Çalışması tüm hücre tipleri için geçerli mi? Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil yanıtladı
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=ebjeSgFFDP4.
Şimdi bu sel metabolizmi konusunu zaten geçen programda büyük ölçüde ele almıştı. O da şu, hüccüler arasında bir haberleşme trafiği var. Hüccüler birbirine bilgi iletiyorlar ve birini etkileyen stres diğerini… Daha uzun birine uygulanan stres hızla diğerlerini de nakledilebiliyor idi. Evet. Bu onun biraz gelişmişi.
Evet, birinci kısmının bitmiş hali. Orada belki 13. görseli kullanabilirsek hem de arkadaşlarımıza kredilerini de veririz. O da üçlü bir grup vardı. Hatta bizim laboratuvarda kahve grubu derler. Bunlar çünkü üçü hep beraber çalışıyorlar ve hep çok kahve içiyorlar.
İşte Amir Troş, Ediz Çalay ve Girol Tunçman onların beraber yaptıkları bir çalışma. Girol arkadaşımız hala bizle diğerleri artık bağımsız çalışmalarını sürdürüyorlar. Yani ben onun başlığını şöyle koydum. Yani iletişim ve stres mahallenin önemi diye. Yani iletişim, yanlış iletişim doğru olmayan yöntemlerle dağıtılınca o zaman organların… Yanlış iletişim. Yanlış iletişim. Burada bizim gördüğümüz geçen sefer 14. slide’e gidersek. 14 arkadaşlar hazır olsam. O zaman aynı bu slide’i göstermiştim. Yani bir tane hiç stresle karşılaşmamış bir hücre grubunun ortasına bir iki tane çok stresli hücre atınca o hücreler kendileri hiç stres görmemelerine rağmen stres işaretleri vermeye başlıyorlar.
Bu tabii çok… Hücre pardon lafını geçtim ama bir hücre niye stres görür? Pek çok sebeple görebilir. Burada bizim kullandığımız stres tarzı endoplazmik retikulum stresi. Ama hücrelerin içerisinde DNA hasarına bağlı stres de olabilir, enflamasyona bağlı stres de olabilir, oksidatif stres de olabilir. Yani pek çok stres tane olabilir. Farklı farklı her stres olabilir. Burada bizim kullandığımız endoplazmik retikulumdaki fonksiyon bozukluğunun yarattığı
bir stres, bunu çalışmamızın sebebi de bunun çok önemli olduğunu biliyoruz. Hangi olan hücredir bunlar? Bunlar heterolog hücre deniyor. Fark etmez. Farklaşmış, özelleşmiş hücreler değil, 293 hücreleri diye çalışması kolay olan hücreler. Ama bunun devamında aynı olayı tabii ki karacayar hücrelerinde gösterdik. Bunun iki şeyi olabilir. Yani iyi de olabilir bu. Yani bir stresli bir öncü diye düşünebilirsiniz bu gelen şeyi.
Diyebilir ki arkadaşlar hazır olun, bir stres geliyor. Önlemleri alın ki ucuz atlatın bu işi. Diğeri de boş yere telaşe… Birisi haber veren bir gazete olabilir, diğeri ise ortalığı karşılama gelmiş bir dış güç faaliyeti olabilir. O şekilde kullanılabilir. Yani bu doğru bir anoloji. Bu durumda yani karacayar’da bu ikinci seçenek olduğu ortaya çıktı. Çok ilginç bir şey.
Yani bu gereksiz stres yayılımı yaratıyor. Ve bunun için bir sonraki görseli geçebiliriz. Orada özeti var. Bu ilk önce Amir Ediz ve Güral bu stresin geçtiğini gösterdiler. Ondan sonra stresin hangi kanaldan geçtiğini buldular.
O da bir iluciler arasında koneksin denen yani bağlantı yapan bir kanal sistemi var. Bu kanaldan seyahat eden bir sinyal var. O sinyali ne olduğunu bilmiyoruz. Bilmiyorsunuz alsın. Bilmiyoruz. Fakat bildiğimiz bu kanalı kapatırsak bu stres yayılmıyor. Kimyasal olarak da kapatabiliyoruz. Genetik olarak da kapatabiliyoruz. Tabii ki deneysel ortamda yine. Bu sinyalin yayılımını durdurduğumuz zaman karacayar sağlıklı kalıyor.
Yani o stresle karşılaşmasına rağmen karacayar yağlanması meydana gelmiyor. Buradan da vardığımız sonuç yani bunu makalede de bu şekilde biraz daha formal bir dille yazdık. Yani gereksiz ve yanlış iletişim bazen stresi arttırıp fonksiyonu bozabiliyor. Olması gerekenlerden daha fazla tepki gösteriyor karacayar ve normalde yağlanacağından mesela birkaç kat daha fazla yağlanıyor. Etkenlere bağlı olmaksız.
Etkenlere bağlı olmaksız. Örneğin bu kanal kapandığında bütün o karacayar yağlanmasını ve ona bağlı problemleri yaratan sebepleri değiştirmiyoruz. Onlar aynen duruyor. Fakat görselde biraz küçük kalmış ama bu kanalın durduğu karacayarlar çok daha sağlıklı kalıyor aynı koşullar altında. Karacayar yağlanması. Bu kanalları kestiniz karacayar strese girmedi ve yağlanmadı.
Ama karacayar yağlanmasını gerektirecek alışkanlardır demeyeceğim. Bestenme rejimi değişmedi kişinin veya işte yüksek alkol yüksek şeker tüketimi devam ediyor. Yine de yağlanmıyor mu? Bunu söyleyemeyiz çünkü hiçbir şeyin sonsuza kadar koruyucu bir etkisi olamaz. Yani bu aslında çok iyi oldu bu uyarıyı yaptınız sevgili Fatih.
Çünkü bazen ben bunları heyecanla anlatınca sanki yani nasıl yaşarsanız yaşayın her şeyden sizi koruyacak yöntemler var gibi düşünebiliyor. Tabii böyle bir şey yok. Yani bunlar insanlara fırsat vermek için ikincisi de ölümcül noktalara ulaşmalarına engel olmak için. Ama hiçbir müdahale yani böyle korkunç bir devamlı sisteme giren stresi yaşamın sonuna kadar kontrol etme yeteneğine sahip olamayacak. Büyük olasılıklı. Dolayısıyla bunların bir alternatif gibi düşünülmemesi lazım. Bunu şeyden de sordum hani burayı engelleyiniz diyelim o zaman başka bir yerde başka bir sıkıntı izlemez mi? Tabii zaten onu bir trafik döngüsüne benzetebilirsiniz. Yani bir yolu kapatınca metabolojik sistemler mutlaka başka bir yoldan başka bir yol açıyorlar.
Veya bir yerde bir kaza olursa bir alternatif yol açıyorlar oradan gitmeye başlıyorlar. Bunun tabii en önemli örneği tümör hücreleri yani tümör hücreleri bu işin artık uzmanı olmuşlar. Yani enerji kaynaklarını karbon kaynaklarını beslenme kaynaklarını hatta oluksüjenlerini bile kestiniz başka yollar bulup kaçabiliyorlar.
Yani o da işte metabolizmanın hakikaten hem büyüleyici hem de çok zor ve tehlikeli bir kısmı. Evet. Burada kaldı mı? Ekstra bir şey konuşacağım üstünde. Burada belki bir tek şey söyleyebilirim. Yani burada hani buradan nereye gidiyorsunuz dediğinde bu tabii bu projeyi arkadaşımız Amir takip ediyor.
Onun da şu anda hedeflediği sorulardan biri bu kanaldan geçen sinyalin ne olduğu. Yani bir şey geçiyor oradan biliyoruz ama ne olduğunu bilmiyoruz yani. Peki Gökhancığım bu bütün hücretlikler için geçerli mi bu yani buradaki çalışma sinir hücrelerindeki benzer şey veya beyin hücrelerindeki benzer şey için de geçerli mi? Aynı şekilde geçerli değil çok ilginç. Örneğin yağ dokusunda da bu kanallar var. Fakat yağ dokusunda bir önceki göreve hizmet ediyorlar. Yani yağ dokusunda sinyali verdikleri zaman yağ dokusunu hazırlayıcı bir rol oynuyorlar. En azından beyaz yağ dokuları için. Dolayısıyla sistem çalışıyor fakat sonuçları doku veya hücre tipine göre farklı olabiliyor. Tabii bütün hücreler için bilmiyoruz şu anda bildiğimiz. O bizim yaptığımız bir çalışma değil başka bir grubun yaptığı çalışma.
Yağ dokusu ve karaciğer dokusunda olduğu biliniyor. Bu kanal sistemlerinin pek çok hücrede var olduğunu biliyoruz. Sağlamak için önem taşıdığı da biliniyor.
Fakat metabolik anlamda ne tarafta iyiye çalışıyor ne tarafta kötüye çalışıyor o bilmiyoruz.