Namazda veya Namaz Dışında Parmak Çıtlatmanın Hükmü – Abdülhamid Türkeri Hoca Efendi
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=8iedpAzM5uw.
Namazda veya namaz dışında parmak çıtlatmanın hükmü nedir? Fıkıh kitaplarımızda parmak çıtlatmak, parmağa bükmek veya parmağa uzatmak suretiyle ses çıkarmak diye tanımlanmaktadır. İşte bu şekilde olan parmak çıtlatma ile alakalı Allah Resulü’nden birçok hadis-i şerif rivayet edilmektedir. Allah Resulü İbn-i Macide rivayet edilen bir hadis-i şerifte namazda iken parmaklarını çıtlatma buyurmaktadır. Ahmet İbn-i Hamdi Müsteddin’de rivayet etmiş olduğu hadis-i şerifte de Allah Resulü namazda gülmek, namazda sağa sola bakmak ve namazda parmak çıtıldatmak bunlar günah hususunda eşittir buyurmuşlardır. Tabi namazda gülme ile çıtlatma arasında fark vardır çünkü namazı bozar ancak çıtlatma ise sadece mökruh olmuş olur. Ancak isim hususunda yani günahkar olma hususunda her biri aynıdır çünkü hepsi de namazdaki huşuya mani olmuş olur. Bunun dışında bir de İmam Mücahid’den aynı şekilde Allah Resulü şeyden Musannef İbn-i Ebi Şeybe’de Allah Resulünün namaz kılarken parmak çıtlatmadan nehyettiğine dair rivayetler bulunmaktadır. Şimdi bu rivayet edilen hadis-i şeriflerden dolayı fukaha hem namaz esnasında hem namaza yönelme esnasında yani camide oturduk, cemaati bekliyoruz.
O namazın mukattimesi, namazın öncesi olan bu mahallerde ya da evden çıktı kişi camiye yöneldi namaz için bu süreçlerde manen namaz kılıyormuş gibi değerlendirdiğinden dolayı kişinin hem namaz içerisinde hem de bu bahsetmiş olduğumuz namaz öncesi durumlarda parmak çıtlatmasının mekruh olduğu kitaplarımıza geçmektedir ve bu kera hatta tahrimidir. Hanefi mezhebinde bu hususta herhangi bir hilaf karşımıza çıkmamaktadır. Yani namazda ve namaz öncesinde namazı hazırlık evresinde parmak çıtlatmak Hanefilere göre tahrimen mekruhtur. Bunun dışındaki süreç için yani namaz dışında namazla bir alakası olmayan bir bağ olmayan yerlerde ve makamlarda parmak çıtlatmayla alakalı kitaplarımız iki hususa değindiler.
Birinci olarak eğer bu kişinin parmaklarındaki bir rahatsızlığından veya belli bir durum söz konusu olur rahatlatmak için yapacak olursa bunda herhangi bir kera hatten bahsedilmemektedir. Yani kişinin ellerinde bir ağrı oluştu bunu gidermek için çıtırdattı bunda bir kera hat olmadığını söyler İbn-i Nücemm. Ancak böyle değil de yani parmağında bir rahatsızlık yok, bir ağrı yok, sebepsiz yere alışkanlığından veya keyfi olarak bu şekilde yapacak olur ise bunun mekruh olduğu söylenir. Ancak buradaki mekruh namazdaki mekruh gibi tahrimi olmayıp tenzihi olduğunu rivayet etmektedir. Bu görüşü İbn-i Nücemm Bahuray kisimin eserinde İbrahim Halevi de Halevi Sagir’de nakletmektedir.
O zaman Toparlayacak Oza Kanafi mezhebine göre parmak çıtırdatmak namazın içerisinde tahrimen mekruhtur. Namaza hazırlık makamında olması cihetiyle fukağımızdan rivayetler gelmektedir. O da yine aynı şekilde tahrimen mekruhtur. Ancak namaz dışında ise burada keyfi olması durumunda tenzihen mekruhtur. Keyfi değil bir ihtiyaçtan, bir rahatsızlıktan, bir rahatlama ihtiyacı hissedilmesinden dolayı olacak olursa bunda herhangi bir kera hatten bahsedilmemektedir.
Allahümme salli ala seyyidina Muhammedin ve ala ali seyyidina Muhammedin.