Oğuz Akkar – İran’da Seçim Sistemi – Cumartesi Sohbetleri (11)

Oğuz Akkar – İran’da Seçim Sistemi – Cumartesi Sohbetleri (11)

videosundan fısıltılanmıştır. Videoya ulaşmak için Linki kullanabilirsiniz https://www.youtube.com/watch?v=igxkNFcRSKQ.

İran’da demin siz de söylediniz bir siyasi parti yok bizdeki gibi, işte Batu ülkelerindeki gibi fraksiyonlar var. Biz insanların konuşmalarından, gittikleri derneklerden, arkadaşlarından, takıldıkları insanlardan anlıyoruz. Yani reformist mi, layık mı, muhafazakâr mı olup olmadıklarını buradan anlıyoruz biz. Tabii seçim zamanında kalkıyorlar bunu ilan ediyorlar. Şimdi İran’da bir cumhurbaşkanı var ve bu cumhurbaşkanı dört yılda bir doğrudan halk tarafından seçiliyor. %50 artı 1 oyla aynı Türkiye’deki sistem gibi düşünün. Bir de meclis var bu da direkt halk tarafından seçiliyor. Yalnız direkt halk tarafından seçiliyor biraz açmamız lazım. İran’da bir yüksek seçim kurulu var. Aslında asıl adı Anayasayı Koruyucular Konseyi.
Anayasayı Koruyucular Konseyi 12 kişiden oluşan bir kurul. Çok geniş yetkilerle donatılmış bir kurul bu konsey bu. Hem anayasa mahkemesi hem yüksek seçim kurulu hem de bir üst senet o. Yani İran meclisinden geçmiş olan bütün yasalar, kanunlar bu konseyden de geçmeli. Bu gün Ayetullah cennetinin başında olduğu ekran var. 34 yıldır Ayetullah cennetinin başkanlığını yaptığı konseyden söz ediyorum. Yani herhangi bir muhalif partinin zaten yok ya da başkasının şikayet etmesine gerek kalmadan o kanun ya da yasa oradan da geçip öyle yasalaşabiliyor. Yoksa meclisten geçen şey direkt yasa olmuyor İran’da. İşin püf noktasına gelecek olursak İran’da Cumhurbaşkanı ve milletvekili olmak isteyen yani seçilmek isteyen herkes
yüksek seçim kurulunun vizesinden geçmek zorunda. Yani veto’sunu yememesi lazım. Yüksek seçim kurulu yani anayasa mahkemesi diyelim biz buna ya da anayasayı korucular konsey diyelim. Çok yetkisi olduğu için bu tek bir konseyin bir çok yetkisi var. Yani biz bunları Türkçe’ye tercüme ederken şey yapıyoruz bazen kavram sanki farklı farklı kurumlardan bahsediyormuş gibi oluyor. Aslında tek bir kurum bunlar. 12 kişinin karar aldığı bir meclis diyelim.
Bu konseyin almış olduğu kararlar tartışılmaz kesindir. Yani sadece dini lider onlara bir hüküm verirse ya da bir nasihat yaparsa diyelim tavsiyede bulunursa belki o zaman bir tecdide nazar yapabilirler. Ama onun dışında vermiş oldukları kararlar kesindir. Yani zaten bugün İran anayasasına göre İran’la Cumhurbaşkanı olmak için şartlar bellidir.
Yani 40 yaşın üstü yüksek lisans diploması ya da medreselerde dengi kurumlu düzeylerden mezun olmak, 12 imam şiisi olmak mesela bir sünni ya da başka bir dini mensup meslebi mensup bir kişi İran’da Cumhurbaşkanı olamaz İran anayasasına göre.
Buna rağmen Cumhurbaşkanı aday adayı olmak isteyen kimse, adayı olmak isteyen kimse başvurusunu yapar, milletvekili olmak isteyen kimse başvurusunu yapar, yüksek seçim kurulu sen aday olabilirsin, dersli aday olabilirler.
Onun dışında böyle bir şey yok.