Prof. Dr. Necdet Tosun – Ahmed Yesevî’nin Dünyaya Geldiği Ortam – CS (13)

Prof. Dr. Necdet Tosun – Ahmed Yesevî’nin Dünyaya Geldiği Ortam – CS (13)

videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=wPtd5HJdghQ.

Hocamet Yesevi nasıl bir dünyaya geldi, nasıl bir ortama doğdu, ailesi kimdi, ne işle meşguldüler? Evet, Hocamet Yesevi, Hicri 6. yüzyılda, miladi 12. yüzyılda, Orta Asya’da yaşamış bir insan. Doğum yeri Sayram. Yani Sayram bugün Kazakistan’ın Çimkent şehrinin yakınlarında bir kasaba, bir ilçe.
Orada dünyaya geliyor. Babası İbrahim Şeyh adı bir şeyhtir veya İbrahim ata. Yani babası bir tasavvuf ehlidir. Kendisi de o yoldan geliyor. Ailesinde birçok tasavvuflar var. Daha geri gidersek Hz. Ali’ye dayanır nesli. Hz. Ali’nin Fatıma’dan sonra, Fatıma annemizin ve Fatım’dan sonra Hz. Ali hanefiye lakaplı bir hanımla evlenir.
Ve bundan bir çocukları dünyaya gelir. Muhammed bin Hanefiye. Hanefiye isimli bu bayanın oğlu olduğu için. İşte Ahmet Yesevin’in neslinin bu zatdan geldiği kabul edilir. Yani o anlamda seyid değildir. Çünkü seyid olması için, peygamber neslin olması için Fatıma evladı olması gerekir. Değildir ama Ali evladıdır. Bunlara hocalar deniyor bu tür insanlara. Ortalasa’da yine Hz. Ali evladı olduğu için sahabe nesli olduğu için, Ortalasa’da bu tür insanlara hocalar denir veya aksiyok derler. Aksiyok, beyaz kemikli demektir. Beyaz kemikli. Yani asil insan anlamında kullanılıyor.
Ve hatta bugüne kadar böyle hocalar nesli, sahabe neslen gelen başka sahabeler de var tabii bunun içinde. Onlara toplumda ayrı bir hürmet beslenmiştir. Hoca Ahmet Yesevin’in de ataları Orta Asya zamanında gelmişler. Oralarda hem İslamiyet’i yaymışlar hem tasavvuf ehli olarak o bölgede hizmet etmişler.
En son Ahmet Yesevin’in, işte babası dediğim gibi İbrahim ata kabri Sayram’da. Annesi de Karasaç Ana diye bilinir. Karasaçlı anlamlı. Karasaç Ana diye halk arasında bilinir. O da onun da kabri Sayram’da. Yani hem babasının hem annesinin kabri bugün Kazakistan’ın Çimkent şehrin yakınlarındaki Sayram ilçesinde. İşte orada doğuyor Ahmet Yesevi. Tabii Orta Asya o dönemlerde oldukça ilmi hareketlerin, tasavvuf hareketlerin güçlü olduğu bir ortam.
Birçok hanefi uleması, birçok maturidi uleması var. Eserler yazıyorlar. Çok ilmin yüksek olduğu bir bölge. Özellikle Mavera-ün-Nehir dediğimiz yani Taşkent ve onun altı, bugünkü Özbekistan’a tekabreden bölgeler. Buhara, Semerkant, Fergana Vadisi. O bölgeler çok ulemanın, meşayıhın yetiştiği bölgeler.
Yani Ahmet Yesevi işte böyle bir ortamda Karahanlar devri, böyle bir ortamda dünyaya geliyor.