Gıdada fiyat artışı devam eder mi? Prof. Dr. Hurşit Güneş yanıtladı
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=WRUg8hCs5Uk.
Cumhurbaşkanı geçişten sonra çok uzun süre aynı bakanına gittiler. Ama sonuç ortada. Sonuç parlak değil. Şimdi değiştirdiler ama iş işten geçti. Türkiye’nin tarımları çok kötü. Bakınız bu makarna olayına ben takıyorum. Şuna nedenle takıyorum. Şimdi diyorlar ki ya biz buğday ithal ediyoruz ama makarna da ihrac ediyoruz. Şimdi buğday ithal etmeden makarna ihrac etsek daha iyi değil mi? Bunu söyleyemez miyiz? Yani sen bu ihrac ettiğin makarnanın buğdayının tamamını Türkiye’de üretsen daha iyi olmaz mı? Yani Ukrayna hemen karşındaki Ukrayna. Ama tarihi olarak Ukrayna büyük üretici. Doğru. Tağın tarımında iyiler. Tamam doğru. Ama Türkiye’nin bu kadar yıldır tağın üretiminde ciddi bir sıçramayı yapamaması ve gerileme olması yani göze çarpan bir olay değil mi? Vahim değil mi? Niye? Sen Türkiye’de bu tarımı 20-25 yıldır yönetiyorsun. Ama daha iyi gitmiyor. Bir insan oturup düşünmez mi? Arkadaşlar gelin bakayım sen nesin? Tarım bakanı. Seni ne zaman atadım ben? 2 yıl oldu. Nedir bizim buğdaydaki durum?
Aklına insanın ekmek buğday gelir. Efendim artmıyor. Niye artmıyor? Arpa nasıl? İşte portakal nasıl? Şimdi insan sorar değil mi? Ülkeyi yönetiyorsun. Sabahtan akşama kadar AVM soracağın hali yok. İki yol yaptın iki gitti iki geldi güzel de. Yani ekmek yemiyorsa yol ikinci derecede önemli. Yani kimse yol yapmayın demiyor ama. Yani ekmeği bakın ekmeğin şu anda 200 gramı 200 gramı 5 lira.
Bu ne demek? Çarpın beşle 25 lira kilosu ekmeğin. Ya insanlar ekmek yiyorlar. Keşke bonfile yiyebilseler ama ekmek yiyorlar. 25 lira da nasıl ekmek yiyecek? Burada vahim bir durum var. Biz Ukrayna’dan buğday alıyoruz. Efendim makarna satıyoruz. E makarnayı zaten dışarıya satıyorsun. Bence Türkiye’nin en önemli sorunlarından bir tanesi bu tarım sorunudur. Küresel ısınmadan sonra. Ve dünyada tarım gıda fiyatlarının bu kadar hızlı arttığı bir konjonktürde tarımla ilgili çok ciddi reformlara ihtiyaç var. Huşit Bey şunu bir örnek olarak vermek istiyorum. Katılır mısınız diyebiliriz ki yanlış. Şimdi dünyada enfesaj yükseliyor. Bütün ülkeler yükseliyor. Türkiye’de yüzün üstünde tam sayıyı bilmiyoruz. Ben enakla tüyü toplayıp ikiye biliyorum. Ve böyle bir sistem geçti. Onu söylediniz bir gün televizyonda doğru söyledin. Enflasyon odur diyorum. Yüzde 140’lere falan geliyor. Doğru söylüyor. Şimdi dünyada Amerika son 9.1. Almanya 8 civarında. Onlar bizim 10’da birimizden daha azdır enflasyonlar. Ancak bir iki örnek var farklılaşıyor. Bundan bir tanesi Fransa. Fransa hem Avrupa Birliği içerisinde hem de dünyada artan enflasyonu en az hissedenlerden bir tanesi Fransa’nın enflasyonu 5’lerde biraz yükselmiş 6’larda.
Bunu iki ele bağlıyo Fransa ekonomistler Avrupa ekonomistler. Bir Fransa gıda enflasyonundan en az etkilenen ülke niye? Çünkü kendi tarımsal üretimi oldukça azda veriyor. Sağlam. İki enerji. Fransa enerjide Rusya’ya en az bağımlı olan ülke. Büyük olan da enerjisinin yüzde 70’i yakınını nükleerden karşılıyor.
Bu yüzden de dünya enerji fiyatlarından yine en az etkilenen ülke sadece otomotivde daha doğrusu otomobilde motorlu araçlar falan gibi daha nispeten sınırlı tüketimde akaryakıt kullanıyor. O yüzden de akaryakıt fiyatı artışlarında daha az etkilenen için en az enflasyonu en düşük ülke. Türkiye ise burada tam zıttı örnek. Evet şimdi bir şey daha söyleyeyim. Reklam olsun. Bir dakika sonra. Bir nokta daha var çok önemli. Fransa’da kişi başına düşen gelir malum. Bizden çok daha yüksek ve gıda harcamaları Türkiye’ye göre toplam harcamaları içinde yani hane halkının toplam harcamaları içinde daha güçlü. Şimdi bizde çok daha yüksek. Şimdi biz ne dedik? Türkiye’de 2022 yılında Haziran ayına kadar gıda tüfesindeki artış yüzde 113 dedik mi? Yüzde 113 tam yaptın mı sen adama? Hayır. O zaman bu ne demektir? Adam artık daha az tüketmek zorunda gıdayı yani en temel yiyeceğinden neresinden kesecek? Mesela restoran. Kirayı kesemiyor. Eğitim parasını kesemiyor. Mecburen gıdayı kesiyor. Buraya kesecek. Şimdi kirada da bir şey yaptılar. Rezalet. Türkiye allak bullak ettiler. Dediler ki bir yeri kiraya mı verdin? Evet. Orada kira artışı yüzde 25 dediler. İyi de adam hep aynı yerde oturmuyor ki. Çıktığı zaman bir yere geçiyor. Adam diyor ki ev sahibi ben diyor yüzde 25 tam yapacağım için baştan söyleyeyim diyor. Buranın diyor kirası aslında 5 bin lirayı derdi ama senden 15 bin lirayı istiyorum diyor. Daha fahiş oldu. Patlattılar işi. Neden? Şimdi konut fiyatları artarken kirayı nasıl az artırırsınız? Şimdi bravo ama bir şey var. En önemli tarafı bu. Şimdi şey tüik kirayı. Mevcut kiralamalardaki artış üzerinden hesap. Bu vahim bir durum ve ayıp bir durum. Yani toplam ne kadar evlerin kirası diye bir sepet yapıp araştırmayı ne yapmıyorlar? Sadece diyorlar ki mevcut kiralarda oturan kiracı ne kadar zam yaptı? Zam yapacak diyorlar. E o zaten yüzde 25 devlet belirledi dolayısıyla tüketici fiyat endeksindeki artışı devlet belirledi. Böyle bir ayıp hiç yapılmadı. Yani bir kararnameyle bir kararnameyle Türkiye’deki enflasyonun bazı maddelerinin ne olacağını talimatla. Beyan ettiler şu olacak 25 koyacaksın. Kira daha fazla olmayacak dediler. Kira da önemli. Yüzde 14-17 minepaya sahip. Hele hele dar gelirlerin belki daha fazla. Yüzde 20-25’i harcamalarını. Dolayısıyla ne yapıyorlar? Enflasyon olması gerekenden düşük çıkacak. Peki düşük çıkınca ne olacak? Askeri ücreti ona göre vereceksin. Yani Kılıçdaroğlu. Memur Beyçizam’dan ona göre vereceksin. Kılıçdaroğlu gidip tüikin kapısına dayanıyor. Haklı olarak dayanıyor. Sen şimdi bütün dar gelirlerin, bütün ücretlerin maaşını enflasyonu baskıyla tayin ederek düşük çıkartarak düşük verdiriyorsun ve insanlar yoksullaşıyor. Bir şey söyleyeyim. Sayın Kılıçdaroğlu tüikin bu yaptığına, talimatla bu yaptığına karşı çıkmasa görevini yapmıyor olur. Onun görevi, onun sorumluluğu ana muhalefet. Yapılan yanlışlıklara karşı çıkmadan olur mu? Doğrusunu yapıyor.
Dolayısıyla bu yapılan yani dünyanın hiçbir yerinde hiçbir yöneticinin ya enflasyonun düşük çıkması için şu artışı. Bir iptiması vermem lazım. Tabii tabii. Bir kısar iptiması vereyim. Sonra şey geçmek istiyorum. Öyle dolar parçası nasıl etkiler Türkiye’yi? Euro dolar karşısında yolculuğunda 0.80’den başlamıştı. Yani 0.80, 1 euro 0.80 dolardı. Sonra 1.2’ye kadar çıktı. 1.21’e kadar çıktı. 1.45’e kadar çıktı. 1.45 oldu mu? Tabii tabii.
1.45’e kadar çıktı. Aa, bak uyumuşum. Şimdi tekrar bire bire doğru yaklaştı. Hemen hemen bire bir oldu. Daha da düşebilir deniyor. Özellikle Fed’in beklenen faiz artışı bu sefer bir puan yapabilir deniyor. İyi takip ediyorsunuz. O zaman çok acayip bir durumla karşı karşıya kalabiliriz. Bu Türkiye’yi nasıl etkiler? Çünkü bizim ihracatımızın önemli bir bölümü hala Eurozone’da. Ve ithalatımız da dolarla. Dolar. Bunları konuşacağız.
Bir elektron arasında.