Muhammed Mahmut Bakır – Tanzimat Fermanı Bir Başlangıç Mı? – Cumartesi Sohbetleri (16)
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=qC5w03MTGfA.
Ben bazı şeylerin bilerek yapıldığını da düşünüyorum. Ne gibi? Şimdi Gülhane hattını zikredip, bak ya bilgisizlikten olur ya bilerek olur. İki tane, başka yolu yok bunun. Gülhane hattında gayri müslümanların hakları eşitlenmiştir. E artık aynı kıyafeti giymeyecekler falan. Peki bu nasıl bir eşitlemedir ki gayri müslümanlar hala cizye alıyorsun? Cizye ne demek? Hakin millet olduğunun göstergesidir.
Mesela 2. Mahmud zamanı diyor ki gayri müslümle müslüman hamamda dahi tefrik alınsın. O feslerine bir siyah şerit dikilsin gayri müslüm takanların. Takmayanlara da taktırmayın. Olduğu takmış ve geziyorsa dolaşıyorsa bayağıdır. Feslerine gayri müslüman oldukları anlaşılsın diye siyah şerit dikin. Hani bu adam ben tebaamın şu yüzünü, bu yüzünü deyip de herkesi eşitlemeye çalışan bir adamdı. Ki kaynağı da bir türlü bulamadığımız bir söz.
Yani var, nerede? Abdurrahman Şeref de var. Yüzyılın sonunda yazmış bir adam. Bir de Ali Rıza ile Mehmet Galib’in Peyam Gazetesi’nde yaptığı tefrika da yazdı. O da yüzyılın sonunda. Yani Mahmud devrinde böyle bir söz de yok. Yüksek memuriyetler yine mevzu bayısı değil. Değil gayri müslümler için. Mahkeme şehadeti meselesi hala canib. Evini bile alamaz. Bir gayri müslüm bir müslümanın evini bile satın alamaz. Ben buyruldu defterini hususi inceledim. Yani 1839’dan sonra Abdülmecid devri üç numaralı buyruldu defteri. Burada hani numarasını da veriyorum. Arşiv’den girip bakan varsa baksın. Beyoğlu’nda gayri müslümler ile Müslümanların dükkanları var değil mi? Bir Müslümanın dükkanını diyor, asla bir gayri müslüm satın alamaz. Satmıyor. Ev temellik mevzunda da var. Ee? Cizeyi bir yandan da alıyorsun. Sanki cize kaldırılmış. Peki bu? İki cizci hakimiyet alametini. Evet. Bence ben tabi öyle düşünüyorum. Bir ıslat fermanı ile Gülhane Hattı Yüma Aynı’nı karıştıran isimler var. Bu saydıklarımızın çoğu ıslat fermanının şeyleridir. Nedir o? İşte gayri müslümlerin kıyafetlerinin rencide edici kıyafetlerin gidirilmesi vs. Memur olma hakkı, asker olma hakkı. Aynen. Bunlar ıslat fermanının maddeleredir 1856’da. Gülhane Hattı Yüma Aynı’nın içerisinde böyle bir şey yoktur. Islat fermanını Gülhane Hattı Yüma Aynı’nıymış gibi anlatıp Gülhane’ye yüklenmek aslında bu manada yanlıştır. Aslında bu metinde yani Gülhane Hattı’nda doğrudan Şeriat-ı Garra-i Muhammediyye’ye mukayyere teşkil edebilecek tek bir cümle, tek bir atıf var mı? Çıkarsınlar. Geç çıkarsın, gösterirsin. Birisi varsa. O metni önceleyen Mazbata senin de var yanında.
Çok iyi hatırlattım. Şimdi bunu göstereceğim seyircilerimize. Bakın, bu önce Mazbata nedir onu anlatalım. Bu meclis toplanır herhangi bir meclis. O mecliste bir karar alınır, rapor hazırlanır. Bu raporu yazarlar. Altına meclistekiler mühürlerini basarlar. Padişaha sunarlar, padişah da yukarıya kendi hattını yazar. Bu Mazbata, tanzimata dair meclis Mazbatası olarak meşhuru olmuştur.
Literatürde hep gülhane hattından evvel hazırlandığına dair bir kanaat vardı. Hatta ben bu konuda bir yazı yazdım, ben de öyle zikrettim. Aslında şüphelerim vardı fakat elimde bir vesayık olmadığı için yazamıyorsun. Diyemiyorsun ki benim şüphem var, böyledir. Hep kanaat. Olmuyor.
Ben daha sonra bunu Süleymaniye’de bir yazmada, bunu gülhane hattından sonra tahirleneceğine dair kesin kanaati elde edebileceğim bir vesayıkla karşılaştım. Ve o vesayık neticesi de bunun gülhane hattından sonra olduğunu, kanaatini artık insanlara söyleyebiliriz. Aslında bunu da tezine dercederek literatürdeki bir muammaya da son vermiş olduk. Evet vermiş olduk.
Şimdi bu temi nedir? İnsanlar zannediyorlar ki Reşit Paşa yapmış efendim yahut da o yapmamış olsun. Ne olursa olsun. Tanzimat mı? Kötü. Peki biz öyle diyoruz da şu altındaki 38 imzanın, yarısından fazlası mührün, yarısından fazlası ulema, devrin, şeyh, üslamı, büyük alimleri hepsi bu işin içindeler. Ve bu madmetin nedir biliyor musun? Tanzimatın birebir kopyası yani üç beş cümle farklılıklarıyla şeyleriyle hatta daha ağır yerleri bile var. Birebir aynısıdır ve bu ulema, bürokratlar vesaire altına mührü de basarak… Padişah bunu neden istiyor Abdülmecit? Genç bir padişah. Genç padişahların büyük değişimler yapması çok zordur.
Sizin de desteğiniz olduğu bilinsin.
İlk Yorumu Siz Yapın