Uzaya gitmenin zorlukları neler? Prof. Dr. Alim Rüstem Aslan yanıtladı
videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=85sABAQSYag.
Hocam NASA’nın elinde, ay’a daha önce başarıyla gitmiş bir roket, yani başarıyla gidişi sağlamış bir roket var. Apollo roketleri değil mi? Apollo 5 miydi? Apollo 5. Saturn 5. Pardon, Saturn 5. Apollo’yu yollayan Saturn 5 roketleri. Şimdi Saturn 5 roketi bu kadar denenmiş, bu kadar uzun yıllar hizmet etmiş ve ağır yük roketiyken neden birdenbire SLS gibi başka bir şeye geçildi?
Bu mühendislik arasından yeni bir istihmi, Apollo, pardon Saturn’la şey arasındaki, SLS arasındaki SLS Space Launch System galiba değil, onu kısaltması. Fark nedir temel fark? Şimdi şöyle diyelim, hani Space Launch Sisteme baktığımızda birçok bileşeli var. Maksat sadece aya gitmek değil, yani ayın ötesinde görevleri de başarmak.
Mesela şimdi Artemis-1 görevine baktığımızda hedeflerden bir tanesi daha önce gidilmediği kadar uzağa gidilecek. Tabii onun dışında diğer bir konu, şimdi aya belli işleri başarmak üzere gitmek istiyorsunuz. Şimdi işte biraz önce arkadaşlarımız, işte roket dekterisi veya işte aya gitmek için gereken engellerden aşılması gereken zorluklardan bahsettiler.
Şimdi orada birçok iş yapmak üzere gitmek istediğinizde büyük miktarda kütle taşımanız gerekiyor. Şimdi buradaki yeni sistem, büyük miktarda kütleler taşımak üzere. Zaten bakarsak yani Space Launch System, yani birçok bileşeni var, onlardan da bahsedelim ama daha önce taşınmamış kadar büyük kütleleri, büyük maddeleri uzaya götürmeye.
İşte uzaya hem insanları daha önce gitti, insanın ötesinde uzayda bir üst kurmak üzere malzemeleri de taşımak. Dolayısıyla hani böyle bir daha büyük bir görevi var. Yani bu daha güçlü ve daha ağır yük taşıyabilecek mi? Tabii şimdi Satürn 5 teknolojisi, arkasından uzay mekiği teknolojisi geldi.
Şu anki SLS teknolojisi aslında uzay mekiği teknolojisinin geliştirilmiş hali. Hatta yani şikayetler var bu konuda. Yani işte neden daha yeni bir teknoloji geliştirilmedi? Mesela şimdi SpaceX’in ürünlerine baktığımızda. Falcon Heavy var ondan mesela. Şimdi Falcon Heavy’in ötesinde Starship esas. Ama Starship daha hazır değil galiba, Falcon Heavy’in denemesi yapıldı. Yani Starship hazır değil ama işte ne diyeyim, SLS hazır mı? Evet.
Bunu da sorabiliriz. O da hazır olmadığını görürdük. Bugün kendimize bunu da sorabiliriz. SLS’i kim yaptı? SLS şimdi burası da çok önemli. Şimdi aslında ona da değinelim. Şimdi SLS’i yapan bir, yani bu Artemis projesi içinde SLS’in Space Lounge sistem dediğimiz taşıyıcı sistem. Sonra işte Aya insanları götürecek Orion sistemi. Orion Apollo’nu yerine alıyor. Öyle diyelim. SLS Saturn 5’i yerine alıyor. Bunun dışında da bildiğim kadar, öyle mi? Ayn çevresinde göre gelebilecek bir, bu şey gibi uluslararası uzay davatorunun benzerini de Ayn çevresinde yapacaklar. Yani öyle diyelim. Öyle şey yapabiliriz. Onda bir de yer takip sistemi var. Baktığımızda yani birçok parçadan oluşuyor. Aslında uzay mekiği sistemi de böyle birçok parçadan oluşur. Şimdi bunu kimler yaptı? Amerika’nın bildiğiniz bütün büyük şirketleri, hatta Amerika’nın bütün eyaletinden girili ufaklı şirketler. Onun dışında Avrupa Uzay Ajansı, Japon Uzay Ajansı, Kanada Uzay Ajansı. Tüm bunları bir araya getiriyorsunuz. Bugüne kadar bu projeye harcanan para 90 milyar dolar. Her bir uzay SLS uçuşu 4.1 milyar dolar.
Yani işte SpaceX’in projesine bakarsanız, bence komik bir rakam şu an için ama her yerde de yazıyorlar ama doğru olmaması lazım. Belki insan başına bedeldir. Yani işte her gün uçacağım, 1 milyon dolara uçacağım diyor. Ve Mars’a gideceğim. Neyse. O paraya ne köprüler yapılırdı? Yapıştırdı devlet.
Neyse, hani 100 milyon dolara bile gitse 4 milyar doların yanında. Ama tabii şöyle bir şey var. Şimdi bu 90 milyar dolarlık çok büyük bir ekonomi, çok büyük bir ekosistem. Bütün dünya diyelim neredeyse burada çalışıyor. Hatta Amerika’daki bütün kongre üyeleriyle işte uzay şirketi sahipleri el ele kol kola bu işi üretiyorlar. Niye? Çünkü her eyaletten bir sürü insan burada işe giriyor. Büyük bir istihdam yaratıyor.
Dolayısıyla çok büyük bir… Bir de dünya ile ilişkiler. İşte esabına para koyuyor. Japonya büyük para koyuyor. İşte Kanada büyük para koyuyor. Dünyanın belki başka daha destek veren ülkelerinden. Bir de tabii şöyle bir şey var. Bu devletler eliyle yürütülen, dediğim gibi çok büyük bir açılım sağlayan, çok büyük bir ortaklık getiren, belli bir güvenle hani işte SLS hala uçmadı, yürütülen bir proje.
Şimdi diyelim bütün işi Elon Musk’a bıraktınız. Adam da sizi götürüyor, götürüyor. İşte bir kişiye mi güveneceksiniz? Öyle bir yapıya mı güveneceksiniz? Ama hani işte işte Starship 1-2 yıla uçarsa, SLS 2011 ile başladı. 2022 oldu. Yani 2016’dan beri uçtuğunu diye bekliyoruz. Şimdi 1-2 yıla Starship uçarsa, gerçi SLS’in şu Artemis 1’in veya SLS’in 2-3-4’i de planlanmış üretiliyorlar.
Dolsa 10 yıl daha gidecek. 2-3 daha tam galiba planlanmış değil. Planlanmış koymuş. Bir de tabii şey var işte ne diyor? Şimdi Starship ben her gün gideceğim diyor. Şimdi SLS sisteminin uçması için 2 yıl beklemeniz gerekiyor. 2 yılda bir uçabilir mi? Evet. Nedeni işte Dünya ile Mars’ın konumları. Ondan sonra tekrar kullanılabilir bir sistem değil. Hani ama yine en az bir 10 yıl gidecek baktığımızda. Niye? İşte bu Dünya’nın ekonomik ortaklığı ve yarattığı ekosistem. Ne diyelim insan ilişkiler nedeniyle. Öbür tarafta ama muhtemelen işler yolunda giderse 10 yıl, 15 yıl belki 20 yıl belki daha. Yani tam diğer bir soru var. İşte SLS yola çıktığı gün emekli mi olacak? O nesil bir soru olacak? Maliyet nedeniyle.
Bir kere gidecek bir daha da kimse yoluna bilecek. Şu an 4 kere planlanmış. Parası da ortaya konmuş. Hani her şey iptal olabilir ama hani baktığımızda şu anki yani SLS sisteminin durumu bu şekilde ama.
Ama şunu eklemek lazım orada. Şimdi hocam çok güzel anlatıyor. Bu noktada Starship ya da Elon Musk ile NASA ve ortakları aynı misyon aynı yarış halinde değiller. Yani birisi ARGE yapıyor.
Nasıl? Nasıl? NASA ya? Yok yok yok. Zaten şu an Starship çok düşük bir bütçe ile şu an NASA’nın Aya iniş aracı konumunda. Tabii. Baktığımızda zaten hani o kontrat yapılmış sistem geliştiriliyor. Dolayısıyla hani öyle bir şey biz burada NASA mı iyidir, SpaceX mı iyidir tartışmıyoruz zaten sadece hani ekonomik olarak ama olaya da sadece. Efendim NASA’ya çalışmıyor mu? Tabii tabii. Olaya sadece ekonomik olarak da bakmamak gerekiyor. Hani 90 milyar dolar çok büyük bir para gibi görünebilir ama yani bugün Amerika’nın kendi vatandaşlarına Covid nedenine dağıttığı para 2 trilyon dolar.
Dolayısıyla çok da büyük bir para değil yani.
İlk Yorumu Siz Yapın