Mahya Işıkları 1. Gün | Uludağ’daki Doktor
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=Nwtd3uRxhlM.
İNTRO Merhaba! Hoş geldiniz. Ne mutlu bize ki, yine bir Ramazan’a kavuştuk ve yine mahyo ışıklarında sizlerle birlikteyiz. İstanbul’dan Uludağ görünür mü? Ne dersiniz?
Görünüyor mu oradan Uludağ? Bir zamanlar İstanbul’da en çok tartışılan konu buydu. İstanbul’dan Uludağ görünüyor mu, görünmüyor mu? Yüzlerce, hatta binlerce insan İstanbul’un kulelerine, tepelerine çıkar ve Uludağ’ı görmek için öyle Mağara Denizi’ne doğru bakarlardı. Bunu en çok yapanlar da İstanbul’a gelen yabancı gezginlerdi. Onlardan biri, İtalyan yazar. Edmondo de Amicis. 1870’li yıllarda İstanbul’a gelen bir mağara gezginlerdi.
İstanbul’a gelmiştir Edmondo de Amicis ve Beyazıt Kulesi’ne çıkmıştır. Oradan Uludağ’ı görmüştür. Ben demiyorum, o diyor. Sonra Alman Maraşal, Möltke. Möltke ise Galata Kulesi’nden Uludağ’ın göründüğünü iddia ediyor. O diyor. Ve İngiliz yazar Jules Pardeau. Jules Pardeau, Boğazın tepelerinden Uludağ’ı görür. Salahbirsel üstadımız,
ah o güzelim Salahbirsel. Ah beyolu, vah beyolu, Boğaziş’in gırmırgır kitaplarını kaleme alan Salahbirsel. Böyle bir şeyin olamayacağını. Görünenin, Yalava’daki Samanlı Dağları olduğunu iddia ediyordu. Birazat kendisiyle konuşmuştum bu konuyu Salahbirsel’le. Salahbirsel’in, aynı konuda bir de denemesi vardır kaleme aldığı. Samanlı Dağları’dır görünen sunay, diyordu bana.
Samanlı Dağları’nın iki yüksek tepesi biri Keltepe, 1600 metre. Öteki biraz daha İstanbul’dan Güneydoğu cephesine bakarsanız, Kartepe, 1700 metre. Görünenler o dağlardır, diyor. Oysa, o yıllarda, eski tarihlerde, İstanbul’dan Uludağ’ı görmek için tepelere ya da kulelere çıkmanıza hiç gerek yoktu. Osmanlı Sarayı’nın mutfağına gitmeniz yeterliydi. Çünkü, Uludağ’ın ziresinden Osmanlı Sarayı’nın mutfağına buz getirilirdi. Düşünsenize. Uludağ’ın zirvesinden o buzlar parçalanıyor, alınıyor. Büyük bir yarış, zamana karşı keçiye mi sarılıyor, ne bileyim, kızağı konuluyor. Hadi aşağıya, sonra kalların bittiği yerde, o… Buzlar at arabasına yükleniyor. Kamçılı atları nereye? Mudanya’ya. Çünkü orada bir kayık bekliyor. O buz parçaları kaya yükleniyor. Asıl küreklere, İstanbul’a buz gidiyor. Büyük bir koşturmaca.
Asıl telaş buydu. Osmanlı döneminde o dağın adı Uludağ bile değildi. Keşiş Dağı. Gerçi Strabo’nun coğrafyatında kitabında Olypos Dağı olarak anlatıyor orayı ama bizdeki adı Keşiş Dağıydı. Ne zaman adı Uludağ oldu? Uludağ’ın? 1925 yılında. O yıl Cumhuriyet tarihimizin ilk dağ tırmanışı gerçekleşti. Keşiş Dağı’nın Doruğuna. Ve o ekipten biri Osman Şevki Bey. Diyor ki Doruktağ. Bu dağın adı bundan böyle Keşiş Dağı değil. Uludağ olsun. Evet. Uludağ, Uludağ adını veren bir tıp doktorudur. Doktor Osman Şevki Uludağ. Kadriolog. Hayatı salgın hastalıklarla mücadeleyle geçmiştir Osman Şevki Uludağ’ın. Bursa, Verem Savaşçı İspansiyeli’nin kurucusu. Ha, ve de müziksever. Çok değerli bir insandı. Devlet Konservatuvarı’nda Türk musikisi bölümün açılması için büyük mücadeleyi vermiştir doktor Osman Şevki Uludağ. Eğer İstanbul’un kulelerine ya da tepelerine çıkar da Uludağ’ın görünüp görünmediğini merak edip şöyle Marmara’ya doğru bakarsanız dudağınızda bir de genç Osman Türküsü olmalı. 4. Murat döneminde Bağdat’ta ölen bir yeni çiridir genç Osman. Onun hakkında Anadolu’muzda pek çok halk ozanı çok güzel epik şiir yazmıştır. Barış Monço ne de güzel söyler onlardan birini. Hatırladınız mı? Genç Osman dediğin bir küçük uşak, beline bağlamış iblişim kuşak, askerin içinde birinci uşak Allah Allah! deyip geçti genç Osman. Ne bilgisi var? Çünkü bu türküyü bize kazandıran, onu derleyen, Uludağ’da Uludağ adını veren doktor Osman Şevki Uludağ’dır. Ve yine 1885 yılında Uludağ’dan bir koşturmaca İstanbul’a doğru buz mu getiriyorlar? Hayır! Bir haber! Eskiden Ramazan ayının başlaması hilalin görülmesiyle mümkündü. Ve 1885 yılında Ramazan ayının başladığı haberi Uludağ’dan taşınmıştır İstanbul’a. Çünkü hilal ilk kez Uludağ zirvesinden görülmüştür. Bir bir koşturmaca. Düşünsenize olimpiyatlarda hani geliyor ya yazın Tokio olimpiyatları, meşale taşınır ya işte o meşalenin, olimpiyat meşalesinin ateşi gibi hilalin görülen ışığının haberi taşınıyor İstanbul’a. 1885 yılında Ramazan ayının başlangıç haberi, müjdesi Uludağ’dan gelmiştir. Şaşırdınız mı? İstanbul’dan Uludağ’a giderken Gemli’ye doğru aklınıza bir şiir gelmiyor mu? Üç dizelik bir şiir. Aramızıyan var mı? Evet. Gemli’ye doğru denizi göreceksin. Sakın şaşırma. Kimin şiiridir? Tabii ki Orhan Veli. Orhan Veli çok güzel bir şair. Fakat biliyor musunuz, çocukluğundan biri yetişkinlik döneminde de Hacı Otmek ve Karegoz oynatırdı Orhan Veli. Ah güzelim Orhan Veli. Bugün, 13 Nisan. 2021 Ramazan’ının başladığı ilk gün, 13 Nisan. Orhan Veli’nin doğum günü bugün. İyi ki doğdun Orhan Veli. Ve hoş geldin Ramazan.
Yarın yeniden aynı saatte birlikte olalım.
Türk’ü nisan ettiysek affola.