Bu kış soğuk mu geçecek? Mehmet Öğütçü yanıtladı
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=OqaZ9xqCea8.
Hoş geldiniz efendim nasılsınız iyi misiniz? Teşekkür ederim. Siz bir de piyasanın içinden siz yani sadece uzman olarak değil bir yandan da yönetici olarak bir sektörün içinde yoğun bir varlığınız olduğu ve hala var. Arz güvenliğinden ve daha doğrusu Türkiye İstihbar Bakıdığı’nda Arz’dan ve Türkiye’nin içerisindeki arz ortamlarının fazlalığından bahsediyoruz.
Yani Rusya var, Irak var, işte Katar var, İran var, Azarbeycan var, o var bu var. Hakikaten Türkiye böyle bir rahatlığa sahip mi yoksa Türkiye’nin jevo politiği bu kaynakları kullanmasının önünde zaman zaman siyasi engelleri çıkartıyor mu? Türkiye’nin arzsız güvenliği Avrupa’ya daha fazla. Türkiye’nin ikmal güvenliği enerjide Avrupa’ya kıyası daha iyi durumda. Daha iyi durumda.
Şunu söylemek istiyorum, müsaade ederseniz öncelikle şu dört tane husus çok önemli. Enerji, gıda, su ve iklim değişikliği. Dünyamızın şu anda karşı karşıya olduğu sorunun en önemlisi bunlar. Enerji tabi bugün tartıştığımız konu ama diğerleriyle de yakından bağlantılı.
Enerji derken de hepimiz doğalgaz konuşuyoruz. Doğalgazın Türkiye’nin hatta Avrupa Birliği’nin enerji karışımındaki yolu yeri dörtte bir civarındadır. Onun ötesinde petrol var, kömür var, nükleer var, yenilebilir var. Dolayısıyla enerji çok geniş bir tablonun içerisinde ele alınmalı. Türkiye açısından dediğiniz Türkiye daha önce imzalamış olduğu uzun vadeli sözleşmelerimiz eleştirmiştik Türkiye’nin.
Niye bağlıyorsunuz? 20 yıllık, 25 yıllık kontratlarla. Al öde. Çok önceden. Ak Parti yokken. Mesela Necmettin Erbek Han’ın İran’la imzaladığı anlaşmayı hiç hoş bir şekilde anmıyoruz. Çünkü şu anda krizden bağımsız olarak baktığınız zaman elimizdeki kontratları bir kısmı sona vermek üzere yenilecekler. En pahalı gazı İran’dan alıyoruz. İkinci sırada Rusya geliyor, üçüncü sırada Azerbaycan geliyor. Şayet alabilirsek Irak’ın Kürt bölgesindeki gaz, en ucuz gaz. Doğu Akdeniz’de göreceğiz. Şu anda mümkün onu yapmak ama size daha önce de söylediğim gibi Rosnef Ruslar Kuzey Irak’a da girdiler. Oradaki boru hattı, altyapısını aldılar, petrol sahası aldılar. Gaza da yaklaşıyorlar. Yani Rusya hem yukarıdaki hem aşağıdan satacak.
Öbür taraftan İran birbiriyle koordine edecekler. Bu stratejik açısından biraz Türkiye’yi kıskaca alacak bir çabadır. Bunu Ankara’nın görmesi ona göre bazı stratejiler geliştirmesi de gerekiyor. Karadeniz’deki gaz konusu iyiyse biraz muammar. Onu soracağım ayrıca. Ona geliriz sonra isterseniz. Dolayısıyla Avrupa’ya kıyasla biz daha iyi durumdayız. Çünkü imzalamış olduğumuz sözleşmeler var. Bir de etrafımız gaz zengini ülkelerle çevrili, coğrafyalarla çevrili. Ama dediğiniz gibi son sözünüz Türkiye’nin dış politikası, güvenlik stratejileri bazen enerjide elimizi kolumuzu bağlıyor. Şundan dolayı enerji çok uzun vadeli yatırım gerektirir. Yani ben enerjiye para koyuyorsam eğer 15-20 yıl sonrasını görmem lazım. Türkiye’ye ne yazık ki çok fazla güvenilmiyor. Yani enerji de yatırım konusunda da 3 tane G var. Altının çizilmesi lazım. Hep onu söylerim ben. Güven güven güven. Güvenmezseniz o ülkenin stratejilerine, uzun vadeli politikalarına o milyarlarca dolara akıtmazsınız. Aynı şekilde biz hub olmak istiyorduk biliyorsunuz. Bölgesel hub. Doğalgaz’da. Hem Hazar’dan gelsin hem Rusya’dan gelsin hem İran’dan hem… Türkiye bu dünyaya dağıtsın. Ve onu biz Avrupa’ya dağıtalım. O rüyanın da sonuna geliyoruz aslında. Geldik mi? Çok iyi bir fırsat varken onun da sonuna geliyoruz. Birincisi Türkiye bağlantılı. Güven duyulmadığı için. İkincisi de ben bir ay kadar önce Almanya’daydım. Almanya Dışişleri Bakanı’nda da konuştum. Yeşiller Partisi’nden. Almanya’ya dedim ki yani sohbetlerimizde ortaya çıktı. Yani Rus gazının yerini belki Doğu Akdeniz alır. Belki Kürt gazını. Öyle görünüyor. Irak’taki hızlandırabiliriz. İran’la bu nükleer anlaşmayı imzalarsak eğer. Çünkü İran dünyadaki en fazla gazla rezerve sahip olan nükleerden birisi. O gelebilir. Belki Orta Asya’dan aşınılıp gelebilir. Eğer onlara güven verilirse Rusya’ya gelirse. Onlar da köküne gitmiyor mu şu anda Orta Asya doğalgazı?
Yani Orta Asya doğalgazının gelmesi çok zor. Buna ne İran ne Rusya izin verecektir. Ama Avrupa’da öyle bir arzu yok. Çünkü şu an yani bu Covid yaşamadan önce, Rusya’yla yaptırım krizini yaşamadan önce Avrupa Birliği fosil yakıtlardan hızla çıkıp gelenebilerek girmeye. Yeşil enerji dönüşümü gerçekleştirme çabasında. Bu bitmedi henüz. Yeşil mutabakatlar iklim değişikliği devam ediyor. Şu anda önümüzdeki 2-3 yıllık bir sıkıntılı dönem var. Bu kış çok kötü geçecek. Ve Avrupa Birliği hazır değil buna. Yok İspanya’da kravatları takmayalım, sıcak duş almayalım, %15 tasarruf yapalım. Bunların pek fazla katkısı olmayacak. Avrupa Birliği içerisinde de öyle monolitik bir yapı yok. Yani Almanya doğalgazda %55’te %30’a çekti şimdi neredeyse bağımlılığını. Bulgaristan %100’ü, Estonya %100. Fransa’nın tuzu kuru %75 nükleer. O yüzden de Fransa çok düşük esnasını say. İspanya çok düşük. 0.7 Rusya bağımlılığı. İngiltere %4 bile değil. Dolayısıyla çatlaklar çıkacak. Yani kimse, Almanya’nın ekonomik motorunun döndürülmesi için bu fedakarlıkları niye katlanalım diyecek. Belki yaptırımlarda smart dediğimiz akıllı yaptırımlar. Mesela Sokide ilginç bir şey vardı. Pek tartışılmadı o.
Rus başbakan yardımcısı Novak, Putin Erdoğan görüşmesinden sonra dedi ki, işte malum bir kısmını Rubli hatta Türklere sorarak belki ödenebilir. Onu Avrupa’ya da söylüyor Rusya’nın. Onu dedi ki belki Türk akımdan gelecek gazı Avrupa’ya gönderebiliriz Türkiye üzerinden. Şimdi eğer yaptırım varsa… Amerika’da hemen arkası açılamaya yaptı biliyorsunuz. Bunu takip edeceğiz diye. Takip edecektir. Bununla hiç şüpheye yer yok. Henüz Kuzey Akım 2 öldürülmedi. Yani 11 milyar dolarlık euroluk bir projeydi o.
O sadece Banasikap’ı. Hazır o. Yarın bir gün sorunlar açılırsa ki yakın gelecekte ben bunun mümkün olduğunu düşünmüyorum. Çünkü Zelenski tekrar Kırım’a ele geçirebiliriz, bağımsızlığımızı sağlarız orada, özgürleştiririz o toprağı da demeye başladı. Ve Batı’nın menfaati, Batı deyince de özellikle İngiltere ve Amerika olarak düşünüyorum. Savaşın devamı derinleştirilmesi yönünde. Burada Çin daha önce konuşuldu, kritik öneme sahip bir ülke.
Şimdi biz hep Avrupa konuşuyoruz. Dünya enerjisi ve dünya ekonomisi, Avrupa, eyvallah Kıta, Amerika öyle ama asıl güç, bunu yıllardır söylüyoruz, Batı’dan Doğu’ya doğru kayıyor. Bunun liderliğinde Çin ve Hindistan. Çin ekonomisi, Avrupa ekonomisi yakalamış oluyor. En fazla petrol ithal eden ülke bir numara bugün Çin. En fazla doğal gaz, en boraklı hem elenci olarak Çin, elenciyi de Japonya’nın liderliğini aldı ithalatta.
Kömür de aynı şekilde ve bu yenilebilir enerjinin en önemli maddeleri olan nadir toprak dediğimiz değerli mineraller, nikeldi, lityumdu, kobalttı, orada da Çin önde gidiyor. Yenilebilir enerjide dünya birincisi, Avrupa Birliği ile Çin’in bütün yatırımlarını toplayın, Çin yetmiyor. Elektrikli araçlar, piller. Dolayısıyla yani Çin’i, hele Hindistan’ı, kasım 2023’te nüfus olarak Çin’i de geçecek. Hiçbir şey. Hindistan’da ekleyin bu işi. Hele hele Çin büyük alanı dediğimiz, Tayvan’ı, Hong Kong’u, Macau’yu, Singapur’u, Malezya’yı, orada da Çin’ler iş dünyasının içeri… Vietnam’ı. Vietnam’ı onları da bir ekleyin. Şu anda dünyanın bir numaralı ekonomik ücreti Çin. Bununla mıcimi yok. Dolayısıyla… Enerjide de bir dev. Enerjide de bir dev. Ve Çin hem Rusya’dan, şu anda Rusya’dan en fazla petrol ithal eden ülke dünyada kim? Çin. 2 milyon varil Rusya’nın toplam ithalatı üretilir. İhracatı. 10 milyon, ihracatı 5 milyon. Bunun 2 milyonu Çin alıyor. 1.2 milyonunu Deniz yolundan 800 bin varilinde Karayol’dan Boratli’yle alıyor. Ve daha da artacak. Elenciyi de alacak. Hindistan da alıyor. Batı’nın o kadar çığırtganlığına engellemesine karşı Hindistan da Rusya ile ilişkileri çok iyi.
Ve son bir yılda 0.2’den %0.10’a çıktı. 50 kat arttı. Dolayısıyla dünya petrol doğalgaz kömür ticaretinde sapmalar olacak. Yollar değişecek. Batı almıyorsa onu alacak olan çok dinamik ülkeler var. Ve bumerang etkisiyle… Sen Rusya’ya o kadar yaptırımı yaptın şu anda vurulan kim? Avrupa Birliği. Fiyatları konuştuk. Medvedev 2 bin doları bulacak. 2 bin euro’yu bulacak demişti. Her bin metre külüm için. Çoktan geçtik.
2 bin doları hazır olun dedi. Geçti. Geçtik onu. Petrol de şu anda 100 dolarlardayız. Böyle devam edebilir. Yeni bir kriz patlak vermezse. Dolayısıyla bakarsanız eğer dünya geneline hem enerjinin akışı değişti. Enerji çeşitleri yakıtlar değişiyor. Zaten petrol ve doğalgazdan kömürden çıkıp yeşile kayma çabaları vardı mı kolay olmayacak. Herkes onu kolay zannediyor. Tukaka ilan ettik bir de fosil yakıtları.
Ama bugün dünya enerjisinin %83’ü fosil yakıtları. Bunu bugünden yarına nasıl değiştirirsiniz yenilme bilerek. Bu hata yapıldığı için ki yatırım gitmedi. Sadece geçen yıl 2.9 trilyon dolar yeşil enerji altyapısına harcandı. Petrol ve doğalgaz ve kömüre giden devlete kulak. Ne olacak 2-3 yıl sonra yatırım yapılmadığı için orada da arıza daralmalar yaşayacağız.
Onun için dünya enerjiyi yönetmekte hükümlen bir güç de yok tabi. Ciddi güçlük çıkıyor. Fiyatlar artıyor. Stabilasyon yaşıyoruz. Yani enflasyon yükseliyor. Durgunluk içerisinde.
Büyüme yok.