Muhammed Mahmut Bakır – Tanzimat ve Eşitlik Meselesi – Cumartesi Sohbetleri (16)
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=YQldlsfH8kM.
Hep ne söylenir tanzimatla alakalı işte bundan tanzimatla birlikte hakim mahkum millet ayrımı kalkmıştır işte Müslümanlarla gayri Müslümiler eşit tutulmuştur işte şahitlik meselesinde değişmiştir iş artık gayri Müslümilerin şehadeti kabul edilmiştir falan bu sözlerin hiçbirisiyle bu metnin hiçbir alakası yok yani bizim şeyim siyasetçimiz diyor şu kadar fidan dik dik inanmayan kişisi saysın diye zaten diyorum inanmayan okusun eşitlik bahsiyle alakalı bir tek cümle dahi yok orada aslında belki onu çağrıştıran bir atıf şey de olabilir yukarıda sayılan hususlar için diyor ki bir cümle tabama müsaadatı şahane ama bundan böyle bir cümle
şahane ama bundan böyle bir şey çıkabilir ama burada da kasıtlı bir okuma yapılır sancak çıkar çünkü yukarıda sayılan hususlar için bütün tabama diyor bu müsaadesi hayırdır yukarıda sayılmayan hususlar için böyle bir şey öyle bir şey de aynı zamanda şeriatı da oraya ekliyor yine şeriat mucibince şeriat ne kadar müsaade ediyorsa evet o oranda şeriat da bu müsaade var mı yok
yok o zaman tanzimattan nasıl eşitlik çıkarıyorsunuz peccan mal ırz namus konusunda Müslümanlığa gayri Müslümler zaten eşittir zarurata hamse diye bir şey vardır İslam fıkı insanların canının malını ırzını dininin neslinin aslını ve aklını bu beş şeyi muhafaza ediyor bunları korur korumakla yükümlüdür ve bu zarurata hamseye muhalif bir hukuki bir şey de yapamazsınız
çünkü bu temel ana norm ana ilkedir bunlar İslam’da bunlar yok imiş bu batılı batıcı literatürün yazdığı veya bizim içimizdeki batıcıların yazdığı Osmanlı 1839’dan evvel RAA’yı ezermiş RAA’yı adam yerine koymazmış insan yerine koymazmış tanzimatla beraber onlara insan olma hakkını bahşetmiş Engelhard’ın deyimiyle iadeyi hukuk etmiş vs. orada zaten Engelhard 1884’te galiba
tanzimat ve Türkiye diye yazdığı o Fransızca kitabında şey diyor bu gülhane attığında verilen hakları okuduğunda insan sanki medeniyetin ilk kurulduğu dönemlerdeki hiç hamurabi yasaları falan gelir insan haklarına diyerek tezif ediyor halbuki burada bu hakları ilk defa biz veriyoruz demiyor ki sultan burada en mukaddes hakların zikrediyor ki Fransız ihtilalinden sonraki o insan haklarında o beyanname de orada da bunlar sayılıyor
bu şeydir yani şu bu insanlık tarihi için çok eski bir şeydir bunlar ve teyit diye tekid diye bir şey var mesela Fatih Bosno’yu fethettiğinde adamlara eman veriyor ve adamlara şunu da söylüyor bir ferman yazıp canınız mazınız zırzınız benim tarafımda muhafaza altındadır gene aynı ibareler var böyle tam birebir olmasa da şu an yanımda getirmedim o yüzden okuyamıyorum ama her padişah dev’i adaletname geleneği vardır ve adaletname geleneğinin içerisinde zaten hep benzer şeyler ifade edilir asıl bu hat adaletname türünde bir hat var evet onun bir devamıdır ve hatta benim tezim o ki tanzimat fermanı olarak bilinen bu belge yani Gülhane Haddü Hümayun’u Osmanlının klasik izanının dayandığı daireyi adliye terkibi var ya adalet dairesi Osmanlı siyaset felsefesinin bir nevi özeti olan adalet dairesi nin bir deşifresidir
yani adaletin sağlanması onun için işte kanunların yapılması padişaha askere mala reayaya olan bağladığı birbiriyle bağlı bir şekilde anlatan ve bunu şerh eden vergi meselesi var mı var askerlik meselesi var mı var efendim can mal ırz namus güvenliği ve insanların mallarına müsaade ile çökülmemesi gerektiği insanlara zulmedildiği iltizam üsusundan ve ceza kanun namusunun yapılması gerekliliği vs. hepsini bahsediyor
zaten bu metinden çıkarabileceğimiz insanlar zannediyorlar ki tanzilmat sayfalarca bir metin bu metinden çıkan şey herkesin canı malı ırzı namusu muhafaza altındadır devlet tarafından korunmaktadır hiç kimsenin bundan şüphesi olmasın askerlik müddeti 4 ya da 5 yıla indirilecektir bunu tahdit ediyoruz Mahmut Devri zaten çalışması yapılıyordu bunu vaat ediyor üçüncüsü işte bu 7 vahitten kurtulmuştuk balta limanında iltizamı da kaldıracağız diyor bu iltizam mültezimlerin zulümleri şuyu buyu artık ay yukarı aşmıştı falan filan yeni bir vergi sistemi işte o 2. Mahmut Devri numunesi yapılan ki gariptir Abdürmecit bu fermanı şeyi gülhane hattını yazdıktan sonra tanzilmatını ilk uygulandığı yerler gene Mahmut Devri uygulandığı yerler merkeze yakın yerler
taşla da kolay kolay uygulayamazsınız ki sıkıntılar da çıkacaktır yani tüm imparatorlukta bir anda uygulanmıyor tatbik edilmiyor en büyük hata da işte Reşit Paşa’nın işi kendine mal edip pahalıya satmaya çalışmasının da bir etkisi var burada tazimatı bütün imparatorluk satına yayma gibi istisna edilen mahaller var ama bir anda bu işe girişme numunenin sayımın bitirilmesini beklemeden işe girişmenin handikapını da devlet çok ağır ödeyecektir
bir diğer yanda da Angarya meselesi diyebiliriz o da kaldırılmıştır insanları ücretsiz çalıştırma vs.
İlk Yorumu Siz Yapın