekilde Balkanlar da ağırlığını koymalarıyla birlikte artık Avrupa’da bir Rus sorunu çıkmıştır. Bir Rus sorunu vardır. Hem İngiltere bunu
son derece hissediyor. O zaman Amerika değil İngiltere tabii. Amerika yani 1. Dünya Savaşı’nın ürettiği bir güç müdür yani? Öyle bir şey diyebilir miyiz bunu? Tabii, 1. Dünya Savaşı’nın palazlandırılır. Tabii, tabii yani öyle diyebiliriz. Bir zamanlar Dünya Gayri Safi Milli Asırasının %43’ünü hükmediyordu Amerika’ya. Yani 2 liranın 1 lirası yani. Bakın 1780 lirayı hani sen vermiştin ya o da öyle kaldı çeviri. Hilal’in sönüşü, Amerika’nın yükselişi. Bak orada bir şey geçiyordu.
Yani 1780’lerde Cezayir korsanlarıyla mücadele edemediği için Osmanlı’ya müracaat etmiştir Amerika. Deniz gücü yok. Yani sıfır deniz gücü. O dönemlerde kuruyorlar bu korsanlar Amerika’nın gemilerini iyice şey yaptığı için falan. İş savaş geliştiriyor. Tabii, tabii. Şimdi bu Rusların bir Rus sorunu var Avrupa’da. Ruslar artık o kadar Avrupa’yı bezdiriyorlar ki. Taci ediyorlar ki. O yüzden ben Kırım Savaşı’nı çok seviyorum. Putin hem Avrupa Birliği hem NATO’yu birleştirdi. Bir de mesele şu kamuoyu günümüzde sosyal medyada çok rahat etkileniyor. Şu anda Putin Bütün dünya milletleri tarafından olumsuz görülen bir figür haline geldi.
Yalnızca bak bu Avrupa. O zaman da bu Kırım Harbi öncesinde de aynı psikoloji var. O dönemde Macaristan’da Macarlar Avusturyalılara, Polonyalılar Ruslara karşı isyan ediyor. O zaman Polonyayı işgal etmiştir. Ruslar ve Avusturyalılar bunları katledince Osmanlıya sığınıyorlar 1848’de. Polonyalı ve Macar mülteciler bize sığınıyor. Avrupa kamuoyu Türkler Macar mültecileri kabul etti diye çok olumlu bir hava oluşuyor.
Yani Hatta bizim evçinin arabasının atlarını çözüp kendilerine arabayı çekmiştir. Yani bu kadar olumlu bir hava var. O yıllarda Rusya’da tabi palazlanmış, iyice küstahlaşmış. Diyor ki Orta Dokusları hima edecek bir anlaşma istiyorum. Osmanlı kutsal yerler meselesi var. Kudüs meselesi işte. Kutsal yerleri kontrol etmek istiyor. Tabii ilginçtir. Şimdi Kudüs bizim elimizde olduğu için. Kudüs herkes hakim olmak istiyor. Birisi merdivenleri temizliyor. Birisi Kamami Kilisesi’nin çatısını temizliyor. Herkes bir imtiyaz istiyor. Şimdi o dönemde tabi Osmanlı bunu kabul etmeyince Sinop’ta gelip dolanmayı yakıyorlar. İlginç bir şey. Fransa ve İngiltere Osmanlı’nın yanında savaşa giriyor. İşte bu artan Rus’ta etlediğine karşı. Artı o dönemde İtalya’nın birliğini kurmakta olan Pio Mente’de. Daha sonra İtalya haline dönüşecektir.
Osmanlı’nın yanında savaşa giriyor. Ve savaş alanı kırm oluyor. Yani tabi Osmanlılara vurup… Aslında o kutsal yerlerden başlıyor savaş. Orada Kudüs sorunu yani aslında ama bakın aslında biriken şey oraya dönüşüyor. Şimdi normalde bir Müslüman tabi bir stratejik olarak İngiltere Rusya’nın Osmanlı’ya karşı kazanmak istemiyor. İki, Kamoyun’da da olumlu bir hava var. Kamoyun’da zaman zaman böyle hava var.
Mesela Yunan İsyanı olduğu zaman. İngilizleri Avrupa Devletleri baştan buna karışmak istemiyor. Çünkü hepsinin sömürgesi var vesairesi var. Avusturya istemiyor. Fakat Kamoyun’da Yunan taraftarlarının sayısı artınca Rus’u ver Yunanistan’ın yanındaydı. O dönemde de Osmanlı sığınmacıları kurudu diye Osmanlı lehin hava var. Ve ilk dünya savaşı denir mesela böyle savaşlara. Kırım Savaşı’na da. Dünya savaşına da
Dünya savaşı aslında Kırım savaşı. 100 binin üzerinde asker gelmiştir. Kırım kuşatılmıştır. En son Sivas topal alınınca Rusya Çar I. Nikola’da ölmüştür. Teslim olmuştur. Mesela meşhur Flores Nightingale. O savaşta buraya geliyor. Selmiye’deki 1. ordada bir müzesi var. İlk defa o savaşta hemşireler yaralı askerlerin tedavisini geliştirdikleri için.
Eskiden yaralılarla bir daha savaşamazmış. Tabii. Hemşire desteğiyle yaralıları iyileşiyor. Bir süre sonra cepheye Yeni bir asker sürüyorsunuz. Tabii Paris konferansında Osmanlının Avrupa Devleti olduğu tanınıyor. Fakat aradan 20 sene sonra Her şey değişiyor. Biz borçlarımızı ödeyemediğimiz için bu sefer de Avrupa’da olumsuz bir Anlayış var. 1877-1878 Rus Savaşı’nda da Her şey unutuluyor.
Siz Avrupalısınız filan sınırlarınızı Biz sahip çıkacağız. Unut ya Avrupalılar. Ruslar Yeşilköy’e kadar geliyor. Yani. O zaman da da. Kırım Savaşı’nın Osmanlılığı ile olan çok daha bir sağlam bir köklü bir ilişki boyutu da vardır. Yani Mesela Osmanlı hakikaten o dönemde düşülebilebileceği en aşağı seviyeye doğru Düşmüştür. Yani o Kavalalı Mehmet Ali Paşa isyanı.
Bütün yani İstanbul’u tehdit etmesi. Mısır hediye mi? Mısır hediyevi’nin. Ondan sonra Osmanlıların Rusya’yı davet etmesi. 2. Mahmud’un. Tabi bazen zaman zaman da şey var. Mesela o dönemde Ruslarla ittimak yapıyoruz. Ya bakın şeyi çağırdık. Rusya’yı gelin bu adamı durdurun diye. Hediyeyi durdurun diye. Düştüğümüz duruma bakar mısınız? Bir valiyi durdurma.
Kendi valimize durmak için Rusya’ya yardım istiyoruz. Ve ondan sonra Rusya geliyor. Hediyevi durduruyor. Ona tabi belli bir ultimatum veriyor falan. Anlaşma oluyor. 1833 mü şeyi bu hünkâr iskelesi anlaşması yapılıyor. Rusya bu sefer 10 bin kişilik bir gücünü Boğazlar’da tutmaya başlıyor. 1840’ta komisyon toplanıp Rusya’nın bu hakimiyetine son veriyor. Avrupa’da
Devletlerinin bir şey haline geliyor. Hocam bu yüzden bu Kırım Savaşı ve sonrası çok önemli söylüyorum. O yüzden çok önemli söylüyorum. Rusya’nın kendi yaşam alanı olarak gördüğü yerde ki tavrı arz ettiği için Türkiye’den nirisler niris varındır diye bakmak açısından. Peki hocam şimdi şuyum merak ediyorum. Bugünkü durumumu merak ediyorum. Şimdi Rusya’nın Ukrayna’dan talep ettiği iki bölge vardı. Bundan önce Bağımsızlığa, ilan ettiler sonra da Rusya onlara tanıdı bir sefer sonra belli ki Rusya’ya onlar katılacaklardı. Zaten bu iki bölgenin tarihsel olarak Rusya’yla yakınlığı Ukrayna’nın diğer bölgenin olanları anladığım kadar daha fazla. Burası biraz daha Rus bölgesi ve oranın bir tutarlılığı vardı. Rusya niçin orayla yetimleri de gerisine yöneldi? Çünkü oraları alsa ve mevcut durum korusa Kiev’e doğru ilerlemezse belki de kamuoyun tepkisi bu denede olmayacaktır. Çok büyük bir kazançla tarihe geçecek. Yani büyük Rus İmparatorluğu’nun en önemli simalarından birisi haline gelecek. Ama şimdi dediğiniz gibi hırsına yenildi. Hırsı aklını açtı. Ve geopolitiği de yanlış okudu. Avrupa’nın bu kadar gerçekten sıkın kalacağını, sürekli Rus İmparatorluğu’na bu şekilde mağlubiyeti kabledeceğini bilmek istedim.
Bu akla mantığa uygun bir şey değil. E Avrupa askeri bir tepki vermedi ama ağır bir tepki verdi. Ben bunu daha sonra öğreneceğiz. Şu anda bilmiyoruz. Acaba orada Ukrayna’da Putin’i durduran güç sadece Ukrayna’lılar mı? Bunu daha bilmiyoruz şu an. Bilmiyoruz da.
Yani Putin yeni bir tarih yararlayacak. Buzarsa çok daha şey olur. Yani Putin şu anda mağluptur. Yani Putin mağluptur. Ukrayna’yı da alsa, Kiev’i de alsa mağluptur. Bunun sonu gelir. Nefret oluştur. Burada amaç Ukrayna’lıları, Rus’tanla birlikte büyük Rus İmparatorluğu’nun bir parçası yapmaktı. Ama fakat Kırım Harbi’nden devam edecek olursak, ikinci Kırım Harbi’ni ben şahsen öngörebilirim. Yani şu anda başlamıştır Kırım Harbi. Yani Avrupa buna tahammül edemez. Tahammül ettiği takdirde Avrupa diye bir şey kalmaz. Geçmiş olsun. Amerika Almanya’ya NATO’da harcamalar artır, artır, artır diyordu. Bir anda 50 milyar euro artırdı adam. 50 milyar da artırdı. Şu andaki psikoloji, Avrupa’nın psikolojisi şudur. Almanya artık tutuşmuştur. Daha yani 20 sene mi oldu? Bu da Almanya’ya çok kayıpları var. Almanya korksun. Yani şu anda Ukrayna’yı yutan Putin eğer buna müsaade edilirse Almanya’yı yutmayacağını kimse şey yapamaz. Türkiye en çok tehdit altında kalacak olan Türkiye’dir. Benim öngörüm şudur Putin doğrudan Yunanistan’la bağını kurar Suriye’de olduğu gibi. Ege Denizi zaten. Aslında biz oraya da hiç iyi çalışmadık. Yani Aşağı yukarı 1700’den başlayıp
Sonuna kadar devam eden Ege Denizi’nde Biz hep Karadeniz’de görürüz Rusları değil mi? Öyle alışıklığımız işte. Hayır Ege Denizi bir Rus denizi olmuştu. Çeşmede olmamız yakın gibi değil mi hocam? Tabii işte onlar. Dolayısıyla Şimdi bazen ihtirası Dizginlemezsen Nereye gideceğe belli olmaz. Tabii burada Mesela şu Önemli olan toprak almak değil. Rusya’nın, Ukrayna’nın nüfusuna ihtiyaç var. Benzer kültür olduğu için fakat bu savaş Ukrayna’lılar Ruslarla iyice ayrılacak. Benim gördüğüm o. Şimdi mesela Luhansk ve Donetsk ikisi de madenci şehir hatta ilginç bir şey. Luhansk 1795’te bir Rus amirali diyor ki Türklere karşı bize silah lazım. Bir silah fabrikasını İskoç mühendis Kaskoni’ye yaptırıyorlar. Luhansk da
Luhansk da Türklere karşı kurulmuş bir şehir. Sonradan büyüyor ve çevresinde o silah fabrikası ne tarafında Büyük bir şehir oluşuyor. Şimdi burada Tabii dediğimiz gibi o Brezenski Bu kendisi Ukrayna doğumlu bir Polonyalı Yani Analizini düzgün yapmış ta 97’e diyor ki kardeşim bir Auras İmparatorluğu’nu Rusya’ya kurmak istiyorsa Ukrayna’ya ihtiyacı var. Tabii o dönemde Ukrayna Rusya’nın nüfusu altındaydı sonradan Ayrıldı gitti vesaire oldu Şimdi fakat Burada bunu daha farklı bir şekilde ele geçirmek varken sopa zoruyla ele geçirmeye kalktığınız zaman Orada insanlar öldüğünde şehirler tahrip olduğunda Size karşı bir nefret oluşacak Yakınlaşacağınız Mesela bakın 2. Dünya Savaşı’nda Rusların Sovyetler Birliği’ndeki farklı milletlerin Almanlara karşı direnmesinden önemli sebebi Almanlar o kadar vahşet yapmıştır ki O kadar yakıp yıkmıştır ki Müthiş bir direnme gücü olmuştur. Leningrad 800’lük
863 Küsür gün Kuşatılıyor ve düşmüyor çünkü O Bakın Putin ne dedi konuşmasında Neonazi dedi bunlar O Kırklardaki nefreti yeniden kullanıyor. Tabii çünkü Rusların Orada Almanlara karşı o efsane bir direnişi Almanların zulmüne karşı bir şey olmuş Yani şimdi burada da Eğer ele geçiremezse şiddet artıracak Ele geçiremezse bakın Suriye’de
Girdikleri yeri yok ettiler Burada yapmıyor kendi Avrupa’nın Dilem arttıkça o yola gidebilir Bu sefer Karşı tarafta düşmanlık artıyor. Şimdi burada Putin buradan ya büyük bir imparatorluğu kuran olarak çıkar Ya da imparatorluğu çatırtadan biri Bence kaybetti Kaybetti yani şu anda Şunu biliyorum. Bundan sonraki kazanç bile kazanç sayılmaz. Kazanç sayılmaz çünkü karizma gitti.
Bir de yani sadece Avrupa olarak düşünmeyelim. Aslında Şu Polonya şu anda Ukrayna’nın Gidiş Dikten sonra sıra kendisine geleceğinden yüzde 100 emin ve haklıdır. Sonraki hedef Polonya hatta peki Çek Cumhuriyeti Estonya’dır. Çek Cumhuriyeti’dir. Doğu Almanya’dır. Eski Sovyetler Birliği’ni yeniden kurmaya çalışıyor. Bütün Balkanlar
Doğal şeyler artık bu korku uyanmıştır. Bunun karşısında Putin’i yapabileceği bir şey yoktur. Bu Putin Kendi şeyini Nedir bu İhtiras Kendi zıddını Yaratmıştır Ve onu yenecek kadar da güçlüdür. Bir de Avrupa destekli. Bu savaş yayılır mı yoksa bu Putin tek başına deden bu iş de çoğaladı. Bu savaşın büyümesine Gerek yok. İşin doğrusu Avrupa bunun yayılmasını ister. Putin’i daha çok mahvetmek ister. Putin’in ekonomik gücü buna yetmeyecektir. Putin sadece bir petrolden doğal gazını ibaret. Aslında yani iktisada açıdan Öyle son derece güçlü bir deniz değil mi? Borsaları kapalı para piyasası kapalı. Ekonomi daha 1990’larda neydi? Ve hocam galiba Rusya’da da buna karşı beklediği iç desteği bulamadı. Kırım’da bu destek vardır Putin’in arkasında. Gürcistan’da bile nispeten vardı. Bugün bu destek yok. Kendi içinde bile sıkıntılar var. En yakın oligarklar bile ya bir dakika diyorlar. Çünkü onları da çıkartacaklar. Bir öngörü olarak şunu da söyleyebilirim bu konuşmaların içerisinde. Türkiye çok çok korkak çekimser davranmaya gerek yok. Biz Ukrayna ile olan, Polonya ile olan, Kafkasa ile olan tarihi, jeopolitik, coğrafi, kültürel bağlarımızı hissetmeliyiz. Nasıl Putin hissediyorsa.
Putin bakın nasıl sarıya vurgu yapıyor. Biz de yapalım. Putin’in gerek makalesi, gerek sonrasında yaptığı konuşmalar. Özellikle Brest-Litovsk anlaşmasına vurgu yapması Bende bir tedirginlik yarattı. Bakın Brest-Litovsk ile ilgili bir not aldım. Şimdi Şimdi şurada Bizim Berlin Berlin Erhan bu arada Brest-Litovsk’un ne olduğunu bir özetlesin de izleyenlerin arasında bilmeyenler olabilir. Çarlık Rusya’sının yıkılmasından sonra Osmanlığın da dahil olduğu Kafkasa’nın, Doğu Avrupa’nın kaderini belirleyen Yani bizim doğu sınırımızı belirleyen bir anlaşma Tabi orada daha sonra o anlaşma var. Anlaşma çok tarafları var. Almanya, Avusturya, Belize’den, Ukrayna var. Yani bizim bir piyes yani platform of international and Eastern Europe’ın Stadiz’de bir grubumuz var.
Dergi çıkarıyoruz, sempozimler yapıyoruz falan. Şimdi bu aşamada Brest-Litovsk ile ilgili bir oturumda yapacağız biz yine. Arkadaşlarımız Enis Şahinbey, Mustafa Sarı bunu ele alacaklar. Brest-Litovsk çok önemli. Putin durup dururken Brest-Litovsk çok önemli. Çok önemli. Şimdi esasında bakın Berlin Sefirimiz Hakkı Bey. Osmanlı Arşiv Belgesi var.
Tırnak içinde şöyle diyor. Rusya hükümeti sözde ahalinin istikbal tayini hakkını tasdik eylemiş ise de Bakın, Finlandiya ve Ukrayna haklarındaki muamelattan anlaşıldığı üzere Bu sözde bir keisiyettir. Ve hakikatte bol şevkler dahi çarlar kadar emperyalisttir. Bitti. Benim için gerçek bu kadar. Benim 1918’deki Berlin Sefirim Bunun hükmünü vermiş tabii.
Biz daha önce Kars Ardahan’ı Batumi kaybetmiştik. Çallık Rusya’sı 1878’de almıştı. Daha sonra çökünce bu sefer bizi geri aldık. Ama Batumi kaybettik. Daha sonra Batumi Daha sonra anlaşmayla Gürcistan’ı veriyoruz. Ruslar durup dururken bir şey yapmazlar. O arada bir devrim yapmış, bol şevk devrim yapmış. Yeni bir konsepti Dünyaya bir algıyı Göstermeye çalışıyor. İşte bu muhtar cumhuriyetleri de bunun içindeki propaganda malzemesi olarak kullanıyor. Hepsi o kadar. Ama aradan bir sene geçtiğinde sonra bunların hepsini kaldırıyor ortadan. Emperyalist bir sömürge şeyini sürdürüyor eskisinden daha. O dönemde de Atatürk şeyi kullanmıştı. Yani bu Sovyetler Birliği’nin Emperyalizmi karşı biz de savaşıyoruz diyor. O dönemde mesela Buhara Müslümanlarının verdiği para desteğiyle de Rusya’dan O parayı da
Birlikte silah geliyor. Tabii Ukraine’e buharlar veriyor. Lerin bir kısmını kendi Nato’yu bize gönderiyor. Ciddi olarak silah, tüfek İstiklal savaşlarında destek gelmiştir. Tabii burada Stalin’in meşhur şeyi vardı. Bizi Nato’ya iten Karzardahan ve Boğazlar istiyor mesela. Boğazları ve Karzardahan istiyor. Tabii onlar istiyor. Tabii burada Dediğimiz gibi Yani orada Çocuklar, kadınlar, masum bir sürü insan Katlediliyor. Bir savaş var. Şimdi burada bu daha büyürse Daha cihye gidecektir. Bakın Suriye Hali ortada. Irana hali ortada. Yarım milyondan fazla insan oldu. Tabii burada Avrupa Kendi medeniyetinden olduğu için Daha erken müdahale ediyor. Gerçi Balkanlarda Ektif etkili Kendi medeniyetinden olduğu için Gerçi Balkanlarda Erken müdahale etmediler. Clinton olmasaydı belki de uzun yıllar müdahale ediyor. Şu anda mesela Avrupa’da denen şu 2. Dünya Savaşı’ndan sonraki ilk savaş Peki Bostan’a ne oldu? Onu hiç hatırlayan yok. Onu unutturmuyoruz. 2. Dünya Savaşı’ndan sonraki ilk savaş bu değil. Bostan’a büyük bir katliam oldu orada. Orada taraflardan birisi Müslüman’lar oldu. Basında tartışılıyor işte
Bunlar bizden bunları kabul ederiz. Mesela Suriye’den mülteciler geldiğinde Set çekiyorlardı. Tabii burada herkes kendi medeniyetini insanlarla korur. Ama burada İnsanlık derdesiyle saklıyorlar. Ama tabii burada Ciddi olarak Savaş uzadığı takdirde Putin vazgeçmez kolay kolay. Valla ben vazgeçmediğim… Her iki tarafında Şerefini kurtaracak bir böyle bir anlaşma yani Bir anda Putin diyecek ki kardeşim ben buraların özelliklerini, sentanı ben de senin üstüne gelmeyeyim. Ama Ukrayna bugün masaya kırmla girmiş. Korkunç bir şey. Ezberleri bozuyorsa. Moskova’dan filan çık kırmı verin diyor. Elini üstten açıyor. Olağanüstü. Elini üstten açıyor. Orada Japonya galiba bir yerleri istemiş. Ağva şey adalar istedi. Rusya’nın işgal ettiği adalar vardı orada. O adalar istedi. Tabii şöyle Şimdi bakın Siz kendinize nefret edilen bir fikir haline getirirseniz. Bu sefer Tek bir güçle mücadele etmeyeceksiniz. Yani Bütün dünyada Herkes katılacak. Herkes tarihi hesabı. Herkes tarihi hesabı. Hayır bir de Kamuoyları Hükümetlerin Çıkarları farklı bile olsa Kamuoyu hükümetlere yönlendirecek. Yani şimdi Almanya ithali baştan çekimsel kaldı ama sonradan topa girmek zorunda kaldı. Çünkü kamuoyunda
Bakın burada şey yok Suriye’deki Bahşet görüntülerinin onda biri yok. İnşallah da olmaz. Yani o Suriye’de insanların Bombalarla yok edilmesi sivil Vallahi benim çok fena görüntüler var yani. Fena görüntüler var. Ama askeri. Şey değil. Askeri yeri vuruyor. Suriye’de siviller de vuruldu. Burada da vuruluyor. Çocuklar ölüyor mu? Yani şöyle Suriye’de olduğu gibi bodoslama girmedi Rusya buraya. Ama Direnme artıkça bu büyüyecektir de daha çok sivile zarar verecek.
Ya da büyütme. Büyüktürüp de karizmayı iyice çizmektense Hani bir görüşmelerde bir uzlaşmayla noktaladın bu işi fazla büyütmeyelim. Sen de rezil olma ben de rezil olmayayım. Şimdi bizim Türkiye’deki bu Siz de girişte ilk programın başlangıcını da belirttiniz. Hakikaten teşekkür ederim. Aynı düşünceleri paylaşıyorum. Yani bir bilgi kirlenmesi var. Bir sefaleti andırıyor bu. Yani bakın Amerika 3-5 gün boyunca uyardı. Ukrayna’yı işgal edecek.
Bizimkiler ne dedi? Hayır böyle bir şey yok. Bu Amerikan emperyalisti Putin’i Efendim karalamak için bunu yapıyor. Putin de reddetti. Bakın Dedi ki hayır böyle bir niyetim yok. Şimdi bizimkiler Şimdi Putin şeyini desteklediler. Putin haklı. Böyle bir şey yapmıyor. Aslında Amerika iftira atıyor. Bakın Arada 22-23 Şubat geldi. Luhansk ve Donetsk’i istedi. Buranın bağımsız olduğunu
Ben ilan ediyorum ve tanıyorum dedi. Bizimkiler Utanıp özür dileyecek yerde Biz yanılmışız. Bu Putin meğer kötü niyetleri varmış diyecekleri yerde. Bakın Ne dediler? Efendim Haklı. Buralar Putin’in de zaten. Buralar zaten Rus’tu. Değil mi Begür Rus olarak? Ya kardeşim buralar belki şu anda nüfusu Rus olabilir ama Buralar 16-17-18’de neydi? Buralar Tatar’dı. Nogay’dı. Biraz daha açığa gidiyorsan, azlarına kadar gidiyor. Yani böyle bir sanki şu anda buralarda Rus nüfusu var diye Buraları Rus kabul edemeyiz. Ruslar buradaki nüfusu arındırdılar. Etlik temizlik yaptılar. Halini düşün ya Kırım’da Tatar kalmadı yani sonra Mustafa Cemiloğlu Kaç yüz bin Tatar getirmişti. Gidin Cemiloğlu’na sorun. Cemil Kırım’ı oğluna sorun oradaki Vahşetleri
Yani o Kırım’ın şu anda yüzde kaçtır? Beş bile değil. Orada aynı şey yaptı. Rus’ya Katerina zamanında başladı bu arındırma. Aşama aşama devam etti bütün o ahıstıkat sürgünleri Efendim bütün o yani bu mesela bugünkü bu Türkiye başlangıcı yanlış mı okudu oradaki vaziyeti? Okuyamadı. Bizim belli bir kamuoyu var. Zaten evlere şenlik bu Putin’ci olduğundan artık Herkes değil ama.
Türkiye Çok dengeli bir dış politika götürüyor kendi çıkanların ölçüsünde. Luhansk falan Bamslı ile Onunla yetinmedik. Keviği aldı. Almaya çalışıyor daha doğrusu. Alsaydı ne olurdu? Büyük bir zafer kazanırdı. Bütün Avrupa deliğe girer miydi? Aslında ben şöyle diyorum.
Ukrayna’nın bu direnişi hem Türkiye’nin hem de Avrupa’nın Rusya karşısındaki adzini ortadan kaldırıyor. Ortadan kaldırıldı. Ukrayna yeni bir tarih yaptı. Millet olma Vasfi kazandı. Bizim Çanakkale’miz gibi. Kurtuluş Savaşı. Tabii tabii olup olmadığını göreceğiz. Vallahi ben şahsen bundan sonrasını önemsemiyorum. Ukrayna Rusya’yı bitirdi. Yani bu beş gün boyunca bu büyük bir süper güce bu kadar direnmek Demek ki artık
Şu çıktı. Türkiye yakın bir büyüklüğü var. Bir ucundan bir ucu 1200 kilometre olan bir ülke. Teknolojisi var. Uçak sanayi var. Silah sanayi var. Gelişmiş nitelikli ürün satıyor. Muazzam bir tarım ülkesi. Düz. Tabii şey var. 19. yüzyılda yaşayan Rus şair Fyodor Ivanovich Tudcevin
Dizeleri var. Bu aslında Rus’un Geçenlerde Putin de bir çocuğa söyledi onu. Bu en güzel şeyi bu anlatıyor. Yani bakış açısı bu. Kendi açılarıdan haklılar. Yani Çünkü 17 milyon kilometre kalorilik bir ülkeyi yönetiyorlar. Diyor ki Rusya akıllı anlaşılmaz Arşınla ölçülmez. Yani ölçülüğe ölçü yok. Kendine astır. Rusya’ya sadece iman edilir. Bu bakış açısıyla. O iman edildi de tabi olunur diye çevirmek lazım. Kendilerine öyle şey yapıyorlar. Bu tabii bu şu. Yani o Rusya’ya Öyle inanıyorlar. Tabi bu yazıda da bu var. Tabi bu insana yanlış da yaptırır. Bakın bazen Aynen o yazıda muazzam bir kibir de var. Kibir var canım. Evet evet. Benim söylediğim şöyle bir şey var. Bizim tarihte başımıza gelen birçok bela Aşırı tarihe taptığımızdan oldu. Ben buna tarih seyirlenmesin. Eleştirel aklı kaybettiğiniz zaman mahvolur. Yani şimdi kendini Kanuni zannedersen
Üçüncü Mustafa gibi kılımı kaybedersin. Mesela 93 alibi 1877-1878 Osmanlı Rus Savaşı Savaş Kazanma ihtimalin yok. Çünkü askerin yok. Yani asker yok sayısal. Teknolojin zayıf. Atıyorlar tutuyorlar. Ruslar kim bize posta koymuşlar. Yani alttan alıp diplomasi lider edebilirsin. 300 çadırla geldik 300 çadırla Anadolu’dan geldi. Hesapsız kitapsız. Hareket edersen
Veya daha sonra işte gidip Yine farklı şekillerde hareket edersem Bu sefer Tarih seni zehirliyor Kendi gücünü Görmüyorsun tarihteki bir yansımanı görüyorsun Bu sefer büyük hatalar yapıyorsun Bu için de böyle yapmış olabiliyorsun. Çok aşırı büyük hata yaptı. Tabii. Bu yüzden büyük işlere karşı. Duracağın yeri bilmesi lazım. Lider Düğünü bilecek. Doğru yerde duramıyor. Mesela 23’te Lozan’da Boğazlarda biz istediğimizi alamadık. Atatürk zamanı yaydı.
Tabii Hatay’ı alamadık. Zamanı yaydı. Musul’u alamadık. Ama 15’ine sonra hepsini almış. Mesela 36’dan Montre de Boğazları düzeltti. Hatay’ı Kendi vefat sırasında Gündeme getirdi. Hasta haliyle gitti aşağıya. Mesela Musul’la da çok uğraştı. Gücümüz yetmedi ona. Çünkü Petrol son derece Musul ve Selenik’i de iftiri vardı. Yani o Bu dediğimiz gibi O anda Bu dediğimiz gibi O andaki gücünle onu alamıyorsan zaman içerisinde yayıp Almayı denesen ama uygunun zaman gelecek. Şimdi burada Belki de şu oldu Tabii Putin Bütün stratejistler, askeri, uzmanlar da hep televizyonlarda Donatsklı, Lutsk Donatsk bölgesini alır Bırakır diye düşünüyorlardı. Ama Çevreyi kuşatmışlardı. 130 bin kişiyi götürmüş. Kafasında bir plan vardı. Muhtemelen rejimi Korkutarak Rejimi çökertti. Acaba NATO’nun hareket edebileceğini ve askeri olarak zafet içerisinde olacağını gördüğü için mi buna ceseltti? Başlangıçta böyle bir plan yoktu da. Burada bir tuzak kurma olayından bahsedebiliriz. Yani şey Bu Biden’ın Biz Ukraine’ya asker göndermeyeceğiz diye Israrla belirtmesi Pek mantıklı görünmüş. Putin’i gel gel yaptılar. Aynen ya. O da ordu tuzağa düştü. Tabii tabii.
Ama bizim mesela bu malum çevreler açısından bakarsak belki aslında Biden haklıymış. Çünkü yani asker göndermeyeceğiz diyor. Ondan sonra İşgal edilecek diyor Ukraine’a. İşgal ediliyor. Hala Suç Putin’de değil Amerika’da. Bir de asker gönderseydi oraya ne olurdu? Aslında bunu Biden planlamış olurdu. Bir yandan da böyle düşünmek değil. Devletten hassasiyetler var. Rusya’da bir yakın çevre doktoru değil. Yani kendi çevresindekini. Gürcistan gibi, Ukrayna gibi bölgelere Farklı güçlerin girmesini istemiyor. Orta Amerika’ya nasıl Amerika’yı Büyük ülke olarak da haksız diyemezsin ama. Amerika’nın nasıl girmesini Hatırlıyor musunuz bir Alman ameliyat şey dedi Putin kendisine saygı duyulmasını istiyor dedi. Sonra istifa etti. Deniz Kuvvetleri Osman tanıydı. Tabii Rusya’nın İmparatorlukların özelliği şu. Rusya’nın İkinci katana büyük hükümetler Almandır. Maraşer Münih Almandır. Mesela bizim Petro vasiyet namisi diye bildiğimiz Sıcak Denizleri inme şeyini aslında yazan Maraşer Münih’tir. Petro değil. Rusya’nın Tertesi Almanlar tarafından. Çok ciddi Teknik ve şey uzmanlar olmuştur 19. yüzyıl boyunca Devam etmiştir bu. Mesela İskoç, İrlandalı, Amerikalı farklı minnetleri kullanmıştır. Bakın bugün Rusya’nın Dışarı Bakanı Ermeni kökenli. Savunma Bakanı Türk kökenli.
Başbakan Ermeni kökenli. Bir İmparatorluk olduğunu gösteriyor orada. Yani bu arada Onlar farklı milletlerden bile olsalar Rusya’ya hizmet ediyorlar. Evet. Burada Amerika’nın tavrını İyi anlamak lazım. Amerika hakikaten Yani Çok acele davranmadı. Sabırlı bir bekleyiş ile Putin’in Hamlelerinin Tam olarak gerçekleşmesini Bekledi Bence doğru yaptı burada. Yanlış yapmadı.
Ama olan Ukraynalılar oluyor. Ukrayna artık Oradaki insanlar oluyor. Ama Putin’in gerçek niyetinin artık Dünya kamuoyu tarafından Anlaşılacağı bir şeye ulaşıldıktan sonra Bir aşamaya ulaşıldıktan sonra Bakın Nasıl hızlı hareket etmeye başladılar. Yani Putin işte budur buyurun dediler. Ve şimdi karşısında Amerika’nın öncülüğünde büyük bir şey oluştu. Bu arada Doğu Avrupa’nın ne kadar mazlum halkları varsa onlar da bir Sıkı sıkıya kendilerine Bir araya geldiler kenetlendiler Yani Putin’in hiçbir şansı yok. Rusya durduk yerde karşısında bir blok oldu. Erken hareket etti belki. Tabii tabii. Bu kadar büyük gücün ne yapacağı belli olmaz. O güç bozar diyorlar da işte o şey de bu yani. Ne yapabilir yani bu saatten sonra? Çıkmaza girdi. Şiddeti artırması en büyük bir şey yani korku hakikaten.
Yani şimdi bak bugün Bir yerde açıklama vardı Almanya’nın depolarında gaz kalmamış diye konuşuyor Ruslar ya. Almanya’nın gazdaki Rusya bağımlılığı yüzde 50. Sizin yer altı depolarınızda diyor yüzde 25 gaz kaldı. Bu ne demek? Biz gaz göndermediniz takdirde kışın bütün Almanya dolar demek. Almanya donmuyor sanayi de gider. Sanayi de gider de insanlar ısınamazlar. Mesela bu Ciddi bir problem. Yani hep şu denir de hatırlarsan Anavatan iktidarı zamanında Türkiye’ye Rus gazı geldiği zaman Rusya’yı biz aşırı mahkum edeceksiniz diye tartışıldı o dönemde. O dönemde onun üzerine sonradan İran’dan gaz alındı vesaire alındı çeşitlendirilmeye çalışıldı. Fakat şunu görüyoruz Almanya bizden daha fazla bağımlı. Almanya’nın bağımlığı yüzde 54 Türkiye’nin bağımlığı yüzde 33. Rus doğal gazına. Bizim farklı kaynaklarımız daha fazla Almanya daha fazla.
Büyük devletin sinirlerine fazla bastığınız takdirde Farklı düşünemeyeceğimiz hayal edemeyeceğimiz şeyler yapabilirler. Yani ben korkarım. Yani onu bilmiyoruz. Bilmiyorum. En aciz olduğu yer burası. Bu çocuk ya. Ne demek ya nükleer şeye kuzuya geçirmek sen dalga mı geçiyorsun ya? Şuna bak ya büyük devlet böyle davranmaz. Uykuya da efendim ya kendisinden orantısız küçük olan bir güç karşısında Tutmuş nükleer şeyini kozunu kullanmıyor. Amerika’ya karşı kullan. Ne alaka tutup da Ukrayna’ya çeviriyorsun nükleer şeyi. Elindeki her şeyi kullan. Böyle bir devlet olur mu Allah aşkına? Almanya’nın gaz depolu. Hayır yani tutup Avrupa’ya bunu yapsa dese ki bakın canınızı yakarım anlarım. Ukrayna vesilesiyle elindeki en büyük kozu da elden çıkardı. O da işe yaramaz oldu. Bakın. Yapabileceği en son kullanması gereken şeyi en başta kullandı. O da artık. Mesela taktik nükleer silah kullanabilir mi? Mümkün değil ya kullandığı zaman o farklı bir dünya soru gelir. Yani ta 1900 elden başlayıp 90’lara kadar süren bir dehşet dengesi yaşanıyor. Artık o şeyler değişti artık. Tabii. Mümkün değil.
Nükleer bomba. Japonya atılan nükleer bombanın çok çok kat kat üstü geldi. Hatta 20 başlıklı füzeler var. Hatta ben bu nükleer de çalışmış bu füzeler de çalışmış. Azerbaycanlı Konuştum da o zaman da Rus ordusunda o işler yapmış. Aynı yere diyor. 5 tane başlık düştüğü zaman diye yer kabına çok büyük zarar vereceği tahmin ediliyor. Tabii aynı anda 5 tane düşer mi düşer mi düşer mi. Çünkü ne olacağını bilmiyoruz. Fakat burada problem
Eğer batı ölçüyü kaçırıp Fazla köşeye sıkıştırırsa bu sefer ne yapacağı belli olmaz. Nükleeri ben hiçbir şekilde seyrediyorum. Ama öbür şeyde benim en büyük korkum. Kazbolları bozulur. Bakın bakın en büyük korkuşu. Uluslararası uzay istasyonu var ya ISS. O dedi Avrupa’ya düşebilir dedi. Tamam yani işte bu tip şeylerden korkulur. Aslında bunlar sinirlerini bozulur. Tabii tabii. Bunlar korkulur.
Mesela Kiev’in etrafı şu anda çevrilmiş. Hakikaten benim düşüncem orada. Kiev bu kuşatmayı nasıl kırar? Mesela Askeri açıdan Rusya ile mücadele edebiliyor ama Tamam şimdi etrafı lojistik bütün şeyler kapalı. İkmal vasıtaları tamamen Orada imkan var. Yeni bir harita yayınlamış. Rusya bunu istiyoruz diye. Ukrayna’nın Doğusunda
İki bölgeyi, Batı’sında bir bölgeyi istiyor. Batı’yı da mı istiyor? Batı’da bir bölgeyi. Yani o ilk başlangıçta ben hiçbir işgal niyetim yok, savaş istemiyorum diyen Putin Bugün neler yapıyor? Hatırlanması gereken şeyler bunlar ne kadar ilginç değil mi? Daha bir hafta önce şey yapıyordu. Ben barışçıyım diyordu. Bizim futbol takımlarının şeyine benziyor. Bu adamı transfer etmeyeceğiz deyip sonra transfer ediyorlar ya. Onun gibi gidiyor. İlginç şeyler yani. Ama burada
Yani ciddi bir Kırılma noktaları yaşanıyor. Bu Son 30 yılda şöyle düşün 45’ten 90’a kadar Stabil bir dünya gördük. Her şey çizilmiş, sınırlar çizilmiş, ideolojiler çizilmiş. 90’dan sonra tarih çok farklı değişmeye başladı. Önce Balkanlar’da başladı. Sovyetler Birliği çöktü. Arap Ülkelerinde oldu. Şimdi Doğu Avrupa’ya geldi. Tabii bu
Her ülkeye iyi yönetecek liderleri ihtiyaç var. Yani kendi liderleri ülkelerine Çitli olarak İyi yönetmeleri lazım. Yapılan bir yanlış Her milletin Kaderini Bütün dünyanın kaderini Bir de şu açıdan da olaya bakmak lazım. Yani mesela Hakikaten Ukrayna Batıyla Bütünleşmiş bir halk Batıyla bütünleşmiş derken neyi kastediyorum? Demokratik değerleri benimsediğini Söylüyor ve hakikaten de öyledir.
Altyapısında bunlar var. Yani batılı bir devlet Ukrayna. Bu özellikle Polonya Hakimiyeti her ne kadar bir kolonizasyon şeyi getirdi ise de Bir süreci yaşattı ise de Ukrayna’ya Aslında Ukrayna toplumu daha Mağduristan’dan da, Belarustan’da, Polonya’dan da daha demokratik Daha demokratik, daha batılı değerlere Yakın Bir şey Mesela Gogo Ukrayna’dan çıkmış
Ama şey diyor Gogolu diyor kim Putin yazısında. Gogolu diyor hem bize hem Ukrayna’ya hitap eder diyor Gogolu kimin diyor Gogolu Ukrayna’dır, Ukrayna’lıdır Ve de hakikaten Gogolu’da Büyük bir hüzün Büyük bir Zırap Fışkırır bütün yazılarından Gogolu esasında o Ukrayna’nın Tarihsel anlamda kimliğini bulamamasının yaratmış olduğu bir bunalım Şeyidir Ama hocam
Bunalım şeyidir Kazaklı da sizden daha önce yazdı Elbette Onu o Taras Bulba’yı Gerçekten hayranlıkla Ben birkaç kez okudum hala da okurum Filmi de güzeldi Olağanüstü bir şeydir Tabii şey var şimdi mesela Sembolleri çok şey hatırlıyorsanız Azerbaycanlı birisi mesaj şey atmıştı
Gürcistan’ı 808 2008’de işgal etti burayı da 2002-2022’de diye Şimdi bunlar hem tarihlere takarlar hem Sembolleri mesela St. Petersburg’ta Sinop Caddesi diye cadde Kalişnikov Caddesi’nin ismini Sinop Caddesi yaptılar 1952’de Sinop İş Merkezi var İş merkezinin önünde de Sinop baskını yapıp Kırım Savaşı’nda Bizim donanmayı yakan Komutanların üstleri var Yani zaten şey ilginçtir Avrupayı veya Balkanları gezerseniz Her yerde Türklere karşı savaşma Heykelleri görüyorsunuz Ki Macaristan’da Tabii daha ilginç şudur Altta bir Türk yatar üzerinde birisi süngür saplar filan çünkü o Sembolize ediyorlar Petronun ayağının altında yılan vardır mesela o yılanın Osmanlı’dır falan hep Osmanlı’dır O yani şeytana benzetirler o yılanda zaten şeytanın bir şeyidir Bütün o Osmanlı padişahları Şeytanlaştırılmıştır o resimlerde bile bu Petronun Heykellerinin altında ayağının altında yılan vardır o hep Osmanlı’dır yani o yılan Tabii tabii Tabii şeyi de söyleyelim burada en son Montur anlaşmasının şeyini söyleyelim tabi burada İnternette Çok farklı çevirler Dolaşıyor bunun en düzgünü Sahi Mera’yın Montur-u Boğazları Konferansı tutaklar bir gelendir Yani bu kitap Hem anlaşmalarını İngilizce Türkçe Fransa metinlerini verir Hem de O görüşmelerde ne konuşuldu ne edildi Onları Üzerinde durur Türkiye Dediğim gibi çünkü bakıyorsunuz orada Mesela bir yerde internette Türkçeler geliyor Bağlama limanı diyor Mesela orijinaline bakıyorsun Üst diye geçiyor veya mensup olduğu liman diye geçiyor Şimdi Bu metinleri de düzgün yerlerden okumak lazım
Şemalalla vesaire ile hareket etmemişim millet şema yapıyor Şo olursa şolur şolur öyle değil Met daha çok En temiz o Harita Geldi de Rus tevizuna yayınlandı iddia ediliyor Bilemiyoruz ne oldu ama bir fikir vermezseniz bakın Rusya’nın televizyona yayınlanan Karadeniz bağlantısını kesiyor tamamen O karadeniz bak yani Niye böyle bir yerde istiyor Rusya diyorlar Evet yani tabi yani Ukrayna’yı tamamen mahvetmiş Ukrayna diye bir orada yaşaması mümkün olmayan Doğuya alıyor Moğol’u kıyısına alıyor karadeniz’e tamamen kapatıyor Olan bağlantısını kesmiş Bütünüyle Dinyeper’in de tabi ki denizli olan şeyi tamamen Ukrayna şeyinde bir taraf edilmiş Ukrayna tamamen Yani bütün Bu herhalde anla masaya böyle bir şey oturmak istedik Kuzeyde Belarus olduğu için orası da Rus demek Değil mi Aslında yok edilmiş Batı ile bağlantıyı da kesiyor Orayı da almış bakın o batı ile bağlantıyı da kesiyor Dinyeper denilen yer bizim aslında özü dediğimiz yer özü nehrini Evet şeyleri de unutuyoruz Doğruysa bilemiyoruz bu haritayla masaya oturacağı iddiası Öbürü Kırımap oturdu da bunun oturuyor
Ama şu olabilir Tamamını ele geçiremezse belki de böyle kendine stratejik Gördüğü Donetsk dışında bölgeleri ele geçirip Öyle daha Azaklı olan bütün bağını koparmış Karadeniz kıyısı yok zaten Bütün tamamen karede bir şeye mahkum etmiş Ukrayna’yı Odessa filan da gidiyor Tabi tabi Odessa maddessa hiçbir şey kalmamış
Tabi büyük ihtimalle olacak bir şeydir ama belli iki tarafta elleri yükselterek böyle masaya oturmak istiyorlar herhalde Yani Sadece bir iddia olarak Yayınlanıyor O Kimin gücünü yetecek zaman gösterecek ama burada en önemli şey kamuoylarında çok olumsuz bir imaj oluşturdu bu olumsuz imajı Rusya’da buna Halkın bir tepkisi var Rusya bir demokratik ülke değil Rusya bir baskı rejimi filan filan ama buna buna rağmen Halka bir tepkisi var sen de bu tepkiyi gözlemliyor musun Şöyle Rusya’dan Şu anda oturan Görüştüğüm kişilerde ciddi bir Tepki olduğunu Tabi bu Tepkilerin bir süre önce gösterilenin yasaklandığını söylediler normal hiç tepki olmazdı orada biliyorsunuz Hatta Pandemi döneminde de Tepkimi bitmiş bir şey olmadı Hayatta ne yaşadılar Rahat rahat eğlendiler Fakat bu tepki Orada Putin’i koltuğumda edebilecek bir tepki olmaz Hatta televizyonlarda bazen şu diyorlar Rus devlet aklı
İşte Putin’i yerinden indirilme vesaire mi Putin dediğiniz Devlet başkanı Zaten şu anda Rusya 22 yıldır Rusya’yı yöneten Yersinden sonra Rusya’ya ayağa kaldıran Şimdi Tabi burada Bu Putin’i devirmez mi bu Farklı bir yok bu Putin’i devirmez de yani aslında Rusya’da Yine taşların yerinden oynadığı gibi bir Bir yeni bir Psikoloji ortaya çıkmıştır sosyal psikoloji ortaya çıkmıştır Yani devlet ağırlıklı bir toplum olmaktan Rusya Bu olaylardaki tavrıyla Çıkabilir Biz yani Rusya’yı savaş yoluyla Uysallaştıramayız Yani Rusya’ya içten gelen değişimlerle ancak Dünyanın Faydalı bir Üyesi yapabiliriz ve Buna çalışmalıdır Rusya kendi içerisinde refah toplumuna dönüşmüş bir kitle var çok kalabalık değil Bu kitle Rusya için de etkili bir kitle Oligarklar bile Putin’e bir dakika ya falan demeye başlayınca problem var demektir Çok önemli değil Tepki kondukça Putin daha serteşir Bu sefer tepki artacak artacak Yani bir kısır düngüye doğru gidiyor ama orada problem şu Dediğimiz devlet Rusya devlet başkanı
Çok Kudretli bir devlet başkanı Yani öyle Üzerindeki etkisi Kudretli olmakla beraber Erhancığım burada Zamana yayılır Bu büyük kudretli liderin ve Bu güçlü otoriter devletin en büyük mağduru da Ruslardır Rus halkıdır Ama otoriter liderlerin geliştiği halkı da mağdurdur zaten böyle Halklar mağdurdur ve bu halkı Esasında Bu devletten kurtarmak da gerek Bu devletten kurtarmak da gerek
Bu devletin yapısı Bizim işimiz Bunlar Ruslar karar verecek ama Gerçekten batılı değerlerin Yine bu halklar tarafından da Çok o kadar Şey olmadığını yabancı olmadığını da düşünmek gerekir Bu bu bu Putin’in gerek bu makare geçecek gerek geçen gün Okuduğu neredeyse manifesto gibi açıklama
Bu Şeyi lanetliyor büyük büyük ölçüde suçluyor Yüzde yüz suçluyor Sovyet dönemine Tabii Çarlığın zafiyetlerine Yani kendini çarları Zaten Sovyetleri sokuyor da çarların da neyse Çarlar da atay hata ama ben varım Allah’tan hani çarlığınızı alırım da hepsini ben toparlayacağım Boklasa getirmiş Tabii tarihsel hatalardan dolayı böyle oldu Yani Aslında böyle olduğu dediği şey 17 milyon kilometre kadarlık bir devlet Tabi ki burada problem şu
Bu Asya’da Doğacak Biz zaf ve boşluk Çin’i daha büyütür Sibirya’ya doğru Zaten Yok O kadar bu büyük Mesela Arazi kontrol edecek bir nüfusuz zamanla yok Devlet gücü ve silahı sahada olan askeriyle birlikte yönetiyor Şimdi izleyicilerin merak ettiği bir konu var hocam bu konusunda bir fikrimiz varsa muhakkak duymak iseniz ama Keçenler Şimdi bir yandan
Ağır İslami bir yapı olan keçenler Şimdi gelmişler Rusya ile beraber burada hepsi değil ama hepsi değil ama sonuçta Kadirov sonuçta oranın devlet başkanı Kadirov oraya 20 bin kişilik bir birlik yolluyor O kadar var mıymış öyle diyorlar Ne kadar tarihi acımasızdır yani bakın Yani anneleri babaları Ruslar tarafından öldürülmüş çocuklar şimdi gelip Rusya’ya savaşmaya İşte emperyalizmin ne kadar vahşi bir doğası olduğunu ortaya koyan en önemli gösterge bakın Yaklaşık 1 milyon orada insan kaybına orada keçenler, çerkezler Ben oradaydım hocam Cehennem zamanı oradaydım Yani bunu gözlemlemişsinizdir Şimdi buradaki bu kadar büyük acılar yaşayan bir toplum şimdi nasıl olup da Putin’in fedaisi oluyor Bu bir yapay bir görüntüdür bu toplumsal bir gerçeklik taşımaz Burada Bir lejöner vardır orada Putin’in Paralı askerler söz konusudur Böyle düşünmek gerekir Bir şey kaldı mı bahsettiniz bir şey Yani bu tabi Evet tarihin kırıldığı bir yanı görüyoruz tekrar Yani o Tarihi bir dönem yaşıyoruz Yeniden Sovyetleri yıkılmadan sonraki önemli bir tarihi geçiş dönemini yaşıyoruz yeni bir siyaset doğduğu yeni bir Geopolitik Oluşuyor doğa Avrupa’da artık bu
Putin’in karizma çizilmiştir burada bu saatten sonra kazansın bir de kaybedendir ve Ruslarla Ukayna arasında artık onulmaz bir ayrışma olmuştur o birlik Fikri tamamen ters edilmiştir Ukraine diye bir millet doğmuştur Kimliği tartışılan ne olacak bunlarda Rus’tur Ne olmuş sanki onlarda Onların da Rus olmadığı ortaya çıkmıştır Savaş ne kadar uzarsa Ara daha fazla açılır Burada Uzun vadede Ukrayna’ya hakim olamadığı takdirde Dediğimiz gibi Sürtü kontrol edilemez bir hale gerisi olan Ukrayna’lı olur Hala tehlikeler Tehlikeli Ukrayna Ama burada dediğim gibi tarih ciddi olarak kırılıyor Halite tekrar Düzenlenip gücü olarak siyaset olarak Mesai olarak Burada tabi önemli olan biz kendi devletimizin milletimizin çıkanlarında İyi bir siyaset Orada geçmiş hataları tekrarlanıyoruz Millet şeye takıyor Turizm Burada aslında şu dersi de çıkarmamız lazım Turizm rahmetli uzanla birlikte başlayan Türkiye’nin en önemli gelir kaynaklarından birisi Ama turizm kırılgan bir gelir kaynakı Pandemide kaybettik Bir savaş çıktı kaybettik Yani bizim Erhan hocam ben mesela turizm’in bir kayıp olduğunu bu iş belli bir süre içerisinde toparlanırsa ki toparlanmak zorunda gibi duruyor herkese Turizm sekli uğramaz tam aksine Ben turizmde bir artış bekliyorum Avrupa’ya gidemeyip buraya gelecek Ruslar oraya gidemezse buraya gelir ama yargı bir gün Mesela bu şeyler sürerse bu parasal kıslamalar sürerse Türkiye o parasal kıslamaları Zaten ticaretimiz vasıtasıyla bir şekilde açar Çıkış hattı olur o yüzden ben Türk lüzum buradan Eğer bu iş çok uzamazsa büyümezse avantajlı olarak kapatıyor Türkiye Yani ürettiğiniz zaman öyle olur
Yani keşke turizm için mesela hem koronayı çıkardı hem 100 milyar dolardan fazla maske sattı Her şeyi sattı Üreten tesirleri vardı Türkiye’nin üretmesi gerektiğini yıllardır söylüyoruz ama öyle değil Çok teşekkür ederim Bu akşam konuşumuz konularda Mücevher hocanın kitapları var çok güzel Türkiye-Ukrayna ilişkileri Kazak dönemi 1500-1800 Osmanlı akıbeti kefe Özyüden Tuna’ya Kazaklar Omercan Prisak armağanı bu Enteresan bir Eser Ve Uluslararası Karayet Çalışmaları Sempozyumu Bizim Hazarbaki Topluluklarımız Oralarda ne olmuş Türkler ne yapmış Ukraynalılar ne yapmış Ruslar ne yapmış neler gelişmiş orada vermek istiyorsunuz Bu kitaplarda hepsi var Türkiye’de her işin uzmanı var yeter ki siz o işi Uzmanına sormayı bilin uzman olmayanları uzman diye ortalığa Saçmayın milletin kafasını bulandırmayın bildiğini de unutturmayın insanlara Sıkıla kasmayın televizyonda çok fazla takmayın hakikaten bu çoğunluğu boş konuşuyor
Herkese iyi geceler hoşçakalın